Sốt ở trẻ nhỏ - đừng coi thường

Sốt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Sốt là dấu hiệu y khoa, đặc trưng bởi sự gia tăng nhiệt độ cơ thể cao hơn khoảng dao động bình thường của nhiệt độ cơ thể, mà có thể cảm quan khi dùng tay hay áp da vào trẻ. Bài viết này giúp có một cái nhìn tổng quan về sốt, không áp dụng đối với mọi trường hợp. Cha mẹ, người chăm sóc trẻ phải hiểu, để theo dõi nhận biết được khi nào nên đưa trẻ đi khám.

Thế nào là nhiệt độ bình thường

Nhiệt độ bình thường khoảng 37°C khi chúng ta áp môi vào trán của trẻ. Còn nhiệt độ đo tại hậu môn của trẻ cao hơn 0.5°C. Tuy nhiên nhiêt độ có thể thay đổi nhiều lần trong ngày kể cả với trẻ khỏe mạnh.

Trẻ được gọi là có sốt khi nhiệt độ đo được ở bên trong hậu môn cao hơn 38°C. Nhiệt độ đo được ở các vị trí khác trên cơ thể thường thấp hơn nhiệt độ trong hậu môn. Vì vậy nếu cặp nhiệt độ ở nách đo được từ 37.5°C trở lên lúc đó được gọi là trẻ có sốt ( nhiệt độ tai là không chính xác ở trẻ dưới 6 tháng tuổi và không được khuyến khích ở trẻ dưới 1-2 tuổi)

Cách tốt nhất để xác định nhiệt độ của trẻ

Rất nhiều cha mẹ, người chăm sóc trẻ đã xác định trẻ sốt bằng cách áp trán mình vào trán trẻ. Điều này là không chính xác. Cách tốt nhất để xác định nhiệt độ của trẻ là nhiệt độ đo tại hậu môn, trong miệng hoặc dưới cánh tay của trẻ.

Một vài lời khuyên về cách đo nhiệt độ cho trẻ

• Trước khi đo nhiệt độ cho trẻ, không mặc quá nhiều đồ cho trẻ.

• Không bao giờ được để trẻ một mình khi đo nhiệt độ.

• Sử dụng nhiệt kế ngay khi chuẩn bị xong. Nhiệt kế điện tử thường được sử dụng đo nhiệt độ trong miệng và dưới cánh tay của trẻ.

• Nếu bạn đo nhiệt kế trong miệng, đặt nhiệt kế dưới lưỡi trong hai phút. Không để trẻ cắn vào nhiệt kế và nói chuyện trong khi đo. Phương pháp này thường được áp dụng cho trẻ 4 -5 tuổi. Trước khi đo bằng phương pháp này, không cho trẻ uống nước quá nóng hoặc quá lạnh.

• Nếu bạn đo nhiệt độ tại hậu môn trẻ, đặt trẻ nằm sấp trên đùi bạn, đưa đầu thủy ngân vào sâu trong hậu môn khoảng 1 cm, dừng lại nếu bạn cảm nhận thấy bất kì dấu hiệu cản trở nào. Giữ nhiệt kế trong vòng 2 phút. Không được di chuyển nhiệt kế. Phương pháp này tốt hơn cho trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, một vài bác sỹ thì khuyên phương pháp kẹp nách sẽ an toàn hơn.

• Đo nhiệt đô kẹp nách không phải luôn luôn chính xác nhưng an toàn để áp dụng cho trẻ em dưới 4 tuổi. Đặt đầu thủy ngân vào nách, ép chặt cánh tay vào người trẻ và giữ tại chỗ ít nhất 3 phút.

• Phương pháp đo nhiệt độ ở tai. Bạn phải sử dụng dung cụ chuyên để đo nhiệt độ ở tai. Nhưng phương pháp này không chính xác đối với trẻ sơ sinh và các dụng cụ chuyên dụng này thường đắt.

• Sau khi sử dụng xong nhiệt kế, dùng cồn để làm sạch nhiệt kế hoặc rửa nó với xà phòng hoặc làm sạch theo hướng dẫn sử dụng.

Làm gì khi trẻ bị sốt

Sốt là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chống lại nhiễm trùng. Gây cho trẻ cảm giác khó chịu. Khi con bạn cảm thấy đau nhức và khó chịu, bạn có thể dùng thuốc để hạ sốt cho trẻ.

Nguyên nhân sốt thường do virus, kéo dài khoảng vài ngày, nhiệt độ của trẻ khi bị sốt thường từ 38° to 40°C.

Nếu con ban từ 3 tháng tuổi đến 4 tuổi, bị sốt dưới 37.8°C thì không cần phải dùng thuốc, nếu trên 37.8°C, con bạn cảm thấy khó chịu bạn có thể dùng thuốc hạ sốt cho bé.

Nếu con bạn dưới 3 tháng tuổi, đo nhiệt độ tại hậu môn là 38°C hoặc cao hơn, hãy đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế gần nhất. Vì sốt có thể là biểu hiện nhiễm trùng nặng ở trẻ sơ sinh

Các loại thuốc dùng để hạ sốt và liều lượng sử dụng

Acetaminophen (Tylenol, Tempra, Panadol) and Ibuprofen (Advil and Motrin) là các hoạt chất dùng để giảm đau và hạ sốt. Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, ibuprofen có thể nhiều tác dụng phụ hơn.

Liều lượng thuốc dùng cho trẻ phụ thuộc vào độ tuổi và cân nặng của trẻ. Khi độ tuổi và cân nặng của con bạn không đạt các mức như trong hướng dẫn sử dụng thì dùng chỉ tiêu cân nặng để xác định liều lượng thuốc cần dùng.

Đối với acetaminophen, liều lượng được khuyến cáo sử dụng như sau:

Độ tuổi	Cân nặng	Liều lượng acetaminophen(cách 4 tiếng)
0 - 3 tháng	< 6kg	Dùng theo chỉ định của bác sỹ
4 - 7 tháng	6-8 kg	80 mg
8 - 18 tháng	8-11kg	120 mg
1.5 - 3 tuổi	11 – 15 kg	160 mg
4 -5 tuổi	15-20 kg	240 mg
6 - 7 tuổi	20 - 28 kg	320 mg
8 - 9 tuổi	28 – 36 kg	400 mg
10 - 11 tuổi	36 – 45 kg	480 mg
>12 tuổi	>45 kg	650 mg

Chỉ nên sử dụng một loại thuốc hạ sốt. chỉ sử dụng đồng thời hoặc xen kẽ khi có chỉ định của bác sỹ.Dùng không quá 6 lần/24h.

Một vài cách giúp trẻ hạ sốt ngoài dùng thuốc

• Đảm bảo trẻ uống đủ nước khi bị sốt.

• Giúp bé nằm yên tại chỗ.

• Giữ nhiệt độ phòng khoảng 21°C

• Cho trẻ mặc đồ thoáng, rộng, cởi bỏ bớt đồ nếu bé sốt quá cao

• Có thể cho trẻ đắp chăn khi trẻ cảm thấy ớn lạnh, nhưng nếu trẻ ko cảm thấ ớn lạnh thì không nên dùng chăn.

• Lau cơ thể bằng nước ấm, chủ yếu ở bẹn trẻ, trán, nách trẻ.

Khi trẻ bị sốt có nên tắm không?

Sau khi cho trẻ uống thuốc ha sốt, bạn có thể cho con tắm nước ấm, không được dùng nước lạnh. Nếu chưa uống thuốc hạ sốt mà bạn cho con tắm, trẻ có thể phải cố gắng tăng nhiệt độ cơ thể lên, điều này chỉ làm trẻ cảm thấy tồi tệ hơn. Không bỏ rượu vào nước tắm vì nó có thể được hấp thụ qua da.

Khi nào bạn nên gọi bác sỹ?

Bạn hãy quan sát biểu hiện của trẻ khi trẻ bị sốt. Hãy gọi cho bác sỹ khi con bạn có những biểu hiện bất thường và theo các độ tuổi dưới đây:

• Con bạn dưới 1 tháng tuổi: Hãy gọi cho bác sỹ nếu con bạn sốt 38°C mặc dù bạn không cảm thấy con mệt mỏi

• Con bạn từ 1 – 3 tháng tuổi: Hãy gọi cho bác sỹ nếu con bạn sốt 38.5°C hoặc sốt 38°C kéo dài trong 24h, mặc dù bạn không cảm thấy con mệt mỏi.

• Con ban từ 3 tháng tuổi - 2 tuổi: Theo dõi các biểu hiện của con bạn khi trẻ sốt trên 38.5°C. Hãy gọi cho bác sỹ nếu sốt kéo dài quá 3 ngày hoặc sốt 39°C

• Trẻ lớn hơn 2 tuổi: Theo dõi các biểu hiện của con bạn khi trẻ sốt trên 38.5°C. Hãy gọi cho bác sỹ nếu sốt kéo dài quá 3 ngày.

• Các biểu hiện bất thường:

+ Thay đổi các biểu hiện so với thông thường

+ Đau đầu

+ Nôn liên tục hoặc bị tiêu chảy

+ Phát ban

+ Khô miệng

+ Đau họng

+ Đau tai

+ Cứng cổ

+ Đau bụng

+ Gào khóc

+ Dễ bị kích động

+ Không đói

+ Khó thở hoặc thở khò khè

+ Động kinh

+ Sưng hoặc đau khớp.

Cách phòng ngừa

Tiêm chủng là cách phòng ngừa tốt nhất cho con bạn. Vắc xin H.Influenzae – vắc xin phế cầu khuẩn giúp giảm nhiễm trùng nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.