Không phải mọi trường hợp kén ăn đều cần can thiệp chuyên môn ngay. Nhiều trẻ tự kỷ có những sở thích ăn uống riêng hoặc cần nhiều thời gian hơn để làm quen với thực phẩm mới. Tuy nhiên, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp chuyên gia khi tình trạng ăn uống bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển hoặc sinh hoạt hằng ngày của trẻ.
Một số dấu hiệu cha mẹ cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Trẻ chỉ ăn một số rất ít loại thực phẩm và từ chối hầu hết các món ăn khác.
- Danh sách thực phẩm trẻ chấp nhận ngày càng thu hẹp theo thời gian.
- Trẻ thường xuyên bỏ bữa hoặc mỗi bữa ăn đều trở thành "cuộc chiến" kéo dài.
- Trẻ có dấu hiệu sụt cân, chậm tăng cân hoặc tăng trưởng kém.
- Trẻ thường xuyên bị táo bón, nôn ói, đầy bụng hoặc nghi ngờ có vấn đề về tiêu hóa.
- Trẻ gặp khó khăn rõ rệt trong việc nhai, nuốt hoặc dễ bị sặc khi ăn.
- Trẻ phản ứng quá mức khi nhìn thấy, ngửi thấy hoặc chạm vào một số loại thức ăn.
- Việc ăn uống gây căng thẳng kéo dài cho cả trẻ và gia đình.
Đặc biệt, cha mẹ cần lưu ý rằng nhiều trẻ tự kỷ không chỉ kén ăn do sở thích đơn thuần mà còn liên quan đến các vấn đề về cảm giác, vận động miệng hoặc sức khỏe tiêu hóa. Nếu những khó khăn này không được hỗ trợ đúng cách, tình trạng kén ăn có thể ngày càng nghiêm trọng hơn và ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của trẻ.
Cha mẹ nên làm gì?
Khi nhận thấy các dấu hiệu trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp chuyên gia để được đánh giá nguyên nhân cụ thể. Tùy từng trường hợp, trẻ có thể cần được hỗ trợ về dinh dưỡng, cảm giác, vận động miệng hoặc các kỹ năng ăn uống phù hợp.
Bên cạnh đó, cha mẹ cũng có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà nhằm giúp hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động tốt hơn. Với những trẻ thường xuyên đầy bụng, khó tiêu hoặc táo bón, việc massage nhẹ nhàng vùng bụng theo chiều kim đồng hồ quanh rốn có thể giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn. Một số cha mẹ cũng lựa chọn xoa bóp lòng bàn tay, kẽ các ngón tay và lòng bàn chân để hỗ trợ thư giãn cơ thể và kích thích hoạt động tiêu hóa.
Tuy nhiên, cha mẹ cần tìm hiểu kỹ vị trí huyệt đạo, cách thức massage và lực tác động phù hợp trước khi thực hiện cho trẻ. Các biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế cho việc thăm khám và điều trị khi trẻ có các vấn đề sức khỏe hoặc rối loạn ăn uống kéo dài.
Ngoài ra, cha mẹ nên tạo cho trẻ những trải nghiệm tích cực trong bữa ăn, tránh ép buộc hoặc gây áp lực. Cho trẻ được quan sát, chạm, ngửi và làm quen với thực phẩm mới trước khi yêu cầu ăn có thể giúp trẻ dần chấp nhận nhiều loại thức ăn hơn.
Điều quan trọng là không nên chờ đến khi trẻ suy dinh dưỡng hoặc sức khỏe bị ảnh hưởng rõ rệt mới tìm kiếm sự hỗ trợ. Việc phát hiện và can thiệp sớm thường giúp trẻ cải thiện khả năng ăn uống dễ dàng hơn rất nhiều, đồng thời giảm bớt căng thẳng cho cả trẻ và gia đình.
TS. Lê Thị Hường
Chuyên gia giáo dục sớm và kích hoạt não cho trẻ
