Trẻ tự kỷ thường kén ăn hơn các trẻ khác vì nhiều lý do khác nhau, trong đó phổ biến nhất là các vấn đề về cảm giác.
Ví dụ, có trẻ chỉ ăn cơm trắng nhưng không ăn cháo, có trẻ chỉ ăn đồ giòn mà không ăn đồ mềm. Một số trẻ rất nhạy cảm với mùi thức ăn, chỉ cần ngửi thấy mùi lạ là quay mặt đi. Ngoài ra, trẻ tự kỷ thường thích sự quen thuộc nên có thể chỉ ăn vài món nhất định trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Bên cạnh đó, một số trẻ gặp khó khăn trong việc nhai, nuốt hoặc có các vấn đề tiêu hóa như táo bón, đầy bụng, khiến việc ăn uống trở thành trải nghiệm không dễ chịu.
Cha mẹ nên làm gì?
Trước hết, hãy quan sát xem trẻ đang từ chối thức ăn vì lý do gì.
- Nếu trẻ chỉ ăn đồ giòn mà từ chối đồ mềm, hãy cho trẻ làm quen dần bằng cách chuyển từ bánh quy giòn sang bánh mềm hơn, rồi đến bánh bông lan, sau đó mới đến các thức ăn mềm khác.
- Nếu trẻ chỉ ăn đồ mềm, có thể tăng dần độ thô của thức ăn. Ví dụ, từ cháo xay hoàn toàn sang cháo có hạt nhỏ, rồi cháo đặc, sau đó mới đến cơm nát.
- Nếu trẻ sợ thức ăn mới, đừng ép ăn ngay. Hãy để món ăn xuất hiện thường xuyên trên bàn ăn. Trẻ có thể chỉ nhìn, chạm tay hoặc ngửi trong vài ngày trước khi chịu nếm thử.
Một cách hiệu quả là áp dụng quy tắc "một món quen - một món mới". Trong mỗi bữa ăn, vẫn có món trẻ thích để trẻ cảm thấy an toàn, đồng thời thêm một lượng rất nhỏ món mới bên cạnh. Chỉ cần trẻ chạm môi hoặc nếm một chút cũng là thành công.
Ví dụ:
- Trẻ thích ăn trứng chiên → thêm một miếng cà rốt nhỏ bên cạnh.
- Trẻ thích ăn cơm trắng → trộn một thìa rất nhỏ rau băm vào cơm.
- Trẻ thích uống sữa → tập uống bằng cốc khác nhau hoặc thay đổi hương vị rất nhẹ.
Khi trẻ thử một món mới, cha mẹ nên khen ngay những hành vi nhỏ như: "Con giỏi quá, hôm nay con đã ngửi món ăn mới rồi." Không nên chỉ khen khi trẻ ăn hết.
Nếu sau 2-3 tuổi mà trẻ chỉ ăn dưới 10 loại thực phẩm, sụt cân, thường xuyên nôn ói hoặc mỗi bữa ăn đều kéo dài hàng giờ, cha mẹ nên đưa trẻ đến chuyên gia để được đánh giá và can thiệp sớm.
Điều quan trọng là đừng đặt mục tiêu "ăn được ngay", mà hãy đặt mục tiêu "tiến bộ từng bước". Với nhiều trẻ tự kỷ, việc chấp nhận nhìn, chạm hoặc nếm một món mới đã là một bước tiến đáng ghi nhận.
