Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con kén ăn và băn khoăn liệu đây chỉ là một giai đoạn phát triển bình thường hay là dấu hiệu của những khó khăn sâu xa hơn liên quan đến rối loạn cảm giác hoặc tự kỷ.
Thực tế, không phải mọi trường hợp kén ăn đều liên quan đến tự kỷ. Nhiều trẻ phát triển bình thường cũng có thể không thích một số món ăn hoặc có giai đoạn ăn uống thất thường. Tuy nhiên, trẻ có khó khăn ăn uống liên quan đến rối loạn cảm giác thường có những biểu hiện đặc trưng hơn và mức độ ảnh hưởng cũng rõ rệt hơn.
Bảng: Phân biệt kén ăn thông thường và khó khăn ăn uống liên quan đến rối loạn cảm giác
Tiêu chí | Kén ăn thông thường | Khó khăn ăn uống liên quan đến rối loạn cảm giác |
Số lượng thực phẩm chấp nhận | Vẫn ăn được nhiều nhóm thực phẩm khác nhau | Chỉ chấp nhận một số rất ít loại thực phẩm |
Tiếp nhận món mới | Có thể từ chối ban đầu nhưng dần chấp nhận | Thường phản ứng mạnh và rất khó chấp nhận |
Lý do từ chối ăn | Chủ yếu do sở thích | Do mùi vị, màu sắc, nhiệt độ hoặc kết cấu thức ăn |
Phản ứng khi gặp món không thích | Từ chối hoặc ăn ít | Có thể khóc, bịt mũi, nôn ói hoặc bỏ chạy |
Ảnh hưởng đến dinh dưỡng | Thường không đáng kể | Có nguy cơ thiếu chất hoặc chậm tăng trưởng |
Thay đổi theo thời gian | Thường cải thiện khi lớn lên | Có thể kéo dài nếu không được hỗ trợ |
Các biểu hiện cảm giác khác | Thường không có | Có thể sợ cắt tóc, gội đầu, tiếng ồn hoặc một số chất liệu quần áo |
Liên quan đến tự kỷ | Không nhất thiết liên quan | Thường gặp ở nhiều trẻ tự kỷ |
Dựa vào những dấu hiệu trên, cha mẹ có thể có những nhận định ban đầu về tình trạng ăn uống của trẻ. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên chỉ nhìn vào việc kén ăn để kết luận trẻ có tự kỷ hay không. Cha mẹ cần tiếp tục quan sát sự phát triển của trẻ ở các lĩnh vực khác như ngôn ngữ, tương tác xã hội, hành vi và nhận thức.
Nếu trẻ vừa có khó khăn ăn uống kéo dài, vừa có những biểu hiện bất thường ở các lĩnh vực trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để được đánh giá toàn diện và hỗ trợ kịp thời.
TS. Lê Thị Huờng