Một số trẻ tự kỷ có hệ cảm giác rất nhạy cảm với mùi vị. Chỉ cần ngửi thấy một mùi thức ăn mới hoặc mùi mà trẻ không thích, trẻ có thể bịt miệng, buồn nôn, nôn ói hoặc bỏ chạy khỏi bàn ăn. Đây thường là phản ứng cảm giác hơn là sự cố tình chống đối.
Cha mẹ không nên ép trẻ phải ăn ngay loại thức ăn đó. Thay vào đó, hãy giúp trẻ làm quen từng bước:
- Đặt món ăn mới ở xa trẻ một khoảng cách mà trẻ vẫn cảm thấy dễ chịu.
- Cho trẻ chỉ cần nhìn món ăn trong vài ngày đầu mà không yêu cầu ăn.
- Khi trẻ đã chấp nhận được sự hiện diện của món ăn, khuyến khích trẻ ngửi nhẹ trong vài giây rồi dừng lại.
- Có thể kết hợp món mới với món trẻ yêu thích để tạo cảm giác an toàn.
- Khen ngợi mọi tiến bộ nhỏ như nhìn, chạm, ngửi hoặc cầm thức ăn.
Nếu trẻ có phản ứng nôn ói mạnh, cha mẹ nên giảm mức độ tiếp xúc và quay lại bước dễ hơn thay vì tiếp tục ép buộc. Việc ép trẻ đối mặt với mùi khiến trẻ khó chịu có thể làm tăng lo lắng và khiến tình trạng kén ăn trở nên nghiêm trọng hơn.
Trong trường hợp trẻ nôn ói thường xuyên với nhiều loại thức ăn khác nhau, hoặc có dấu hiệu sụt cân, thiếu dinh dưỡng, cha mẹ nên đưa trẻ đến các chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên viên can thiệp cảm giác để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Điều quan trọng cần nhớ: Mục tiêu đầu tiên không phải là khiến trẻ ăn được món mới, mà là giúp trẻ cảm thấy an toàn khi nhìn, ngửi và tiếp xúc với món ăn đó. Khi cảm giác an toàn được xây dựng, việc ăn thử sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.
TS. Lê Thị Hương
