Cứ mỗi lần chia sẻ về câu chuyện giữa việc lãnh lương hưu với nhận BHXH một lần là có nhiều luồng ý kiến khác nhau. Đa phần em vẫn thấy người chọn nhận BHXH một lần là vì không thể chờ đến ngày có thể được nhận lương hưu.
Qua nay em đọc trang Thanh Niên thấy báo cáo của BHXH Việt Nam tính đến hết tháng 10/2021, toàn quốc có hơn 700.000 người làm thủ tục nhận BHXH một lần. So với cùng kỳ năm ngoái, con số này tăng 5,45% và so với 6 tháng đầu năm 2021, con số này tăng gấp 1,5 lần.
Theo lý giải rằng, sở dĩ người dân kéo nhau đi làm thủ tục nhận BHXH một lần là vì ảnh hưởng của dịch bệnh kéo dài, khiến cuộc sống của họ trở nên khó khăn hơn. Vì thế, họ đã chọn phương án rút tiền BHXH một lần để trang trải cuộc sống, chi tiêu và chăm lo cho bản thân, gia đình. Ngoài ra, một số ít trong nhóm đó vì lợi ích trước mắt nên đã rút tiền BHXH một lần để có khoản ‘tiền tươi’ bên mình…
Đây là điều khiến nhà chức trách lo ngại bởi nó không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động mà còn ảnh hưởng đến tình hình kinh tế xã hội và mục tiêu, nỗ lực cùng quyết tâm của Chính phủ về việc thực hiện an sinh xã hội cho toàn dân.
Nếu phân tích về khoản được hưởng, bà con khi chọn rút BHXH một lần chỉ nhận một khoản được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.
Trong khi đó, nếu chọn lãnh lương hưu thì mức hưởng mỗi tháng bằng ít nhất 45% cho đến 75% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho đến khi qua đời và sau đó người thân ở lại còn được nhận chế độ tuất.
So sánh và tính toán, khi lựa chọn nhận BHXH một lần, bà con đã mất đi khoảng 1,14 tháng lương cho mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 và khoảng 0,64 tháng lương cho mỗi năm đóng BHXH sau năm 2014. Chưa kể còn mất quyền lợi để hưởng các chế độ bảo hiểm y tế, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và chế độ tuất.
Thời gian qua, đã có trường hợp khi đã nhận BHXH một lần rồi muốn nộp lại tiền để khôi phục lại thời gian đã tham gia BHXH cho đủ điều kiện hưởng lương hưu. Thế nhưng, pháp luật hiện hành về BHXH chưa có cơ chế để thực hiện trong trường hợp này.
Trên các phương tiện truyền thông vẫn luôn thông tin tuyên truyền cho bà con về những bất lợi khi chọn rút BHXH một lần và cần cân nhắc trước khi quyết định. Nếu đang gặp khó khăn, không thể đóng tiếp thì có quyền bảo lưu và sau đó đóng tiếp bằng cách tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện để đủ điều kiện nhận lương hưu và được cấp thẻ BHYT giúp chăm sóc sức khỏe khi về già.
Dù pháp luật hiện hành quy định như thế, nhưng mỗi người mỗi quan điểm khác nhau. Có người nhìn và nghĩ xa, chấp nhận trích một khoản tiền lương, coi như ‘bỏ ống heo’ để về già được sống an nhàn. Nhưng cũng có người vì cuộc sống quá khó khăn, muốn trang trải chi tiêu cho bản thân và gia đình hoặc lấy tiền để đầu tư, sinh lợi nhiều hơn nên chọn phương án rút tiền BHXH một lần.
Đó chỉ là bề nổi của vấn đề, có lẽ nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc bà con chen nhau rút tiền BHXH một lần ở chỗ cơ chế và chính sách để được hưởng lương hưu hiện tại có một số điểm chưa hợp lý.
Theo quy định, có 3 yếu tố cơ bản quyết định đến việc bà con có được nhận lương hưu hay không và nhận nhiều hay ít, bao gồm: Tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng BHXH và mức đóng BHXH mỗi tháng. Phân tích từng yếu tố sẽ thấy có một số điểm khiến cho bà con lo ngại, và từ đó dẫn đến quyết định thay vì chờ lãnh lương hưu, lại đi chọn nhận BHXH một lần.
Thứ nhất, về tuổi nghỉ hưu.
Trước đây, tuổi nghỉ hưu của người lao động là đủ 60 tuổi đối với lao động nam và đủ 55 tuổi đối với lao động nữ. Kể từ năm nay 2021, khi Bộ luật lao động 2019 có hiệu lực, tuổi nghỉ hưu của người lao động tăng lên. Việc tăng tuổi nghỉ hưu được thực hiện theo lộ trình, cứ mỗi năm sẽ tăng 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ cho đến khi nam đủ 62 tuổi và nữ đủ 60 tuổi.
Nhìn tuổi nghỉ hưu theo quy định mới mà nhiều người lao động lắc đầu ngao ngán, nói rằng, không biết mình có còn sống được tới tuổi nghỉ hưu để nhận tiền hay không? Cũng có người than vãn rằng, sức khỏe của họ khó có thể làm việc cho tới tuổi nghỉ hưu theo luật định, nhất là với những người lao động phổ thông, làm việc trong các ngành xây dựng, du lịch, công nghiệp, vận chuyển, chế biến thủy hải sản…
Đáng lý ra, việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu chỉ nên áp dụng đối với một số nhóm ngành nghề, công việc, chẳng hạn như công chức, viên chức, hay những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp, ngành giáo dục, y tế… Đây là điều đã được các chuyên gia và người lao động ý kiến.
Thứ hai, về thời gian đóng BHXH tối thiểu để được nhận lương hưu.
Bên cạnh điều kiện về tuổi nghỉ hưu thì để được nhận lương hưu, bà con phải đóng BHXH từ đủ 20 năm trở lên mới được nhận. Quy định về tuổi nghỉ hưu đã ‘khắc nghiệt’, quy định về số năm đóng BHXH đủ điều kiện để nhận lương hưu còn ‘khắc nghiệt’ hơn, nhiều người không thể chờ nổi với thời gian quá dài như vậy.
Gần đây, theo ý kiến của các chuyên gia lẫn nhà chức trách, đã có đề xuất giảm số năm đóng BHXH đủ điều kiện để tính hưởng lương hưu từ 20 năm, xuống còn 15 năm hoặc 10 năm. Đề xuất này nhận được ý kiến đồng tình từ đông đảo người lao động bởi họ biết rằng việc đưa ra nhằm hướng tới việc để bà con có thể tham gia BHXH và sớm tiếp cận với khoản lương hưu mình nhận được và đặc biệt là để bà con không thấy thời gian đóng quá lâu mà sinh ra ngán, không thể chờ đợi được.
Thứ ba, về mức đóng và mức hưởng lương hưu hiện nay.
Bởi khi thông qua đề xuất giảm số năm đóng BHXH để được nhận lương hưu thì cũng cần điều chỉnh tỷ lệ giữa việc đóng và hưởng để đảm bảo được nguyên tắc công bằng, đóng nhiều hưởng nhiều và đóng ít hưởng ít.
Ngoài ra, còn có thêm lý do nữa là quy định và chính sách về BHXH cứ thường xuyên thay đổi khiến bà con khó lòng an tâm về việc đến khi mình về già sẽ được hưởng chế độ như thế nào khi thời gian chờ đợi quá dài.
Chính sách hưởng BHXH của nước mình ở thời điểm hiện tại rất tốt, song để tiếp cận và đạt được không phải là dễ, việc cần làm là điều chỉnh cơ chế cho phù hợp để ai cũng có thể tham gia được. Đó mới là mục tiêu chúng cả bà con và Nhà nước đều mong muốn hướng đến.
Tìm tới
Trang bình luận
/ 1