Điểm của trẻ không đạt yêu cầu, trẻ không chăm chú vào lớp, làm bài tập không tận tâm; trẻ không có động lực học tập ... Nhìn bề ngoài thì có vẻ như tất cả chỉ là vấn đề học tập, nhưng mấu chốt vấn đề của mỗi đứa trẻ là khác nhau.
Mấy ngày nay đọc tin về nam sinh nhập học mà buồn quá các mẹ ạ. Em đọc trên Vietnamnet thì em N. có thể là do vấn đề về tâm lý, áp lực học hành nên đã làm ra chuyện khiến người thân đau lòng. Mà kết quả học tập của em không hề tệ, thậm chí là rất khá.
Em đọc trên Thanh Niên thì theo thông tin từ Trưởng phòng CSHS Công an TP.HCM, ngày 12.2, em N. từ Bình Định vào Bến xe Miền Đông, TP.HCM để đến trường nhập học. Khi đến nơi, nam sinh không liên lạc với người nhà mà đi xe ôm đến một trường đại học tại đường D2 (Q.Bình Thạnh), sau đó lại đón một xe khác để đến một địa điểm khác trên đường D2. Tại địa điểm này, em đi bộ đến một khách sạn trên đường Ung Văn Khiêm. 3 giờ 55 phút ngày 13/2, N. trả phòng, trên người mang theo ba lô, đi về phía Tân Cảng, rồi rẽ vào hẻm 293 Ung Văn Khiêm. Camera gần nhất thể hiện 4 giờ 3 phút sáng 14/2, N. leo qua hàng rào đi ra hướng bờ sông.
Khác với mọi suy đoán trước đó, việc làm của nam sinh mất tích bí ẩn đều khiến ai nấy ngạc nhiên. Nhưng nhìn từ hành động của em thì rõ ràng có sự chuẩn bị: không liên lạc với gia đình, trong ba lô có tảng xi măng 10kg, thuê phòng…Kết thúc học kỳ 1 vừa qua, em đạt loại giỏi với điểm trung bình 8,6. Là niềm hy vọng của gia đình, không ai hiểu vì sao em N. lại chọn cách hành động như vậy, liệu có phải căng thẳng do áp lực học tập?
Chen Mo, một nhà tâm lý học đã cẩn thận phân loại ra những nguyên nhân gây căng thẳng trong học tập, đúc kết từ 30 năm kinh nghiệm tư vấn tiền tuyến lâm sàng của cô, tiếp nhận hơn 10.000 ca tư vấn gia đình. Hi vọng sẽ có ích cho những người làm cha làm mẹ:
1. Áp lực điểm số
Nói một cách đơn giản, bài tập ở trường là quá khó đối với trẻ. Áp lực này thường xuất hiện ở những đứa trẻ học không tốt nhưng cha mẹ luôn chọn những lớp quá sức của con. Đứa trẻ vốn dĩ đã bị ép buộc, nhận được kết quả không tốt lại bị cha mẹ trách. Vốn dĩ điều này rất bình thường, vì ngay từ đầu vào, trẻ biết mình khó học kịp các bạn giỏi hơn mình. Có nhiều bậc cha mẹ sẽ không ngớt lời dạy dỗ con cái: tại sao người khác làm được, sao con không đọc giỏi? Nhưng thực tế là khả năng học tập của con có thể không đáp ứng được yêu cầu học tập cao hơn và cha mẹ thường bỏ qua, điều này sẽ chỉ tạo thêm áp lực cho trẻ.
2. Kỳ vọng cao của cha mẹ
Một số phụ huynh rất khắt khe và không để con mình thua ngay từ vạch xuất phát, mỗi khi đi thi đều muốn con mình lọt vào top 10. Con chăm chỉ vào top 10 nhưng không hài lòng, muốn con vào top 5, top 3. Cảm giác của một đứa trẻ là mình đang tiến về phía trước, nhưng những mục tiêu mẹ đặt ra sẽ tiếp tục được đẩy lên cao hơn. Áp lực đối với đứa trẻ này là rất lớn, bởi vì chúng cảm thấy rằng bất kể mình chăm chỉ như thế nào, sẽ có những yêu cầu cao hơn.
3. Mục tiêu tự đặt ra
Một số em tự đặt cho mình những mục tiêu rất cao, ví dụ như em phải được nhận vào 4 trường đại học hàng đầu, nhưng trong tiềm thức, em đã từ chối ngay lập tức và dứt khoát: "Không thể nào, tôi không thể vượt qua bài kiểm tra."
Tại sao đứa trẻ này đặt mục tiêu rất cao, đồng thời lại phủ nhận bản thân? Thường thì khi nó còn rất nhỏ, cha mẹ đã khiến nó cảm thấy mục tiêu của mình phải cao, đó chính là hạt giống mà cha mẹ đã gieo. Ví dụ, khi một đứa trẻ đi học về, cha mẹ sẽ hỏi: Con được cô giáo khen nhiều nhất phải không? Mục đích của việc cha mẹ đặt câu hỏi, tuy đứa trẻ còn nhỏ nhưng cũng có thể diễn giải được. Nhiều em trưởng thành theo cách này, nhưng lại phủ nhận bản thân. Trẻ cho rằng nếu không chăm chỉ sẽ không thể đạt được mục tiêu cao, chỉ cần một hoặc hai điểm kiểm tra không đạt yêu cầu, đứa trẻ sẽ lo lắng mất ăn mất ngủ.
4. Áp lực bạn bè
Áp lực bạn bè bắt đầu vào khoảng lớp bốn và lớp năm. Ở trường trung học cơ sở và trung học phổ thông, nó có thể trở thành một nguồn căng thẳng rất quan trọng.Tại sao bạn bè đồng trang lứa lại gây áp lực cho trẻ? Vì trẻ ở độ tuổi này chủ yếu so kè với chính bạn bè mình. Điều này thường xảy ra với bé trai. Nếu một cậu bé có tính khí hướng nội, và mẹ của cậu không thích giao lưu, và cậu chưa bao giờ có bạn bè ở nhà, cậu có thể thiếu kỹ năng xã hội trầm trọng. Trẻ cảm thấy mọi người không thân thiện với mình, và nó luôn cố gắng bắt những tín hiệu nhận xét tiêu cực từ những người khác, vì vậy trở nên lạc lõng giữa đám đông và hình thành một người được gọi là "hình mẫu tự ái và tự ti."
5. Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh
Sự căng thẳng của mối quan hệ thầy trò thực ra là do phụ huynh, vì sao? Vì trẻ không chọn được thầy nên thái độ của cha mẹ đối với thầy cô rất quan trọng.
Trẻ sau khi lên trung học cơ sở sẽ có một đặc điểm rất thú vị: trẻ yêu một cô giáo, một môn học nào đó, không yêu một cô giáo nào đó thì không yêu một môn học nào đó.
Đứa trẻ về nhà nói cô giáo dạy toán khó chịu quá! Sau một tuần, lại nói, giáo viên dạy toán thật khó chịu. Việc điều chỉnh phụ thuộc vào cha mẹ. Vì nếu con có quan hệ không tốt với giáo viên dạy toán, nó sẽ ảnh hưởng đến việc học toán của trẻ.
Đôi khi mối quan hệ giữa thầy và trò căng thẳng, một phần lớn là do phụ huynh đứng sau hậu thuẫn. Cha mẹ phân tích và phán xét giáo viên quá nhiều, tất cả đều đi vào tiềm thức của trẻ, và khi đó mối quan hệ thầy trò thực sự bắt đầu trục trặc.
6. Khó khăn trong quá trình phát triển cá nhân
Học sinh trung học gặp phải các vấn đề về phát triển cá nhân nhất. Nó bối rối không biết mình muốn gì, theo khối tự nhiên hay xã hội. Sự bối rối kiểu này sẽ khiến trẻ sợ hãi không dám tiến về phía trước, và sẽ ở nguyên vị trí của mình, mất động cơ học tập.
Cũng có một nguồn áp lực, đến từ mệnh lệnh của cha mẹ, chẳng hạn cha mẹ muốn con học ngành tài chính, có thể kiếm được nhiều tiền sau này, nhưng con lại thích ngành ngoại ngữ. Đứa trẻ đã mất động lực bước tiếp khi mong muốn cá nhân xung đột với kỳ vọng của cha mẹ.
Nên làm gì nếu áp lực tâm lý học hành quá lớn? Cuộc sống không chỉ có đến trường, mà con đường vào đời còn rất dài. Cha mẹ có thể khuyến khích con:
-Tập thể dục để giảm căng thẳng
-Viết ra những áp lực mình đang gặp
- Cho phép trẻ khóc để giải tỏa căng thẳng
- Ngủ đủ giấc
- Học cách tự giải quyết
- Đừng quá khắt khe với bản thân
Sự phát sinh căng thẳng thường liên quan mật thiết đến những kỳ vọng quá mức, một mặt có thể đến từ cha mẹ và giáo viên, mặt khác là chính học sinh. Đặt mục tiêu học tập hợp lý theo khả năng của trẻ, đừng kỳ vọng quá cao. Có bao nhiêu phụ huynh có thể làm được điều này?