Cá lóc (cá quả) được cho là loai thực phẩm lành tính đối với trẻ trong giai đoạn ăn dặm. Tuy nhiên, việc chế biến cá lóc đòi hỏi phải kiên nhẫn và kỹ càng, bởi vì cá có nhiều xương. Nếu không cẩn thận, trẻ có thể bị hóc xương cá, nguy hiểm đến tính mạng.
Mới đây, một em bé 2 tuổi tại TP.HCM đã phải nhập viện vào mùng Tết vì ăn cháo cá lóc. Theo PNGĐ, bé L.P.A. (2 tuổi, Gò Vấp, TPHCM) nhập Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TPHCM) trong tình trạng bứt rứt, quấy khóc, miệng nhiều đàm nhớt. Khai thác bệnh sử, cách nhập viện một giờ, trẻ được gia đình cho ăn cháo cá lóc. Sau đó, bé đột ngột ho, sặc sụa, nôn ói, tím tái. Phát hiện sự việc, người nhà lập tức bồng đưa bé đi cấp cứu.
Ảnh minh họa (Nguồn Sina)
Tại bệnh viện, trẻ biểu hiện khó thở, nhiều đàm nhớt, nôn ói, không bú và không uống nước. Bệnh nhi được chụp X-quang cổ, ngực, phát hiện một mảnh dị vật ở đầu trên thực quản. Ảnh CT scan ghi nhận dị vật nằm trong mô mềm giữa thực quản - khí quản. Ngay lập tức, bé được hội chẩn phối hợp chuyên khoa Tiêu hóa và Tai mũi họng, nội soi gắp ra một dị vật là mảnh xương cá kích thước lớn. Sau can thiệp, trẻ hết khó thở và đã tỉnh táo.
Ảnh BVNDTP
Tháng 4/2023, cũng tại TP.HCM, một bé trai 1 tuổi cũng nhập viện vì lý do tương tự. Được biết khi mẹ đang cho ăn cháo cá lóc, bé trai 1 tuổi bỗng khóc thét, nôn ói nên được gia đình đưa đi cấp cứu và phát hiện có dị vật đâm sâu vào đáy amidan. Bác sĩ sau đó đã tiến hành thủ thuật gắp xương qua nội soi. Sau can thiệp, em bé hết đau, ngừng khóc, có thể ăn uống bình thường.
Hai trường hợp trên là điển hình trẻ dưới 3 tuổi mắc xương cá khi ăn cháo cá lóc. Theo các bác sĩ, hóc dị vật như xương cá là tình trạng thường gặp ở trẻ, do kỹ năng nhai nuốt của bé chưa hoàn thiện và chưa tự nhặt hoặc nhằn xương. Trường hợp hóc xương nghiêm trọng gây đau đớn, có thể dẫn đến xuất huyết hoặc tắc đường thở, đe dọa tính mạng. Nếu phát hiện muộn khi đã hình thành ổ áp xe vùng cổ, gây biến chứng nặng, việc lấy dị vật và điều trị các biến chứng khá phức tạp và ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của trẻ.
Ảnh minh họa (Nguồn Sina)
Thịt cá mềm, giàu axit amin, lại lành tình cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên, một số bà mẹ sợ con mắc xương cá nên không dám cho con ăn cá một cách dễ dàng, từ đó bỏ qua món ăn bổ dưỡng như vậy. Trên thực tế, vấn đề này có thể được giải quyết bằng cách nắm vững phương pháp nấu cá đúng cách.
Cho bé ăn cá thường xuyên có thể giúp bé khỏe mạnh và thông minh, bởi vì:
- Cá rất giàu chất dinh dưỡng, chứa 15% đến 20% protein cá dễ tiêu hóa, phần lớn chất béo có trong cá là axit béo không bão hòa, hàm lượng kali, canxi, phốt pho, iốt, v.v. đó là thịt gia súc, gia cầm, cực kỳ thích hợp cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ;
- Cá rất giàu DHA, DHA có thể làm cho cấu trúc phân tử của tế bào não mềm mại và đàn hồi, giúp dẫn truyền thần kinh não linh hoạt hơn, trẻ ăn nhiều cá thông minh hơn.
- Cá còn chứa EPA, chất có chức năng quan trọng là ức chế sự lây lan của tế bào ung thư.
- Thịt cá rất giàu axit béo không bão hòa, có thể làm giảm nồng độ cholesterol trong máu, ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông, có tác dụng bảo vệ tim và mạch máu.
Mặc dù việc cho bé ăn cá có rất nhiều lợi ích nhưng nhiều bậc cha mẹ lại ngại cho bé ăn vì lo lắng bé sẽ bị mắc xương cá. Vì vậy, khi chọn loại cá để cho bé ăn, một mặt mẹ phải xem xét đến giá trị dinh dưỡng của cá, mặt khác cũng nên cố gắng chọn những loại cá có ít xương hơn, để không dẫn tới trường hợp như trên.
- Cá vược, thịt cá chẽm thơm ngon, xương tương đối to, dễ lấy ra. Ngoài ra còn có tác dụng bổ gan thận, ích tỳ và dạ dày.
- Cá lóc nhiều chất dinh dưỡng, chất lượng cao, giá thành rẻ, có thể dùng để hầm canh, dùng gạc lọc nước súp xong cho bé uống trực tiếp hoặc có thể dùng để nấu canh, nấu mì.
- Cá trắm cỏ có nhiều xương cá nhưng rất dễ loại bỏ vì kích thước lớn và xương cá lớn.
- Cá đù vàng không chỉ ít xương mà còn giàu protein, nguyên tố vi lượng và vitamin mà còn rất giàu selen, có thể dùng làm nguồn thực phẩm cung cấp selen cho bé.
- Cá hồi là loài cá biển sâu còn rất giàu axit béo không bão hòa omega-3, có tác dụng làm giảm tỷ lệ mắc bệnh cao huyết áp và bệnh tim, đồng thời thúc đẩy sự phát triển. và sự phát triển của thai nhi và trẻ em.
Cha mẹ cần lưu ý những vấn đề này khi cho bé ăn cá, nếu không có thể gây hại cho sức khỏe:
- Đừng nướng cá cháy. Thịt cá rất giàu protein nhưng đốt cháy protein sẽ tạo ra benzopyrene, chất gây ung thư mạnh.
- Tốt nhất nên ăn ít cá muối. Có một mối liên hệ nhất định giữa cá muối và sự xuất hiện của bệnh ung thư vòm họng, ăn cá muối ở trẻ nhỏ có nguy cơ gây ung thư cao hơn ở người lớn.
- Bé không được ăn cá sống. Cá tươi, đặc biệt là cá nước ngọt thường chứa ký sinh trùng, khi nấu cá phải nấu chín kỹ, nếu thường xuyên ăn cá sống hoặc cá sống có thể mắc các bệnh ký sinh trùng.
- Tránh chiên ngập dầu. DHA là axit béo không bão hòa cao, dễ bị oxy hóa, nên nấu cá càng sớm càng tốt sau khi mua về, tốt nhất nên hấp hoặc nướng và tránh chiên rán để giữ lại DHA ở mức tối đa.
- Lượng cá mà bé ăn cùng một lúc tương đối ít, vì vậy cũng giống như các loại thịt khác cho bé, cách tốt nhất được khuyên dùng là làm chả cá và đông lạnh để dùng thường xuyên.
Nếu bé vô tình bị xương cá mắc kẹt trong cổ họng, cha mẹ nên yêu cầu bé há miệng càng nhiều càng tốt, sau đó dùng đèn pin soi vào cổ họng, kiểm tra vị trí, kích thước của xương cá rồi dùng nhỏ nhíp để trực tiếp nắm xương cá và kéo nó ra. Không sử dụng các phương pháp dân gian như nuốt cơm, uống giấm, nếu không xương cá sẽ đâm sâu hơn. Nếu xương cá không thể loại bỏ được, cha mẹ nên đưa bé đến bệnh viện ngay để điều trị.
