Tôi tin rằng nhiều bậc cha mẹ đã đọc nhiều sách nuôi dạy con và nghe nhiều bài giảng của chuyên gia. Nhưng ai cũng phải phát hiện ra rằng dù chúng ta bỏ ra rất nhiều tiền cho việc học nhưng những kiến thức và kỹ lại không được sử dụng. Mấu chốt trong giáo dục gia đình vẫn chỉ là phê bình và buộc tội.
Thực ra nguyên nhân rất đơn giản, là do cha mẹ chưa tích hợp được những kỹ năng, phương pháp đã học vào bản năng của chính mình.
Mọi người phải nhận ra rằng chúng ta bị chi phối bởi bản năng nên khi giải quyết vấn đề, chúng ta phản ứng dựa trên bản năng nhiều hơn. Nó dựa trên sự kiểm soát bản năng nên khi thấy trẻ nghịch đồ ăn, ta không thể không chỉ trích trẻ phung phí, khi thấy trẻ đi lang thang, ta không thể không chỉ trích việc trẻ lười biếng.
Hãy thử nghĩ xem, có phải mẹ đang thực hiện những hành động mang tính giáo dục này ngay khi nhìn thấy hành vi sai trái của con mình? Phản ứng ngay lập tức mà không cần suy nghĩ, nếu hành vi này không dựa trên bản năng thì nó còn dựa trên cơ sở nào nữa? Vì vậy những hành động giáo dục mà chúng ta thực hiện ngay lập tức đều dựa trên kết quả của sự kiểm soát bản năng.
Vì vậy, muốn sử dụng những kỹ năng giáo dục và phương pháp giáo dục đã học, chúng ta cũng phải tích hợp chúng vào bản năng của chính mình. Chỉ bằng cách này, cha mẹ mới có thể đảm bảo rằng mình áp dụng những phương pháp giáo dục đúng đắn khi gặp vấn đề với con mình, nếu không thì chỉ dựa vào bản năng, chúng ta sẽ tiếp tục sử dụng những phương pháp giáo dục sai lầm tương tự.
Thật không may, những kỹ năng và phương pháp giáo dục mà chúng ta học được chắc chắn sẽ không phù hợp với bản năng của chúng ta
Những hành vi có thể tích hợp vào bản năng phải đơn giản và trực tiếp, bởi vì đặc điểm của bản năng là phản ứng nhanh, và chỉ những hành vi đơn giản và trực tiếp mới có thể được tích hợp tốt hơn. Tất nhiên, một số hành vi được lập trình đơn giản cũng có thể được tích hợp vào bản năng, chẳng hạn như kỹ năng lái, kỹ năng chơi bóng rổ…. Những kỹ năng này có vẻ rắc rối nhưng thực chất chúng là những hành vi cố định được lập trình. Vì vậy, miễn là chúng được luyện tập nhiều lần thì cũng có thể thành công tích hợp vào bản năng.
Ảnh minh họa (Nguồn Baijihao)
Nhưng câu hỏi đặt ra là các kỹ thuật và phương pháp dạy con có đáp ứng được những đặc điểm này không? Chúng có đủ đơn giản không?
Hãy nhìn vào những phương pháp giải quyết vấn đề được các chuyên gia hoặc giáo viên giảng dạy, phương pháp nào đơn giản? Họ thường nói với chúng ta một công thức cố định. Ví dụ như khi một đứa trẻ nghịch ngợm, bước đầu tiên là gì, bước thứ hai là gì, bước thứ ba là gì. Và có một số biến số trong các bước này, chẳng hạn như trẻ sẽ thực hiện loại phản ứng nào sau khi thực hiện bước đầu tiên, sau đó thực hiện các bước tương ứng cho các phản ứng khác nhau.
Không biết những bước rườm rà như vậy có thể tích hợp được vào bản năng không?
Điều này rõ ràng là không thể vì những bước này phải được suy nghĩ kỹ lưỡng để xác định những việc cần làm tiếp theo. Và điều định sẵn là những kỹ năng và phương pháp chúng ta học chỉ có thể đọng lại trong tâm trí, khi gặp vấn đề, chúng ta vẫn sẽ chỉ phê bình, trách móc con mình theo bản năng, và chúng ta sẽ không thể sử dụng những kỹ năng và phương pháp này vào lúc khác.
Nếu muốn sử dụng các kỹ thuật và phương pháp giáo dục đã học, cha mẹ phải kiềm chế bản năng của mình. Chỉ bằng cách kiềm chế bản năng và để lý trí chiếm lấy bộ não một lần nữa, cha mẹ mới có thể sử dụng các kỹ thuật này từng bước một.
Nhưng việc kiềm chế bản năng của mình có dễ dàng không? Rõ ràng điều đó không hề dễ dàng, bởi vì con người bị bản năng chi phối, nếu chúng ta có thể dễ dàng kiềm chế được bản năng của mình thì chúng ta không phải là con người mà là thần thánh.
Tại thời điểm này, một số bậc cha mẹ có thể hỏi: Liệu cách nuôi dạy con cái tích cực của bạn có thể được tích hợp vào bản năng không?
Nói một cách chính xác, cách nuôi dạy con kiểu khẳng định thì không thể, nhưng nó có thể giúp cha mẹ thay đổi biểu hiện bản năng của mình.
Những lợi ích lớn nhất của việc nuôi dạy con kiểu tích cực
Sự khác biệt lớn nhất giữa nuôi dạy con cái tích cực và các kỹ thuật, phương pháp chúng ta đã học trước đây là nó là một khái niệm, dựa trên một khái niệm, khi cha mẹ gặp vấn đề với con cái, họ có thể thiết kế các giải pháp chuyên biệt dựa trên hoàn cảnh cụ thể của con mình.
Nói cách khác, việc giải quyết vấn đề thông qua cách nuôi dạy con cái tích cực cũng đòi hỏi tư duy hợp lý, thậm chí còn phải suy nghĩ nhiều hơn nữa. Bởi nó không thể áp dụng một cách máy móc như các kỹ thuật. Và điều này cũng xác định rằng các hoạt động cụ thể của cách nuôi dạy con cái tích cực không thể tích hợp vào bản năng.
Nhưng nuôi dạy con kiểu khẳng định có một ưu điểm rất lớn, đó là giúp cha mẹ định hình lại nhận thức để có thể chấp nhận và hiểu con mình hơn. Một khi cha mẹ chấp nhận con cái, hành vi bản năng của họ sẽ thay đổi, bởi nhận thức ảnh hưởng đến hành vi của chúng ta.
Ảnh minh họa (Nguồn Baijihao)
Ví dụ, khi ta yêu một ai đó, dù người đó có làm điều xấu đến đâu, ta cũng sẽ bào chữa và tha thứ cho người đó. Nhưng nếu bạn ta một ai đó thì dù người đó có cư xử tốt đến đâu, ta cũng sẽ không cảm động. Đây là tác động của nhận thức đến hành vi của chúng ta.
Nuôi dạy con tích cực về cơ bản giúp cha mẹ định hình lại nhận thức và điều chỉnh quan điểm về con cái, một khi quan điểm thay đổi thì hành vi bản năng của cha mẹ cũng sẽ thay đổi.
Một khi cha mẹ hiểu và làm theo tư duy nuôi dạy con tích cực, họ sẽ thấy con mình không có vấn đề gì và không cần phải chê bai, chỉ trích gì cả, mọi hành vi của con đều bình thường. Lúc này, cha mẹ đã hoàn toàn chấp nhận con cái và sẽ không còn lo lắng về những vấn đề của con cái chứ đừng nói đến việc chỉ trích chúng.
Nói một cách đơn giản, cách nuôi dạy con tích cực giúp cha mẹ định hình lại nhận thức cơ bản của mình và dựa trên những thay đổi về nhận thức, hành vi của cha mẹ cũng sẽ thay đổi tương ứng. Mặc dù cha mẹ vẫn chưa thể tích hợp các kỹ năng, phương pháp giáo dục vào bản năng và chưa thể sử dụng chúng ngay lập tức, nhưng cách nuôi dạy con tích cực sẽ giúp cha mẹ thay đổi thái độ đối với con cái. Cha mẹ sẽ có tâm lý bình tĩnh hơn khi đối mặt với vấn đề của con và sẽ không tức giận vì vấn đề của con.
Một khi cha mẹ có thể giữ bình tĩnh, lý trí sẽ chiếm giữ bộ não của chúng ta và chúng ta có thể sử dụng lý trí để suy nghĩ cách giải quyết vấn đề. Lúc này, chúng ta có thể sử dụng các kỹ thuật giáo dục phức tạp của cách nuôi dạy con cái tích cực.
Những phương pháp giáo dục và kỹ thuật giáo dục chúng ta học chưa giúp ta thay đổi nhận thức từ đầu. Cha mẹ vẫn sẽ muốn phủ nhận con mình dựa trên bản năng, và trẻ chắc chắn không thích bị từ chối nên sẽ muốn đấu tranh chống lại. Đây là lúc cảm xúc được khơi dậy. Dưới sự kiểm soát của cảm xúc, chúng ta mất đi lý trí, làm sao có thể nhớ được những kỹ thuật và phương pháp đã học? Chưa kể việc sử dụng nó.
Một số cha mẹ có thể nói: Tôi không hiểu cách nuôi dạy con cái tích cực, nhưng nếu tôi học các kỹ năng kiểm soát cảm xúc và kiểm soát cảm xúc của mình, liệu tôi có đạt được tác dụng tương tự như cách nuôi dạy con cái tích cực và liệu tôi có thể giữ được tỉnh táo không?
Về mặt lý thuyết thì điều đó quả thực có thể xảy ra, nếu cha mẹ có thể giữ lý trí, ta có thể sử dụng các kỹ năng giáo dục và phương pháp giáo dục được lưu trữ trên Internet. Nhưng mọi người phải nhận thức được một vấn đề: Chúng ta vẫn đang chiến đấu chống lại bản năng của chính mình.
Như đã phân tích trước đó, chúng ta không thể chống lại bản năng của chính mình, bởi vì con người chúng ta bị bản năng chi phối. Tôi tin rằng nhiều bậc cha mẹ đã học được rất nhiều kỹ năng kiểm soát cảm xúc, mẹđã kiểm soát được cảm xúc của mình chưa? Không hề. Chỉ bằng cách thay đổi hoàn toàn nhận thức cơ bản của mình, ta mới không phải kiềm chế cảm xúc đi ngược lại bản năng của chính mình. Vì chúng ta chấp nhận con mình và cho rằng hành vi của nó là đúng, vậy tại sao lại tức giận?
Cho nên cuối cùng vẫn là ở sự thay đổi nhận thức cơ bản, dựa vào kỹ thuật khống chế cảm xúc và bản năng chiến đấu không thể nói là hoàn toàn vô dụng, nhưng cuối cùng chắc chắn sẽ thất bại.
Nói một cách đơn giản, trong quá trình giáo dục trẻ, điều quan trọng là cha mẹ có luôn duy trì được lý trí của mình hay không. Bởi vì nếu người cha hoặc người mẹ không thể duy trì lý trí và bị cảm xúc chi phối thì những kỹ năng và phương pháp tích trữ trong lý trí sẽ không được sử dụng.
Khái niệm nuôi dạy con cái khẳng định đã mở ra chiếc chìa khóa này, cho phép cha mẹ chấp nhận con mình vô điều kiện, luôn tin tưởng con mình và luôn giữ bình tĩnh khi đối mặt với con mình. Khi tâm trí bình tĩnh, chúng ta có thể sử dụng lý trí của mình tốt hơn và có thể sử dụng lý trí của mình để suy nghĩ về các giải pháp cụ thể cho vấn đề.
Sở dĩ chúng ta không thể sử dụng những kỹ năng và phương pháp đã học là vì bạn luôn bị bản năng chi phối, rơi vào cảm xúc. Lúc này chúng ta sẽ mất trí, tất nhiên sẽ không thể sử dụng được những kỹ năng và phương pháp đã từng học.
Giáo dục là sự đối đầu giữa lý trí và bản năng, cha mẹ thất bại thường đầu hàng bản năng, trong khi cha mẹ thành công học cách kiểm soát bản năng.
