Đang dịp gần Tết mà dịch bệnh nCoV lại một lần nữa bùng phát với tốc độ tăng chóng mặt, chỉ sau 1 ngày phát hiện (vào 28/1/2021) đã lên đến con số 91 ca dương tính.

Sáng nay khi đi dạo một vòng trên mạng để tìm hiểu  những diễn biến của căn bệnh này, vô tình mình đọc được bài chia sẻ trên trang cá nhân của Bác sĩ Trần Quốc Khánh - Bệnh viện Việt Đức, Hà Nội nhằm giúp mọi người  hiểu tầm quan trọng của việc tăng sức đề kháng trong mùa dịch bệnh này đấy ạ.

Vậy sức đề kháng quan trọng thế nào, nhất là trong mùa dịch bệnh nguy hiểm như nCoV hiện nay?

Theo bác sĩ Khánh thì loại vắc-xin tốt nhất, hiệu quả nhất và vững bền nhất chống lại mọi virus đó chính là sức đề kháng (Hệ miễn dịch) của chúng ta. Một khi mọi người nắm được những việc cần làm để không những duy trì mà còn tăng cường sức đề kháng này của cơ thể mình, thì không chỉ các loại virus - vi khuẩn mà thậm chí các tế bào “lạ” hoặc những biến cố sức khoẻ khác cũng rất ít có cơ hội xảy đến. 

Bác sĩ Khánh cũng cho biết, các nhà khoa học cũng đã nghiên cứu thấy rằng vắc-xin luôn kém hiệu quả ở những người có sức đề kháng yếu. Vậy cốt lõi, để phòng chống bệnh tật chúng ta cần tập trung củng cố những năng lực đề kháng tự nhiên từ BÊN TRONG chính mình.

hình ảnh

Ảnh minh họa/Nguồn: Internet

Vậy nên, bác sĩ Khánh đã tổng hợp tóm tắt: “11 VIỆC CHÚNG TA CẦN LÀM” nhằm giúp mọi người luôn có một hệ miễn dịch siêu cường như sau:

1. Tâm lý

Nếu như căng thẳng lâu dài thúc đẩy tình trạng viêm cũng như mất cân bằng chức năng tế bào miễn dịch. Đặc biệt, căng thẳng tâm lý kéo dài có thể làm ức chế phản ứng miễn dịch ở trẻ em. Vì vậy, tốt nhất cần kiểm soát cảm xúc và giữ tâm thái luôn bình thản, mỉm cười là chìa khóa cho một hệ miễn dịch khoẻ mạnh.

Các hoạt động giúp kiểm soát căng thẳng bao gồm thiền, tập thể dục, viết nhật ký, yoga và các thực hành chánh niệm khác. Ngoài ra, khi thấy mình đang ở tình trạng nghiêm trọng, tốt nhất nên tới gặp nhà tâm lý trị liệu, có thể trực tiếp hay gián tiếp.

2. Tránh để cơ thể thiếu nước

Cơ thể thiếu nước có thể gây đau đầu, cản trở hoạt động thể chất, khả năng tập trung, tâm trạng, tiêu hóa cũng như chức năng tim và thận của chúng ta, từ đó tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Vậy nên, cách đơn giản để theo dõi tình trạng thiếu nước đó chính là tạo thói quen uống nước sau một khoảng thời gian nhất định. Ngoài ra, đừng quên quan sát màu sắc nước tiểu, hãy đảm bảo nó luôn có màu vàng nhạt và không có mùi khai.

Cần lưu ý là người lớn tuổi bắt đầu mất cảm giác thèm uống vì cơ thể họ không báo hiệu cơn khát đầy đủ. Bởi vậy, người lớn tuổi cần uống nước thường xuyên hơn ngay cả khi không cảm thấy khát.

3. Dinh dưỡng

+ Vô cùng quan trọng, bởi dinh dưỡng chính là nền tảng cho một cơ thể khoẻ mạnh, ở đó sử dụng thực phẩm đúng và cân bằng là nguyên tắc xuyên suốt.

+ Hãy thường xuyên sử dụng thực vật như: trái cây, rau củ, quả hạch, các loại đậu, hạt và những gia vị tốt như tỏi, hành, gừng, nghệ, ớt đỏ, tiêu đen... Đây là những thứ không chỉ rất giàu chất dinh dưỡng, nó còn chứa chất chống oxy hóa giúp cơ thể chống lại các mầm bệnh.

Với chất chống oxy hóa trong những thực phẩm này: Có thể giúp giảm viêm bằng cách chống lại các hợp chất không ổn định được gọi là các gốc tự do, có thể gây viêm khi chúng tích tụ trong cơ thể chúng ta ở mức độ cao.

Với chất xơ trong thực vật: Có thể cung cấp hệ vi sinh vật đường ruột lành mạnh. Và một khi hệ vi sinh vật đường ruột mạnh mẽ, nó có thể giúp cải thiện khả năng miễn dịch, giúp ngăn chặn các mầm bệnh có hại xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa. Không chỉ vậy, cả rau quả và trái cây đều rất giàu chất dinh dưỡng như vitamin C, E, sắt, kẽm, selen, Axit folic... những chất này có khả năng giúp cơ thể giảm thời gian bị cảm lạnh thông thường cũng như tăng cường sức đề kháng.

+ Bổ sung chất béo lành mạnh mỗi ngày: Các chất béo lành mạnh này thường có trong các loại hạt, dầu ô liu, các loại cá da dầu, cá hồi, cá trích... chúng có thể giúp tăng cường phản ứng miễn dịch và ngăn ngừa tình trạng viêm mạn tính của cơ thể.

+ Tăng cường thực phẩm lên men hoặc bổ sung probiotic: Các thực phẩm lên men rất giàu vi khuẩn có lợi được gọi là men vi sinh, chúng sinh sống trong đường tiêu hóa. Các thực phẩm này bao gồm sữa chua, kim chi, dưa cải bắp, kefir và natto. Theo nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, một mạng lưới vi khuẩn đường ruột phát triển mạnh mẽ có thể giúp các tế bào miễn dịch phân biệt giữa các tế bào bình thường khỏe mạnh và các sinh vật xâm nhập có hại. Với những người không thường xuyên ăn thực phẩm lên men thì thực phẩm bổ sung probiotic là một lựa chọn cần thiết.

+ Hạn chế ăn đồ ngọt cũng như những thực phẩm công nghiệp, fast food: Điều này bởi khi dung nạp nhiều đường, sử dụng những thực phẩm đã qua chế biến bảo quản (Xúc xích, thịt nguội, đồ ăn nhanh, các loại nước ngọt...) sẽ gây tình trạng thừa cân béo phì cũng như gây nên tình trạng mất cân bằng dưỡng chất (thừa muối, thừa chất béo bão hoà, thừa đường tinh luyện, thiếu vitamin-khoáng chất và chất xơ).

Do vậy sẽ khiến chúng ta tăng nguy cơ mắc 10 nhóm bệnh nghiêm trọng. Gần đây, một nghiên cứu trên 1.000 người bị béo phì được tiêm vắc-xin cúm cho thấy họ có nguy cơ mắc bệnh cúm cao hơn gấp đôi so với những người không bị béo phì đã được tiêm vắc-xin.

4. Vận động thể chất

Theo nhiều kết quả nghiên cứu, ngay cả một buổi tập thể dục vừa phải cũng có thể giúp tăng cường hiệu quả của vắc-xin ở những người có hệ miễn dịch bị tổn thương. Hơn nữa, việc tập thể dục có thể làm giảm tình trạng viêm và giúp các tế bào miễn dịch chúng ta tái tạo thường xuyên.

Bởi vậy, chúng ta nên tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần với những môn như: đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi, gym, yoga, bóng đá, bóng bàn...

5. Ngủ đủ giấc

Nếu được ngủ đủ giấc sẽ giúp tăng khả năng miễn dịch. Hơn nữa, chúng ta có thể ngủ nhiều hơn khi bị ốm để cho phép hệ thống miễn dịch chống lại bệnh tật tốt hơn.

Về thời gian ngủ: Với người lớn nên đặt mục tiêu ngủ từ 7 giờ trở lên mỗi đêm.  Với thanh thiếu niên cần ngủ 8–10 giờ. Với trẻ nhỏ hơn và trẻ sơ sinh thời gian ngủ lên đến 14 giờ.

6. Xây dựng lối sống lành mạnh.

Duy trì lối sống phản khoa học sẽ giết c.h.ế.t chúng ta sớm hơn rất nhiều so với chúng ta nghĩ. Thức quá khuya, nhịn ăn sáng, sử dụng chất kích thích, sử dụng nhiều rượu bia, hút thuốc lá, không thể thao, để béo bụng, ngồi điều hoà quá nhiều… đều là những tác nhân âm thầm huỷ hoại sức đề kháng bản thân.

7. Thực phẩm bổ sung

Theo Viện Y tế Quốc gia (NIH) Hoa Kỳ, không có bằng chứng nào hỗ trợ việc sử dụng bất kỳ chất bổ sung nào để ngăn ngừa hoặc điều trị virus - vi khuẩn.

Thế nhưng, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, các chất bổ sung có thể tăng cường phản ứng miễn dịch chung cho cơ thể chúng ta.

8. Thực hành lối sống vệ sinh mỗi ngày: Rất quan trọng.

Bản thân và gia đình mình hãy tự xây dựng những thói quen sống hợp vệ sinh mỗi ngày kể cả khi có dịch hay dịch đã đi qua như:

+ Rửa tay thường xuyên (Trước khi ăn, trước khi đưa tay lên mặt mũi mắt... và sau khi đi vệ sinh, sau khi bắt tay nhiều người hay thanh toán tiền, sau khi đi ra ngoài về, sau khi chăm sóc người ốm, sau khi hắt hơi xì mũi, sau khi cho súc vật ăn...).

+ Hạn chế tụ tập, tiếp xúc nơi đông người, đặc biệt trong môi trường điều hoà như trung tâm mua sắm, bệnh viện, nhà hàng, tiệm tóc.

+ Tẩy giun sán định kỳ cho cả nhà 6 tháng/1 lần. Ngoài ra, cần súc họng, nhỏ mắt mũi trước khi đi ngủ và sau khi ngủ dậy. Không dùng chung bát đũa nước chấm, không ăn tiết canh hay các loại thịt chưa nấu chín kỹ.

+ Đeo khẩu trang khi ra ngoài nếu thấy mình sốt hay mệt mỏi, không khạc nhổ bừa bãi.

9. Tiêm chủng đầy đủ

- Hằng năm trên thế giới ghi nhận khoảng 600.000 người lớn qua đời vì những bệnh có thể phòng ngừa được bằng vắc xin và hầu hết xảy đến ở các nước kém phát triển hoặc đang phát triển như Việt Nam mình.

+ Vắc xin là chế phẩm có chứa kháng nguyên (có thể là các vi rút hoặc vi khuẩn sống, giảm độc lực, hay bị bất hoạt…) dùng để kích thích cơ thể tạo sự miễn dịch đặc hiệu và chủ động nhằm chống lại tác nhân gây bệnh do cơ thể sinh ra các kháng thể chóng lại nhiễm trùng sau khi được tiêm vắc-xin.

Một số kháng thể bảo vệ suốt đời sau khi tiêm vắc-xin, tuy nhiên có một số khác cần tiêm các mũi nhắc lại. Chẳng hạn như: Kháng thể sởi tồn tại suốt đời, nhưng kháng thể uốn ván có thể giảm xuống theo thời gian do đó chúng ta cần phải tiêm mũi nhắc lại.

Một số loại virus như cúm có thể biến đổi đủ để làm cho các kháng thể hiện có trong cơ thể không có khả năng bảo vệ cơ thể, đó là lý do tại sao các chuyên gia khuyến cáo tất cả người dân cần tiêm vắc-xin cúm hằng năm.

- Với người lớn, chúng ta cần tiêm phòng những vắc-xin: Cúm (tiêm hằng năm), ho gà, bạch hầu, uốn ván, viêm gan A, viêm gan B, sởi-quai bị-Rubella, thuỷ đậu, HPV, phế cầu.

- Với trẻ em, ngoài thực hiện tiêm chủng theo lịch tiêm chủng mở rộng thì chúng ta cũng cần cho trẻ tiêm chủng dịch vụ để bảo vệ trẻ tốt hơn như tiêm vắc-xin phòng bệnh cúm, thuỷ đậu, HPV, viêm gan A, MMR, tiêu chảy…

hình ảnh

Bác sĩ Trần Quốc Khánh - bệnh viện Việt Đức. Ảnh: Internet

10. Kiểm tra sức khoẻ định kỳ

Điều này là bởi cơ thể chúng ta dù có khoẻ mạnh đến đâu, theo thời gian cũng sẽ có lúc-có bộ phận “hỏng hóc”, có vấn đề và đó chính là thời điểm sức đề kháng của chúng ta bị sụt giảm, tổn thương, lúc này cần phát hiện và khắc phục ngay.

Vậy nên, mỗi người cần chủ động tạo thói quen đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ hằng năm, để kịp thời sửa chữa và phục hồi hệ miễn dịch mạnh mẽ trở lại sớm nhất có thể.

11. Người già: Chúng ta cần đặc biệt lưu tâm bảo vệ

Khi cơ thể già đi, khả năng đáp ứng miễn dịch bị suy giảm, kèm theo những bệnh lý mãn tính xuất hiện nhiều hơn. Lúc này rất dễ bị cúm, nhiễm trùng đường hô hấp, virus - vi khuẩn và đặc biệt là viêm phổi là nguyên nhân gây qua đời hàng đầu ở những người trên 65 tuổi trên toàn thế giới.

Bởi một số nhà khoa học đã quan sát thấy tuyến ức teo theo tuổi tác đã làm giảm khả năng sản xuất tế bào T, một tế bào miễn dịch giúp chống lại nhiễm trùng. Hơn nữa, chính việc giảm khả năng sản xuất các tế bào gốc tạo ra các tế bào miễn dịch từ tuỷ xương cũng góp phần làm người già tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Các nghiên cứu về vắc xin cúm chúng đã khẳng định, đối với những người trên 65 tuổi, vắc xin này kém hiệu quả hơn so với những người trẻ tuổi. Dù vậy, việc tiêm phòng cúm và phế cầu (S.Pneumoniae) đã làm giảm đáng kể tỷ lệ ốm đau và qua đời ở người lớn tuổi so với việc chúng ta không tiêm phòng.

Không chỉ vậy, dường như có mối liên hệ giữa dinh dưỡng và sự suy giảm miễn dịch ở người già. Một dạng suy dinh dưỡng phổ biến ngay cả ở các nước giàu có gọi là "suy dinh dưỡng vi chất dinh dưỡng: thiếu một số vitamin và khoáng vi lượng cần thiết” hay xảy ra ở người lớn tuổi do họ thường ăn ít cũng như ít đa dạng trong chế độ ăn hằng ngày.

Nguồn: Tổng hợp