“Ôi giáo dục là đem ánh sáng đến cho mọi người mà sao nó cũng chả có tí ánh sáng nào vậy?” là câu mà nhiều người sẽ phải thốt lên khi vào các diễn đàn giáo dục, hay khi đọc các bàn luận về một vấn đề giáo dục nào đó của Việt Nam.


Thời gian gần đây (mà hình như “xa đây” cũng vậy), nếu thường xuyên theo dõi các diễn đàn giáo dục, bạn sẽ thấy đa phần các câu bình luận đều mang hàm ý chỉ trích, phản bác, phủ nhận hay nặng nề hơn là “mỉa mai” “chê bai” về nền giáo dục cũng như các cải cách giáo dục ở Việt Nam. Gần như chính sách, dự thảo hay phương án mới nào của các nhà giáo dục đưa ra đều bị chê tơi tả. Bạn sẽ thấy một bức tranh giáo dục Việt Nam sao mà tăm tối và nhiều bất cập đến vậy.


Nhưng ở một khía cạnh khác, bạn có thể nhìn một cách tích cực hơn. Vì sao “chủ đề giáo dục luôn là chủ đề hot”? Vì sao người dân Việt ai ai cũng sẵn sàng bàn luận về giáo dục? Bởi vì người Việt rất coi trọng việc học và giáo dục luôn được xã hội quan tâm. Không quan tâm thì làm sao người ta lại giành nhiều thời gian để đọc, để gõ các bình luận về giáo dục? Đó thật sự là một điều đáng mừng và đáng hoan nghênh về tinh thần trọng giáo dục của người Việt.


Một thực tế nữa, bạn sẽ thấy giáo dục của chúng ta gần như thay đổi liên tục, chữ “cải cách” đã đi liền với giáo dục Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua, mỗi năm lại có một quy chế mới ra đời.


Nó khiến chúng ta hoang mang về một nền giáo dục không ổn định. Nhưng có bao giờ bạn nghĩ giáo dục cần những sự thay đổi như thế? Kiến thức, công nghệ của thế giới thay đổi đến chóng mặt vì vậy giáo dục cũng cần thay đổi để phù hợp hơn, để bắt kịp với nhu cầu thời đại. Không riêng gì Việt Nam mà giáo dục trên khắp thế giới vẫn đang thay đổi từng ngày từng giờ.


Sự thay đổi, một cái mới ra đời luôn có những xung đột với cái cũ và đặc biệt là xung đột với ý niệm cũ, tư duy cũ của con người, của xã hội, vì vậy việc những thay đổi trong giáo dục bị mọi người chê trách cũng có thể hiểu được phần nào.


Nhiều người nói rằng “Vấn đề là các thay đổi của giáo dục Việt Nam là “cải lùi” chứ không phải “cải tiến” nên mới bị chửi”. Đúng là giáo dục Việt Nam còn nhiều bất cập, tôi cũng thấy vậy, nhưng đôi khi tôi nghĩ chính còn những bất cập ấy nên chúng ta lại càng cần thay đổi, cần thể nghiệm để tìm ra giải pháp tốt nhất. Một điều mới đôi khi trong ý nghĩ rất hoàn hảo nhưng đi vào thực tế mới phát sinh nhiều vấn đề và cần điều chỉnh dần cho phù hợp.


Xem xét một cách công bằng, tôi thấy trong những năm qua giáo dục Việt nam cũng đã có những cải cách tích cực, có những quy chế khi mới khi đưa ra bị bác bỏ bị chê trách nhưng dần dần đã được điều chỉnh và cho thấy đó là một thay đổi hợp lý. Đơn cử như việc bỏ các kỳ thi tốt nghiệp tiểu học, trung học hay việc thay đổi cách ra đề mở môn Văn,...


Lẽ đời cái xấu được nhớ lâu hơn cái tốt. Phải chăng tư duy “thích phê phán hơn thừa nhận” đã khiến chúng ta mất đi những cái nhìn tích cực về nền giáo dục Việt Nam? Nếu không có những điều tốt, những điểm ưu Việt thì làm sao giáo dục Việt Nam vẫn sản sinh ra rất nhiều người giỏi, người tài như vậy?


Bạn sẽ thấy học sinh, sinh viên Việt Nam được nhiều nước trên thế giới đánh giá cao về trình độ, khả năng tiếp thu cái mới cũng như tinh thần hiếu học. Các đoàn học sinh VN khi tham gia các đấu trường quốc tế cũng giành “vàng”, giành “bạc” không thua kém ai, thậm chí còn vượt cả một số nước được xem là có nền giáo dục tiên tiến, hiện đại. Đó là những thành tích chúng ta nên ghi nhận và tự hào về nền giáo dục Việt Nam.


Một điều nữa, tôi thấy mọi người đang “hùng hổ”, “say sưa” chửi và chỉ trích các nhà quản lý giáo dục. Tôi cũng là người thụ hưởng nền giáo dục này, cũng không biện minh cho các vị ấy bởi thực sự có nhiều cái cách khiến cho chúng ta mệt mỏi. Nhưng nói đi cũng phải nghĩ lại, chúng ta hãy cảm thấy vui khi các nhà giáo dục VN vẫn đau đáu, vẫn không ngừng suy nghĩ và nỗ lực để đổi mới, để cải cách giáo dục nước nhà. Nếu như họ ngưng làm việc, ngưng suy nghĩ thì lúc đó họ mới thật sự đáng trách hơn.


Khi chúng ta có cái nhìn cởi mở, tích cực hơn về nền giáo dục Việt Nam thì tôi mong bạn và tôi sẽ không chỉ chửi và chê bai một cách tiêu cực mà sẽ cùng nhau góp ý và đưa ra những giải pháp bằng cái tâm chân thành và mong muốn phát triển nền giáo dục của chúng ta.


Hãy góp ý theo hướng xây dựng chứ đừng đạp đổ tất cả. Thật sự chẳng đẹp xíu nào khi vào các diễn đàn giáo dục hay đọc các bài viết về giáo dục, lại toàn thấy những từ ngữ phi giáo dục đang bàn luận về giáo dục.