Nhìn một bên chân vẫn còn băng bó, bà Đỗ Thị Mùi (58 tuổi, Yên Sơn, Tuyên Quang) xót xa: Mới tuần trước tưởng bàn chân giẫm gai rồi sẽ khỏi, nào ngờ đến bệnh viện các bác sĩ phải tháo khớp, nay chỉ còn một chân.



Bà Mùi kể, khi dẫm vào gai, lúc đầu không đau lắm, sau đó mưng mủ thì bà được đưa đến BV tỉnh Tuyên Quang. Tại đây, qua các xét nghiệm, bác sĩ cho biết bà bị tiểu đường và biến chứng bàn chân nên phải chuyển tuyến xuống Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Ths.bs Đặng Thị Mai Trang, Phụ trách Khoa Chăm sóc bàn chân (Bệnh viện Nội tiết Trung ương) cho biết, bà Mùi được nhập viện trong tình trạng bàn chân trái đã bị xưng tấy hoại tử ba ngón chân giữa. Nếu tháo khớp ba ngón này thì còn ngón chân cái và chân út vừa mất thẩm mỹ vừa nguy cơ cao tiếp tục bị hoại tử. "Vì bệnh nhân Mùi không có bảo hiểm y tế, nếu điều trị theo hướng bảo tồn bàn chân sẽ rất tốn kém, có thể lên tới 100 triệu đồng; nhưng nguy cơ nhiễm trùng vẫn cao và sẽ phải tiếp tục tháo khớp các ngón khác. Sau khi được sự đồng ý của gia đình, các bác sĩ đã tháo khớp bàn chân trái cho bệnh nhân", bác sĩ Đặng Thị Mai Trang nói.


Trường hợp không biết mình bị tiểu đường dẫn đến biến chứng bàn chân không phải là ít, bệnh nhân Nguyễn Thị Chất (56 tuổi, Thanh Oai, Hà Nội) cũng là một trường hợp tương tự đang điều trị tại Khoa chăm sóc bàn chân. Bà Chất cho biết, ban đầu thấy gót chân bị nứt thì nghĩ là bình thường vì thường xuyên phải lội ruộng, ra vườn. Tuy nhiên, càng về sau, vết nứt càng chảy nước nên bà phải nhập bệnh viện huyện để điều trị. Tại đây bà được các bác sĩ cho biết bà mắc bệnh tiểu đường, và nằm viện 1 tháng để điều trị. Khi trở về nhà, vết nứt ở gót chân tiếp tục chảy nước và có mùi thối, bà được chuyển đến Bệnh viện Nội tiết. "May mắn cho bệnh nhân là phát hiện sớm nên dù đã bị hoại tử sâu nhưng bàn chân vẫn giữ được. Tuy nhiên, việc điều trị vết thương này rất khó khăn", Phụ trách khoa Chăm sóc bàn chân nhấn mạnh.


Theo bác sĩ Đặng Thị Mai Trang, nguyên nhân của biến chứng bàn chân bệnh đái tháo đường là do tổn thương thần kinh khiến người bệnh tê bì, giảm khả năng cảm nhận đau đớn, nóng lạnh... nên nhiều khi người bệnh có tổn thương ở bàn chân mà không biết để chăm sóc, điều trị. Ngoài ra, bệnh nhân đái tháo đường dễ bị xơ vữa động mạch, mạch máu bị hẹp và tắc làm giảm lượng máu đến nuôi các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là ở bàn chân. Do đó, bệnh nhân đái tháo đường khi cần phải giữ gìn bàn chân bằng cách kiểm tra, vệ sinh chân hằng ngày để tìm những tổn thương nhỏ; thường xuyên đi dép mềm có quai hậu; không nên đi giày da vì rất có thể những đường gân bên trong sẽ cứa vào chân, không để những vết chai chân. "Từ những vết xước nhỏ nhưng trong một tuần có thể biến chứng gây hoại tử, dẫn đến cắt cụt chi. Điều trị những vết thương ở người đái tháo đường phức tạp hơn rất nhiều so với người bình thường bởi sức đề kháng, biến chứng mạch máu...", bác sĩ Trang chia sẻ.



Độ tuổi trung bình của người bệnh đái tháo đường thường từ 60 - 64 tuổi, nhưng đã xuất hiện một số bệnh nhân trẻ tuổi, trong đó trẻ nhất là dưới 40 tuổi. Ở Việt Nam, số bệnh nhân bị biến chứng mạch máu ngoại vi, tê bì, chai chân... chiếm 70% tổng số bệnh nhân đái tháo đường đến khám lần đầu, ở những bệnh nhân đã mắc bệnh lâu dài thì tỉ lệ này lên tới 80%. Do đó, nguy cơ của các bệnh nhân bị biến chứng, hoại tử chân là rất cao. Anh Lê Danh Tiến (48 tuổi, Hoài Đức, Hà Nội) được phát hiện bệnh đái tháo đường cách đây 7 năm, và đã được tư vấn về biến chứng bàn chân. Tuy nhiên, do chủ quan nên khi bàn chân anh bị mưng mủ, và nghĩ là mọc nhọt nên đã tự ý dán cao; sau đó đến bệnh viện chích nhưng anh đã được các bác sĩ chuyển đến Bệnh viện Nội tiết Trung ương. May mắn vì được phát hiện sớm nên anh vẫn giữ được bàn chân của mình. "Có rất nhiều bệnh nhân khi bị xưng tấy, hoặc bị thương đã tự ý điều trị ở nhà, khi không đỡ mới đến bệnh viện trong tình trạng nhiễm trùng máu nặng, phải cắt cụt chân. Ngoài ra, phát hiện sớm thì chi phí điều trị ít, để vết thương càng nặng thì khó điều trị và chi phí cao. Bên cạnh đó, sau khi đã lành vết thương, bệnh nhân cần phải chăm sóc bàn chân rất kỹ, tránh bị chấn thương trở lại", bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết.


Theo nghiên cứu quốc gia năm 2012, tỉ lệ mắc đái tháo đường trên toàn quốc ở người trường thành là 5,42%; tỉ lệ người mắc đái tháo đường chưa được chẩn đoán trong cộng đồng là 63,6%. Ở một nghiên cứu khác năm 2015, người Việt lứa tuổi 20-79 có 3,5 triệu người bị đái tháo đường, 1,8 triệu người chưa được chẩn đoán bệnh và 53.458 người tử vong do bệnh đái tháo đường. Ông Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện nội tiết Trung ương cho biết, đái tháo đường không còn là bệnh của người lớn mà đã xuất hiện ở lứa tuổi trẻ em từ 13 - 15, thậm chí có bệnh nhân 11 tuổi. Bệnh đái tháo đường gây nền nhiều biến chứng, là nguyên nhân hàng đầu của bệnh tim mạch, mù lòa, suy thận và cắt cụt chi. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể đề phòng được hoặc làm chậm quá trình xuất hiện nhờ chế độ dinh dưỡng, thể dục hợp lý, đồng thời người dân thường xuyên khám sàng lọc để phát hiện bệnh sớm nhằm làm thay đổi diễn tiến của bệnh và giảm nguy cơ các biến chứng của bệnh đái tháo đường.


webtretho
Bài, ảnh: Quỳnh Hoa