Đọc tin tức bữa giờ, chắc bà con cũng biết tai nạn tang thương từ chiếc cano chở 39 người bị lật tại Hội An. “Mất bò mới lo làm chuồng”, tai nạn xảy ra rồi nghĩ đến câu chuyện an toàn khi vận chuyển hành khách trên biển.
Nghe kể chuyện xảy ra lúc 14 giờ ngày 26/02/2022, cano chở khách du lịch của Công ty du lịch Phương Đông do ông Lê Sen làm thuyền trưởng đã chở khách từ xã Tân Hiệp, đảo Cù Lao Chàm vào Cửa Đại thì bị lật. Thời điểm gặp nạn, cano chở 39 người gồm có 3 thuyền viên và 36 hành khách. Đến sáng hôm qua 28/02/2022, cơ quan chức năng đã tìm kiếm và vớt được 38 nạn nhân, trong đó có 16 người qua đời, 1 người mất tích.
Theo ông Nguyễn Sự là nguyên Bí thư Thành ủy Hội An cho biết trên trang VnExpress, vào năm 2018, Bộ Giao thông Vận tải có yêu cầu chuyển đổi cano chuẩn SI sang chuẩn SB. Thời điểm đó, chính quyền Hội An và chủ phương tiện lẫn người đi biển đã góp ý nhưng không được lắng nghe, nên cuối cùng phải chấp hành để có thể đáp ứng tiêu chuẩn ra biển mưu sinh.
Theo em tìm hiểu, nếu đi trên cano chuẩn SB, bà con sẽ không bị ướt do sóng gió đánh vào vì đã được bịt kín, dù cano có cửa sổ nhỏ nhưng theo quy định khi chạy phải đóng cửa lại. Mặc dù vậy, nếu xảy ra sự cố thì bà con sẽ khó thoát ra ngoài được để tìm kiếm sự giúp đỡ.
Ngược lại, nếu đi trên cano chuẩn SI, có mặc áo phao đầy đủ theo đúng quy định, không may bị chìm thì bà con vẫn dễ dàng thoát ra ngoài được và có cơ hội tìm sự sống.
Ông Đào Đặng Công Trung, 43 tuổi, là dân gốc ở Hội An chia sẻ, là người có kinh nghiệm lâu năm trong việc dẫn tour sông nước, biển đảo và làm thuyền trưởng, cũng là người tham gia công tác cứu hộ, cứu nạn kể rằng chứng kiến biết bao vụ tai nạn trên biển xảy ra nhưng vụ cano chở 39 người bị lật vừa rồi phần lớn là do thiếu chỗ thoát hiểm.
Được biết, chiếc cano chở 39 người này được hoán cải từ cano chuẩn SI, có mái che và theo tiêu chuẩn chỉ chở được hơn 30 khách, hoạt động ở vùng biển 12 hải lý trở vào bờ. Chiếc cano quá nhỏ lại bố trí thêm số ghế khiến phần diện tích của lối thoát hiểm và thiết bị cứu hộ bị chiếm hết chỗ. Thêm nữa, quá trình hoán cải, cano được làm thêm phần mui khiến trọng lượng cano nặng hơn, không phù hợp với tiêu chuẩn an toàn. Đây cũng chính là lỗ hổng trong việc đăng ký, đăng kiểm.
Anh Trung kể 3 năm trước, anh bán rẻ chiếc cano chuẩn SI vì không đủ tiêu chuẩn trên 30 chỗ ngồi, sau đó anh đầu tư 2 – 3 tỷ đồng để đóng cano chuẩn SB. Việc cho phép hoán cải cano như ở Hội An dù trước mắt có lợi cho các công ty lữ hành, nhưng về sau lại tiềm ẩn tai nạn, đau xót khi đó lại là tính mạng của du khách.
Quan sát hiện trường mấy ngày qua, nhất là khi cano bị sóng đánh dạt vào cồn cát gần bờ, Chủ tịch UBND thành phố Hội An cho rằng cano quá kín là đúng thực tế. Đồng thời, ông nêu ra vấn đề cho phép dùng cano hoán cải là không đảm bảo an toàn để đề nghị Bộ Giao thông Vận tải xem xét quy định hiện nay về cano chuẩn SB để coi thiết kế như thế nào là an toàn để khi gặp sự cố có thể thoát hiểm một cách tốt nhất.
Kể lại giây phút kinh hoàng, ông Nguyễn Tấn Hiệp, 50 tuổi, ở TP.HCM nói phải cố gắng lắm ông mới tìm được cửa sổ cano và chui ra ngoài, rồi lặn xuống tìm vợ con nhưng không thấy, đến lúc tìm được kéo hết 4 người ra đã thấy tắt thở rồi. Ông bảo vụ tai nạn lần này nhiều người mất là do cano đóng quá kín, nên khi nước ngập vào, họ không thể tìm đường thoát ra ngoài được.
Đọc xong thấy đau lòng quá, giá như mọi thứ được tính toán kỹ lưỡng và không có sự cẩu thả… thì đã không xảy ra hậu quả tang thương thế này. Dư luận vẫn đặt ra câu hỏi, đằng sau vụ tai nạn này, ai là người phải chịu trách nhiệm?
Hiện tại, có ý kiến cho rằng thuyền trưởng cùng với Công ty du lịch Phương Đông tổ chức tour này phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, có phải chịu trách nhiệm hay không và chịu trách nhiệm ra sao, phải chờ kết quả điều tra từ phía cơ quan chức năng.
Theo quan điểm của em, việc xem xét trách nhiệm lần này cần đặt vấn đề nhìn nhận một cách công tâm, không chỉ riêng lỗi của phía công ty du lịch, thuyền trưởng mà cần xem xét trách nhiệm liên đới trong việc đăng ký, đăng kiểm gián tiếp gây ra hậu quả nghiêm trọng thế này.
Dĩ nhiên, trong trường hợp điều tra, lấy lời khai, nếu xác định thuyền trưởng có lỗi, do chủ quan và cẩu thả, không lường trước được các yếu tố dẫn đến thiệt hại thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định trong việc điều khiển phương tiện giao thông đường thủy với mức án phạt lên đến 15 năm “bóc lịch”.
Ngoài ra, nếu người quản lý cano thuộc Công ty Phương Đông biết được cano không đảm bảo đủ điều kiện vận hành hoặc biết thuyền trưởng Sen không đủ điều kiện mà vẫn cho phép lái thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đi đôi với trách nhiệm hình sự là trách nhiệm bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho nạn nhân bao gồm chi phí cứu chữa, bồi dưỡng phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị giảm sút của người bị thiệt hại và người chăm sóc người bị thiệt hại, chi phí mai táng, tiền cấp dưỡng cho người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng… cùng với khoản bù đắp tổn thất về tinh thần.
Các khoản bồi thường này là do các bên tự thỏa thuận với nhau, chỉ khi không thể thỏa thuận được thì mới nhờ Tòa giải quyết dựa trên cơ sở các chứng từ chứng minh thiệt hại mà nạn nhân phải gánh chịu, ngoại trừ tổn thất về tinh thần được quy định mức tối đa 74,5 triệu đồng đối với nạn nhân thiệt hại về sức khỏe và 149 triệu đồng đối với nạn nhân thiệt hại về tính mạng.
Về nguyên tắc, nếu xác định có lỗi của thuyền trưởng trong vụ việc này thì phía Công ty Phương Đông sẽ đứng ra chịu trách nhiệm bồi thường, sau đó, thuyền trưởng phải hoàn trả lại khoản tiền bồi thường này cho phía Công ty Phương Đông.
Ngược lại, nếu như xác định vụ việc xảy ra do lỗi bất khả kháng, nằm ngoài tầm kiểm soát, thuyền trưởng cano sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vụ việc xảy ra vừa qua cũng là bài học kinh nghiệm cho bà con khi lựa chọn du lịch an toàn trên vùng biển đảo, sông nước.
