"Trẻ con cũng cần thể diện. Cha mẹ càng không công khai lỗi lầm của con cái, thì con cái càng coi trọng danh tiếng của bản thân."

Từ chuyện vợ danh hài đăng tút dạy con sau khi phát hiện các nhóm chat thiếu lành mạnh, nhiều người đã mở rộng hơn câu chuyện qua nhiều vấn đề nóng liên quan đến hành vi của trẻ ở tuổi vị thành niên.

Có người bàn đến mối nguy hiểm tiềm ẩn của không gian mạng khi để trẻ nhỏ tự do tiếp xúc với môi trường mạng xã hội vốn nhiều cạm bẫy và cám dỗ.

Người khác lại bàn về sự "mất khôn" của người mẹ trong cơn nóng giận hoặc đi xa hơn nữa, bẻ lái thành kiểm soát con quá mức hoặc xâm phạm quyền riêng tư con trẻ...

hình ảnh

Ảnh minh họa: Parent

Ở góc nhìn của một người mẹ, phải nói ngay rằng chẳng có bà mẹ nào trên đời hoàn hảo cả. Trong quá trình nuôi dạy con, người mẹ hết lần này đến lần khác, phải tập làm quen với những “lần đầu tiên” dưới cương vị một phụ huynh. Làm gì có người mẹ nào sinh được đứa con là quen ngay với việc làm mẹ. Dù đã là mẹ của 2 nhóc hay 3 nhóc thì trước mặt người mẹ ấy vẫn là những đứa trẻ với cá tính khác biệt, thể chất khác nhau và những giai đoạn trưởng thành không như nhau. Con đi qua bao nhiêu chặng đường khôn lớn thì bấy nhiêu lần mẹ phải học lại từ đầu và làm quen với những “lần đầu tiên” ấy.

Nhưng không vì những bỡ ngỡ mà người mẹ được phép cho mình quên đi những đặc quyền riêng của con trẻ, trong đó có quyền được giữ thể diện.

Một ngày trời không mấy đẹp, ở cái tuổi nhỏ không nhỏ, lớn chưa lớn, một bé trai được cộng đồng mạng yêu mến bởi sự dí dỏm, hài hước bỗng trở thành cái tên bị bàn tán, thậm chí là bêu rếu. Cậu bị mẹ phát hiện xem những nội dung không lành mạnh. Câu chuyện lẽ ra chỉ “đóng cửa” tế nhị ở trong nhà ấy đã lan tận khắp mọi miền bằng tốc độ truyền chớp mắt của một chiếc tút từ bàn phím của chính mẹ cậu.

hình ảnh

Ảnh minh họa: Parent

Với cái nhìn thời đại, nhiều phụ huynh không cho rằng việc xem nội dung không lành mạnh không phải là lỗi của một đứa trẻ mới lớn. Với sự tò mò giới tính nằm trong quy luật phát triển sinh lý của loài người thì không lý gì hành vi đó lại ghép cho thành cái tội.

Vấn đề đáng nói ở đây nằm ở cách tiết lộ sự cố của phụ huynh.

Ngày xưa, hễ con sai, mẹ sẽ bảo con cúi đầu xin lỗi. Nhưng để dạy con thì thầy me phải dẫn về nhà, đóng cửa dạy dỗ. Đó không chỉ là cách cần làm để giữ thể diện cho gia đình mà còn là giữ thể diện cho chính đứa trẻ.

Còn bây giờ thì sao? Những đứa trẻ được sinh ra trong thời đại mới, hưởng thụ đôi khi thừa mứa mọi điều kiện vật chất, tinh thần, liệu có được hạnh phúc với quyền giữ lại thể diện của mình?

Một bảng điểm đẹp cũng “được” mẹ bê lên tút. Áp lực vô hình nảy sinh, bứt rứt mà không nói hoặc không biết phải nói làm sao cho phải đạo.

Một câu chuyện thầm kín lẽ ra phải là phần riêng tư quý giá được giữ lại cho riêng mình thôi cũng “được” mẹ kể tuốt tuồn tuột trên tút. Xí hổ lắm, nhưng không dám phản kháng.

Rồi một sự cố xảy ra ở tuổi dậy thì, đúng tâm sinh lý lứa tuổi cũng bị "giăng" cả hết trên tút...

... Dưới bàn phím của mẹ, tất cả cuộc sống của con được phơi bày cả mặt tốt, lẫn mặt xấu. Lý luận của mẹ là gì?

Phăng, phăng, phăng rằng thì là “Tôi đẻ anh/ chị ra, tôi có quyền!!!”

Ơ, thế hóa ra không chỉ có không gian mạng là chốn nguy hiểm với trẻ nhỏ bởi những thành phần bất hảo, những nhóm ủ mưu dụ dỗ xấu xa mà còn có nơi còn có cả chốn lắm sự bất an nữa ấy là bàn phím của mẹ.

Tôi không nhớ chính xác mình đã đọc ở đâu nhưng ý chính thế này: Một số chuyên gia cho rằng chỉ cần 7 bước là có thể hủy hoại một đứa trẻ, và một trong số đó là khiến đứa trẻ xấu hổ trước đám đông. Bằng cách này, người mẹ có thể hủy hoại con mình một cách nhanh nhất.

Bị phơi bày trước đám đông được xem là ký ức tồi tệ nhất và là một trong những ác mộng tuổi thơ của nhiều đứa trẻ. Và việc giữ thể diện cho con là một phẩm giá buộc phải có ở bậc sinh thành. Đó cũng chính là trách nhiệm bảo vệ lòng tự trọng nhạy cảm và non nớt của trẻ.

Có những gạch đầu dòng mà các chuyên gia giáo dục mong cha mẹ ghi nhớ:

- Không chỉ trích hoặc bêu xấu con ở chốn đông người hay trên không gian mạng

Vào tháng 9 năm 2020, tại trường trung học cơ sở số 1 Jiangxia ở thành phố Vũ Hán, Hồ Bắc, một cậu bé 14 tuổi đã buộc phải gọi phụ huynh lên phòng giám thị vì chơi bài trong lớp học. Người mẹ vì quá nóng giận đã la mắng và đưa tay tát bạt tai con trai mình hai cái liên tiếp giữa hành lang tầng 5, dưới sự chứng kiến của các học sinh cùng trường. Cậu bé không thể chịu được sự tổn thương này, đã nhanh chóng nhảy lên lan can và gieo mình xuống.

hình ảnh

Ảnh minh họa: Parent

Đó là câu chuyện đau lòng mà khi nhắc lại vẫn còn là bài học lớn của nhiều phụ huynh. Trẻ nhỏ, đặc biệt còn là trẻ tuổi dậy thì rất cần có thể diện. Sự khiển trách, bêu rếu trẻ ở chốn đông người, trên không gian mạng với tốc độ truyền chóng mặt sẽ gây ra những tổn thương rất khó chữa lành. Hành vi của người lớn dù không phải là cái bạt tai đau đớn thể xác cũng sẽ phá vỡ tuyến phòng thủ cuối cùng của trẻ, ấy là sự xấu hổ.

Để giữ lại chút thể diện của sự tự trọng, trẻ sẽ phản kháng quyết liệt và thiếu sáng suốt trong hành động, đôi khi dẫn đến những quyết định và hành vi sai lầm mà cả đời không thể quay lại để sửa chữa.

Ngược lại, nếu được thủ thỉ, bảo ban trong sự tôn trọng, trẻ sẽ sẵn sàng chấp nhận lời phê bình và nhìn sự việc theo định hướng đúng đắn hơn.

Tuổi trẻ có quyền được sai lầm, chấp nhận mình sai và học cách đứng lên từ sai lỗi. Đó là một đặc quyền khác của con trẻ mà bậc làm cha mẹ không thể nhắm mắt coi như quên. 

- Không nhấn mạnh đến những khuyết điểm của trẻ

Xem những câu chuyện mình kể với người thân, bạn bè, người quen là hết sức bình thường, thậm chí để cho vui, nhiều bố mẹ có thói quen kể những câu chuyện mà con trẻ thấy xấu hổ với tất cả mọi người mình quen biết. Và bây giờ, còn là kể với cộng đồng mạng, thông qua những cái tút mà dù buồn, vui, hờn, dỗi, sang, nghèo... gì cũng đăng lên được.

Việc chia sẻ những khuyết điểm hay sự riêng tư của trẻ mà không được sự đồng ý của trẻ sẽ làm tổn thương lòng tự trọng và sự tự tin của trẻ, khiến trẻ ngày càng trở nên tự ti.

John Locke, một nhà giáo dục nổi tiếng người Anh từng nói: “Cha mẹ càng không công khai lỗi lầm của con cái, thì con cái càng coi trọng danh tiếng của bản thân và vì vậy mà càng cẩn thận để duy trì sự khen ngợi. Ngược lại, việc giữ gìn thể diện bản thân ở nơi trẻ sẽ rất yếu.”

- Không nhìn trộm sự riêng tư và bí mật của con bạn

Cha mẹ khôn ngoan sẽ không kể những bí mật của con mình cho người khác nghe như một trò đùa. Nhà văn Chile nổi tiếng Guzman từng nói rằng phẩm giá là thứ không thể phá vỡ trong tâm hồn con người.

Chỉ một đứa trẻ có lòng tự trọng mới có thể hấp thụ năng lượng tích cực của sự trưởng thành và để tuổi thơ của chúng lớn lên một cách vô tư và lành mạnh.

Cha mẹ trưởng thành không bao giờ nhìn trộm đời tư, bí mật của trẻ bởi đây cũng là biểu hiện của thể diện nơi đứa trẻ.

- Cho con thể diện, con sẽ trả lại bằng sự thành công

Bảo vệ lòng tự trọng của trẻ và chăm chút cho thể diện của trẻ thực sự quan trọng đối với sự phát triển của con. Vì sao?

Vì khi bố mẹ giữ thể diện cho con, đứa trẻ sẽ đáp lại bằng sự thành công ngoài mong đợi.

Vì cho trẻ thể diện và bảo vệ lòng tự trọng của trẻ là giúp trẻ phát triển ý thức tự tôn, yêu bản thân, tự trọng và yêu cầu người khác tôn trọng. Những đứa trẻ có được cảm xúc này sẽ tràn đầy tự tin, tinh thần trách nhiệm và tinh thần dám nghĩ dám làm trong cuộc sống. Vì vậy, nếu không thể khuyến khích, cũng xin đừng xé nát khuôn mặt đầy tự tin của trẻ ở chốn đông người.