Theo nội dung được Thông tin Chính phủ đăng tải, những phản ánh xuất hiện ở nhiều địa phương với các khoản thu và mức tiền khác nhau. Tại Ninh Bình, phụ huynh phản ánh một lớp thu quỹ lớp 500.000 đồng/học kỳ, quỹ hội cha mẹ học sinh 250.000 đồng, quỹ khuyến học 150.000 đồng, cùng tiền vệ sinh và nước uống 50.000 đồng/tháng.
Tại Hà Nội, một lớp khoảng 50 học sinh được phản ánh dự kiến thu quỹ cha mẹ học sinh khoảng 150 triệu đồng/năm, tương đương 3 triệu đồng/học sinh.
Còn tại TP.HCM, phụ huynh phản ánh một lớp thu quỹ 1 triệu đồng/năm, cùng khoản thuê máy lạnh khoảng 34,83 triệu đồng trong 9 tháng.
Đây chỉ là một phần trong số những phản ánh Thông tin Chính phủ nhận được từ đầu năm học đến nay. Từ những trường hợp này, vấn đề được đặt ra là khoản thu nào đúng quy định, khoản nào là lạm thu và khi phụ huynh phản ánh thì cơ quan nào có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra, xử lý.
Thông tin được Thông tin Chính phủ đăng tải thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh (Ảnh chụp màn hình)
Không phải cứ có tên trong danh mục là được thu tùy ý
Trao đổi với Thông tin Chính phủ, ông Ngô Văn Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết về cơ bản các khoản thu trong trường phổ thông gồm học phí, các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục và các khoản tài trợ của tổ chức, cá nhân cho cơ sở giáo dục.
Học phí được thực hiện theo quy định của Chính phủ. Với các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quy định cụ thể danh mục, mức thu và cơ chế quản lý thu, chi. Các cơ sở giáo dục phải căn cứ vào quy định của địa phương để thực hiện, không được tự đặt ra khoản thu ngoài quy định.
Theo ông Thịnh, để xem xét một khoản thu có phải lạm thu hay không, cần đối chiếu khoản đó có nằm trong danh mục được cơ quan có thẩm quyền cho phép hay không, mức thu có đúng quy định hay không. Bên cạnh đó, việc thu phải bảo đảm các nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và đúng mục đích. Việc một khoản thu nằm trong danh mục được phép cũng không đồng nghĩa nhà trường có thể thu tùy ý.
Ông lấy TP.HCM làm ví dụ. Theo Quyết định số 70/2026/QĐ-UBND, thành phố đã quy định cụ thể các khoản thu dịch vụ như ăn uống, bán trú, đưa đón học sinh, công nghệ và học tập số, hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống, học bơi, sử dụng máy lạnh.
Tuy nhiên, các khoản thu này phải thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, lấy thu bù chi và không được vượt mức trần. Cơ sở giáo dục phải xây dựng dự toán chi tiết, sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch. Khi kết thúc năm học, nếu số thu dịch vụ lớn hơn số chi thì phải hoàn trả cho người học.
Khoảng 30 phản ánh lạm thu đã được gửi đến Bộ GD-ĐT
Theo Bộ GD-ĐT, các Sở GD-ĐT, UBND cấp xã và hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông được yêu cầu công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về lạm thu và tổ chức dạy thêm không đúng quy định, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Ở cấp Bộ, Văn phòng Bộ cũng tiếp nhận thông tin phản ánh.
Tính đến thời điểm trao đổi, Bộ GD-ĐT đã tiếp nhận khoảng 30 phản ánh, kiến nghị của cá nhân liên quan đến lạm thu. Những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương sẽ được phân loại và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để rà soát, xác minh, xử lý.
Với những phản ánh gửi qua báo chí, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ hoặc các kênh khác, Bộ cũng tiếp tục phân loại. Nếu thuộc thẩm quyền địa phương, nội dung sẽ được chuyển địa phương kiểm tra, xử lý. Nếu vấn đề liên quan đến cơ chế, chính sách, Bộ có trách nhiệm rà soát để xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị sửa đổi quy định.
Các khoản thu đầu năm học tiếp tục là vấn đề được nhiều phụ huynh phản ánh (Ảnh minh họa)
Một nội dung khác được Bộ GD-ĐT lưu ý là các khoản thu mang danh nghĩa tự nguyện. Theo ông Ngô Văn Thịnh, nếu khoản đóng góp thực sự tự nguyện, đúng mục đích, đúng thẩm quyền và được công khai thì pháp luật có quy định để thực hiện. Ngược lại, nếu lợi dụng danh nghĩa tự nguyện để ép buộc học sinh, phụ huynh đóng góp hoặc đặt ra khoản thu ngoài danh mục được phép thì phải kiểm tra và xử lý.
Trường để xảy ra lạm thu, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm
Theo Bộ GD-ĐT, trách nhiệm của các bên trong việc quản lý các khoản thu đã được quy định khá rõ. Các cơ sở giáo dục phải thực hiện đúng quy định về công khai, quản lý tài chính, thu, chi, tài trợ và huy động nguồn lực xã hội. Đồng thời, nhà trường phải bảo đảm việc thu đúng thẩm quyền, tự nguyện, minh bạch, đúng mục đích; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý hành vi lạm thu, ép buộc đóng góp hoặc lợi dụng danh nghĩa tự nguyện để thu tiền trái quy định.
Công văn số 4294/BGDĐT-KHTC cũng yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và công khai các khoản thu, mức thu. Ông Ngô Văn Thịnh cho biết nếu trường để xảy ra lạm thu thì hiệu trưởng và người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp phải chịu trách nhiệm.
Đối với các vụ việc cụ thể tại một cơ sở giáo dục, địa phương là nơi trực tiếp quản lý, kiểm tra, xác minh và xử lý theo thẩm quyền. Bộ GD-ĐT không thay địa phương xử lý từng trường hợp cụ thể nhưng có trách nhiệm chỉ đạo, theo dõi và yêu cầu báo cáo kết quả.
Theo Bộ GD-ĐT, qua thực tế triển khai, việc thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều. Có nơi triển khai, kiểm tra, công khai thông tin sớm, nhưng cũng có nơi thực hiện chậm. Do đó, vấn đề không chỉ nằm ở việc đã có quy định hay chưa mà còn ở khâu tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý tại cơ sở, địa phương.
Bộ yêu cầu công khai trường vi phạm trong 3 ngày
Trước những phản ánh về lạm thu từ đầu năm học, Bộ GD-ĐT cho biết đã thành lập 4 đoàn kiểm tra do các Thứ trưởng làm trưởng đoàn để làm việc với một số địa phương về việc sắp xếp mạng lưới trường, lớp, chuẩn bị năm học và các nội dung liên quan. Trong đó có nội dung kiểm tra việc thực hiện quy định về thu, chi và tình trạng lạm thu.
Tại thời điểm trao đổi, 3 đoàn đã triển khai kiểm tra. Nội dung kiểm tra tập trung vào văn bản chỉ đạo của địa phương, danh mục từng khoản thu, căn cứ áp dụng, mức thu, đối tượng thu, thời điểm và phương thức thu, quy trình lấy ý kiến. Các đoàn cũng kiểm tra việc lập dự toán, quản lý, hạch toán, sử dụng, quyết toán, công khai các khoản thu, chi; việc tiếp nhận tài trợ và các nguồn lực xã hội hóa. Với những trường hợp đã được thanh tra, kiểm tra, Bộ yêu cầu làm rõ khoản thu sai quy định, số tiền, số người học bị ảnh hưởng, việc hoàn trả, khắc phục và xử lý trách nhiệm.
Đáng chú ý, Bộ GD-ĐT yêu cầu công khai danh sách cơ sở giáo dục vi phạm lạm thu trên các phương tiện thông tin đại chúng trong vòng 3 ngày kể từ khi phát hiện vi phạm. Cùng với đó, trách nhiệm của người đứng đầu cũng phải được xem xét, xử lý theo quy định.
Bộ GD-ĐT cũng yêu cầu các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố tổng hợp, báo cáo thống kê tình hình thực hiện các khoản thu và xử lý vi phạm lạm thu năm học 2026-2027, gửi về Bộ, hạn chót là ngày 30/9/2026.
Báo cáo phải thể hiện số cơ sở bị phản ánh hoặc được thanh tra, số cơ sở xác định có sai phạm, tổng số tiền thu sai, số tiền đã thu hồi hoặc hoàn trả cho học sinh và số cán bộ quản lý, giáo viên bị xử lý kỷ luật.
Sau khi tổng hợp báo cáo của các địa phương, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục rà soát những nơi có phản ánh hoặc có dấu hiệu vi phạm để yêu cầu địa phương kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền. Với các khoản thu đầu năm học, yêu cầu được Bộ GD-ĐT đặt ra là phải đúng quy định, công khai, minh bạch. Trường hợp phát hiện sai phạm phải khắc phục, hoàn trả khoản tiền thu sai và xem xét trách nhiệm của người đứng đầu theo quy định.
Theo Thông tin Chính phủ
