Việc khen ngợi không đúng cách làm trẻ trở nên tự cao, tự đại, dễ hụt hẫng khi thất bại, thiếu cố gắng và tự tin thái quá khi làm bất cứ việc gì.

Cách đây một thời gian, em thấy có bà mẹ trong hội nhóm trên Facebook thảo luận về việc nên khen con thông minh hay chăm chỉ khi con học giỏi?

Một số mẹ nghĩ rằng chúng ta nên khen con thông minh để tăng cường sự tự tin và giúp các con có động lực để khám phá những điều mới mẻ khác.  Ngược lại, một số phụ huynh lại cho rằng nên khen ngợi cho những nỗ lực của con cái họ, bởi vì chỉ bằng cách này, chúng ta mới mới giúp con tránh được tính kiêu ngạo và hiểu được tầm quan trọng cũng như sự cần thiết của việc chăm chỉ.

Vậy khi trẻ có biểu hiện tốt thì nên khen trẻ thông minh hay chăm chỉ thì tốt hơn? Các mẹ hãy cùng em lấng nghe góc nhìn của các chuyên gia giáo dục nhé.

Thường được khen thông minh, trẻ sẽ cư xử như thế nào?


Nhiều ông bố, bà mẹ thường khen con mình giỏi giang, thông minh khi con làm tốt một việc gì đó, với mục đích khích lệ, động viên trẻ.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giáo giục đã chỉ ra rằng, những lời khen ngợi đó không tạo nên động lực cho trẻ mà ngược lại có thể khiến trẻ tự phụ về bản thân, điển hình là cảm thấy mình là người tài giỏi, thông minh và có thể làm tốt mọi việc.

Về sau, trong trường hợp không hoàn thành được một việc gì đó như kì vọng, chẳng hạn bị điểm kém, trẻ rất dễ có tâm lý bực bội và rơi vào trạng thái mất tự tin. Bởi vì trong nhận thức của các con trước đây, tài năng của chúng rất cao, rất tuyệt vời, việc gặp thất bại là không thể chấp nhận được.

Thực tế, vấn đề này thuộc về tư duy cố định trong tâm lý. Nhiều đứa trẻ thường được bố mẹ khen thông minh nên tự đánh giá mình rất cao, luôn hài lòng với “sự thông minh vốn có” của bản thân và sợ hãi sự thất bại, từ đó đánh mất tinh thần dám nghĩ dám làm, cố gắng trong cuộc sống.

hình ảnh

Ảnh minh họa. Nguồn hình: pinterest

Thường được khen chăm chỉ, trẻ sẽ cư xử như thế nào?

Nếu cha mẹ thường xuyên khen ngợi con đã làm việc chăm chỉ, trẻ sẽ cư xử như thế nào?


Ưu điểm của việc làm này là trẻ sẽ học được giá trị của sự chăm chỉ từ sự khen ngợi của cha mẹ. Khi đối mặt với những thử thách mới trong học tập và cuộc sống trong tương lai, các con sẽ tự đạt được mục tiêu thông qua nỗ lực của chính mình.

Việc này được gọi là phương thức tư duy tăng trưởng trong tâm lý học. Trẻ có phương thức tư duy này sẽ không bao giờ bằng lòng với bản thân mà luôn nâng cao năng lực về mọi mặt thông qua nỗ lực không ngừng, từ đó hình thành nên một thói quen tốt trong tương lai.

Có thể thấy rằng, việc thường xuyên khen con chăm chỉ sẽ giúp hình thành những thói quen tốt cho trẻ hơn so với những lời tâng bốc như “thông minh, tài giỏi, tuyệt vời…”. Đồng thời, việc khen ngợi con tưởng chừng như đơn giản nhưng thực chất lại là một vấn đề đáng lưu ý. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt chú ý đến cách khen con, vì khen sai có thể ảnh hưởng đến lối sống và tư tư duy của con, thậm chí gây tổn hại suốt đời cho đứa trẻ.

hình ảnh

Ảnh minh họa. Nguồn hình: pinterest

Lời khen cần đúng việc

Trẻ luôn muốn được nghe khen ngợi. Tuy nhiên, không phải bất cứ việc gì cũng nên khen. Và cũng đừng đồng nhất việc trẻ tiến bộ, tích cực với những năng lực mà trẻ đương nhiên phải có như đánh răng, rửa mặt thay quần áo hay biết cách chào hỏi người khác.

Lời khen thường xuyên với những việc lặp đi lặp lại hằng ngày tạo ra cảm giác nhàm chán. Cha mẹ không nên khen trẻ một cách tùy tiện mà hãy có sự chọn lọc, đồng thời lời khen dành cho trẻ nên mang tính khích lệ, động viên nhiều hơn.

Việc khen ngợi cần đúng nơi, đúng chỗ

Cha mẹ thường có tâm lý “con mình là nhất”. Điều này là một trong những nguyên nhân việc khen con trở nên thái quá và tùy tiện, nhất là xét về yếu tố không gian. Khen trẻ trước mặt mọi người, khen trẻ ở nơi công cộng… Trẻ dễ có suy nghĩ “mình là nhất”, trở nên thiếu hòa đồng với các bạn, dần dần bị cô lập. 

Các mẹ nên nhớ, thành công hay chiến thắng với trẻ là vượt lên chính mình, tiến bộ hơn mỗi ngày. Trong bất kì hoàn cảnh nào, cũng khen ngợi con khéo léo, tránh làm con tự ti hoặc quá tự đại trước bạn bè.

Lời khen cần cụ thể

Lời khen tích cực là động lực giúp trẻ cố gắng hơn trong mọi hoạt động. Sứ mệnh của lời khen là tạo động lực trong quá trình phát triển nhận thức của trẻ. Vì thế, hãy để lời “điểm huyệt” đúng điều thuộc về thế mạnh của trẻ. Khi lời khen được diễn đạt với nội dung chân thực, cụ thể, nó còn có tác dụng hướng dẫn cho trẻ trong các hoạt động của mình.

hình ảnh

Ảnh minh họa. Nguồn hình: pinterest

Hãy hạn chế những lời khen mang tính chung chung và phóng đại “Con thông minh quá!”, “Con rất tuyệt vời!”, “Con quá giỏi!” mà hãy cố gắng “chỉ điểm” cho trẻ mình được khen vì điều gì: “Con làm làm toán luôn rất nhanh”, “Bố/mẹ vui vì con là đứa trẻ rất tự giác làm tốt việc học của mình!”, “Con là một người bạn biết chia sẻ và ôn hòa với bạn, đó là điều tốt!”, “Con tiến bộ hơn so với hôm qua rồi này!”.