Chúng ta không nên quá cường điệu về cụm từ” Khám phá khoa học”. Với trẻ mầm non chúng ta mới chỉ dừng lại ở việc cho trẻ tiếp cận với những tri thức tiền khoa học, nên hãy cùng trẻ khám phá, tìm hiểu từ những gì gần gũi với trẻ nhất. Hãy lắng nghe và quan tâm đến mong muốn của trẻ chúng ta sẽ biết phải làm thế nào.


Hãy cho bé được tham gia khám phá những thí nghiệm nho nhỏ gần gũi với trẻ. Để làm được điều này, việc chuẩn bị đồ dùng thí nghiệm là cần thiết. Tuy nhiên, đồ dùng thí nghiệm của trẻ mầm non không nên quá hiện đại, cầu kỳ mà nên chuẩn bị những đồ dùng đơn giản, gần gũi với trẻ để trẻ có thể sáng tạo, đúng như Mareie Oltman cộng tác viên về giáo dục môi trường ở lứa tuổi mầm non của Minne Sota Children’s Museum đã từng nói:” Đồ chơi càng đẹp, càng hào nhoáng bao nhiêu thì nó càng được ít chơi bấy nhiêu. Điều quan trọng đối với trẻ chính là sự cân bằng giữa số đồ chơi có mục đích và số đồ chơi sáng tạo (những đồ vật có thể biến bất kỳ thứ gì tùy theo trí tưởng tượng của trẻ)”.


Khi đã hiểu trẻ, chúng ta sẽ chuẩn bị những đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nhận thức, mong muốn được khám phá của trẻ cũng như tạo ra những tình huống cho trẻ khám phá một cách hợp lý.


Chẳng hạn, với 1 bình nước không đầy, 1 cái khay, 1 ít sỏi, 1 chút bông, 1 chút hạt xốp. Hãy đưa ra tình huống cho trẻ là làm thế nào để lấy được nước trong bình ra khay mà không cần dụng cụ múc nước, hút nước, không nghiêng bình để rót nước mà chỉ được dùng những đồ dùng, nguyên liệu đã chuẩn bị. Sau khi trẻ đưa ra ý tưởng thì cho trẻ hoạt động luôn sau đó giải thích từ kết quả có được sau hoạt động. Cách gợi ý cho trẻ của người lớn cũng cần nhẹ nhàng, tự nhiên. Chẳng hạn trong tình huống này trẻ loay hoay mãi không tìm được đáp án, hãy kể cho trẻ nghe câu chuyện chú quạ khát nước đã biết thả từng viên sỏi vào bình nước cạn…


Như vậy, một cách nhẹ nhàng chúng ta đã cho trẻ làm quen và khám phá thí nghiệm: vật thấm nước- vật không thấm nước.


Hay với những chai nước màu trắng, bên cạnh đó là những nguyên liệu như: Đường, muối, cát, sỏi, xốp, màu nước, sáp màu vụn… Hãy đặt cho trẻ tình huống khi cho những nguyên liệu đó vào nước thì hiện tượng gì xảy ra? Sau khi cho trẻ thực hành, ta sẽ có câu trả lời, giải thích thú vị từ trẻ và đó là cách cho trẻ tiếp cận và thực hành với các thí nghiệm: Tan – không tan; vật chìm – vật nổi; nước đổi màu.


Bên cạnh đó, các thí nghiệm, hoạt động khám phá như: Sự kỳ diệu của kính lúp, nam châm; Thí nghiệm đong nước; Sự bốc hơi; Tạo cầu vồng 7 sắc , thổi bong bóng, thổi màu cũng là những hoạt động trẻ rất thích và phù hợp với mong muốn nhận thức của trẻ.


Ở trường mầm non có rất nhiều hoạt động tập thể của bé và các bạn trong đó có hoạt động chơi và hoạt động học. Trong hoạt động học khi cho trẻ khám phá về những sự vật hiện tượng xung quanh, hãy tận dụng để cho trẻ được trao đổi thảo luện theo nhóm, tự đặt câu hỏi cho nhau để khám phá. Chẳng hạn, khi cho trẻ tìm hiểu các loại quả hãy đưa các loại quả về cho các nhóm tự quan sát, tìm hiểu theo nhóm, mỗi nhóm 1 loại quả. Các nhóm sẽ tự tìm hiểu về lọai quả đó: Đặc điểm, cách ăn, vị… sau đó từng nhóm nói cho các bạn nghe về những gì mình vừa quan sát thảo luận về quả đó, các nhóm còn lại có thể đặt câu hỏi để nhóm bạn trả lời. Giáo viên chỉ là người điều khiển, đưa ra các tình huống cho trẻ họat động.


Khi trẻ được hoạt động, trẻ sẽ tự tìm ra câu hỏi mà trẻ từng băn khoăn rằng: Tại sao là thế này mà không phải là thế kia hay chuyện gì xảy ra nếu…mặc dù những câu trả lời trẻ tìm được đôi khi rất ngô nghê nhưng trẻ lại cực kỳ thích thú giống như vừa phát hiện ra một sự kiện vĩ đại và trẻ thấy hài lòng vì điều đó. Như vậy, hãy cho trẻ được hoạt động, Hãy thỏa mãn nhu cầu được khám phá tìm tòi sáng tạo của trẻ. Hãy tạo tình huống và kích thích trẻ tự đi tìm câu trả lời, trẻ sẽ không bị vướng vào vòng luẩn quẩn của những câu hỏi tại sao? Vì sao? Như thế nào?.


Tạp Chí GDMN