“..ví dầu cầu ván đóng đinh, cầu tre lắc lẻo, gập ghềnh khó đi…khó đi mẹ dắt con đi, con đi trường học, mẹ đi trường đời…” . Lời bài hát ru thật ý nghĩa mang đượm tình của người mẹ, con đi hơc chữ, mẹ thì học trường đời. Bài hát ru đã ghi sâu trong tiềm thức của tôi từ tấm bé mà đến bây giờ đã 40 năm trôi qua tôi vẫn chưa quên. Tôi không quên bài hát ru đó vì chính nó đã được mẹ tôi hát đưa tôi vào giấc ngủ trưa hè, những buổi tối chạy giặc đói lòng bằng giọng ca ngọt ngào của mẹ. Giọng ca mà mẹ tôi cũng đã từng làm say lòng Ba tôi khi hai người yêu nhau.


Năm đó, tôi nhớ hình như tôi 10 tuổi, ba tôi luôn vắng nhà vì chiến tranh vẫn còn dai dẳng, mẹ tôi nói ba đi chiến đấu để giữ gìn quê hương, khi nào hết chiến tranh ba sẽ về với mẹ con mình, ba sẽ dắt con đi học…mà lúc đó tôi nào có hiểu chiến tranh là gì ? Tôi chỉ mong mau hết cái chiến tranh gì đó để tôi có ba, để tôi được ba ôm ấp, để tôi có được cảm giác có đủ ba và mẹ, có nghị lực của ba và yêu thương của mẹ…


Đã hai năm trôi qua mà tin tức của ba tôi vẫn bặt. Mẹ tôi một mình tần tảo nuôi tôi ăn học bằng những củ khoai lang, khoai sọ. Mẹ luôn nói rằng học giỏi nha con để ngày ba về con khoe ba phần thưởng của con. Mẹ tôi, người phụ nữ chịu đựng bao nỗi khổ nhọc để nuôi con mà không có bờ vai người chồng, không có sự sẻ chia an ủi, thiếu vắng tình yêu. Nhưng mẹ vẫn luôn rạng rỡ, vẫn đẹp và mạnh mẽ trong mắt tôi.


Mẹ tôi luôn cười, khi mẹ cười ánh mắt mẹ cũng cười theo. Mẹ phải luôn cười vì gánh khoai, vì cuộc sống của mẹ và tôi. Mẹ vẫn cười tươi khi con gái của mẹ có đôi lần giận dỗi, mẹ như không có chút gì buồn giận, không có vết hằn của sự tủi cực trong ánh mắt của mẹ năm tháng qua, mà hình như mẹ hạnh phúc lắm…hạnh phúc khi có tôi bên cạnh mẹ.


- “ con ăn khoai tím mà..! ” tôi giận dỗi hét lên khi mẹ nhét hai củ khoai trắng vào cặp.


Mẹ vẫn cười: - “ y như ba mầy, cứ thích khoai tím thôi…để mẹ đổi cho.”


-“ sao mẹ cứ nói con giống với ba vậy ?” tôi hỏi lại.


“ Thôi được rồi, không nhắc tới ba con nữa, được chưa…” .


Rồi vội vã, mẹ dắt tay tôi đến trường cùng với quang gánh nặng trĩu trên vai. Tôi vô tư đâu biết mỗi lần tôi làm điều gì mà mẹ nhớ đến ba là mắt mẹ đượm buồn. Mẹ vừa gánh khoai vừa hát “ …lấy chồng xa xứ, biết nhà má đâu..u..u..”…


Một hôm chợt tỉnh giấc, thấy mẹ thức rất sớm, luộc khoai và sắp ra gánh xong mà trời vẫn còn tối mịch, mẹ có vẻ lo lắng chuyện gì đó.


- Tôi hỏi: “ sao mẹ dậy sớm vậy?”.


- “Mẹ sợ trời mưa sẽ không đi bán được, thì con gái của mẹ đâu có gì ăn?” . Mẹ tôi trả lời.


Linh tính của tôi là tâm trạng mẹ đang lo lắng chuyện gì khác. 7 giờ sáng rồi mà bầu trời chuyển mây đen kịch như chiều tối, báo hiệu một cơn mưa lớn sắp đổ xuống, gánh khoai của mẹ tôi đầy ắp, mẹ nói: “ trời mưa chắc mẹ con mình ăn khoai trừ cơm”, mà thật tình mẹ con tôi có mấy ngày được chén cơm no lòng đâu.…


Vài hạt mưa bắt đầu lộp độp trên mái lá. Bất chợt một người sỹ quan mặc quân phục xuất hiện trước cửa nhà tôi, ông ta hỏi:


- “Xin lỗi, phải nhà của Trung úy Phạm không?”


Nét mặt mẹ tôi căng ra, chân mày như nhíu lại, mẹ gật đầu…rồi viên sỹ quan đứng nghiêm giơ tay chào mẹ tôi trong sự ngỡ ngàng của mẹ. Ông ta rút trong túi áo một phong thư đưa cho mẹ tôi bằng hai tay, mẹ nhìn cái phong thư đó mà nét mặt mẹ tái dần…ông ta đứng nghiêm giơ tay chào rồi vội vàng xoay lưng bước nhanh như sợ mẹ tôi gọi lại. Bầu trời như đen hơn, từng cơn gió thổi bụi bay mù…


Sau một phút như mất hồn, mẹ nhét vội lá thư vào túi áo rồi giục tôi đi học vì trời sắp mưa. Không có củ khoai nhét vào cặp, không có “con ngoan của mẹ đi học nha!” . Tôi thấy mẹ kéo tay tôi đến trường mà không cả gánh khoai đi bán, tôi không hiểu tại sao, bàn tay mẹ run run nắm chặt tay tôi, nhưng tôi không dám hỏi vì thấy khuôn mặt mẹ rất buồn. Chiều đó, tôi bước ra cổng trường mà không thấy mẹ đến đón, tôi có linh cảm điều gì đó đang ập xuống gia đình tôi, tôi co chân chạy thật nhanh về nhà…trời đổ mưa tầm tã…sách vở, quần áo tôi ướt nhẹp…tôi vừa thở vừa đẩy cửa bước vào nhà, gánh khoai còn nằm đó, vẫn đầy ắp…mẹ tôi gục đầu vào giữa hai đầu gối, đôi vai gầy run run…mẹ ngước lên nhìn tôi mà đôi mắt mẹ sưng đỏ, tôi ôm choàng lấy mẹ rồi cùng khóc mà thật lòng tôi chưa biết chuyện gì đang xảy ra, chỉ thấy gương mặt mẹ tôi nhòa nước mắt.


- “ Thư ba viết hả mẹ?, chừng nào ba về dắt con đi học hả mẹ?…” Lời vô tình của con trẻ đã làm sót lòng người mẹ, như vết dao cứa sâu thêm nỗi đau tận đáy lòng…


- “ Ba con hy sinh rồi…ba con không về nữa con ơi !” mẹ tôi nấc lên theo từng chữ, nước mắt mẹ trào ra…tôi vẫn mơ màng chưa hiểu ý nghĩa chữ “ hy sinh ”, nó vượt quá tầm suy nghĩ của đứa bé lên 10 như tôi.


- “ sao ba không về hả mẹ ?” mẹ tôi khóc ngất mà không trả lời thắc mắc của tôi, tôi không dám hỏi nữa, tôi nằm thu người trong lòng mẹ thật ấm. Ngoài kia trời như trút cơn giận dữ xuống mái nhà siêu vẹo của mẹ con tôi, nơi góc nhà, mẹ ôm tôi vào lòng mà người mẹ cứ run lên từng cơn…mẹ tôi hình như đã khóc suốt đêm, còn tôi đói lã ngủ hồi nào không hay.


Từ đó mắt mẹ như đính thêm một nỗi buồn, nó nặng trĩu như không thể chịu đựng nỗi nghịch cảnh của cuộc sống. Mẹ tôi ốm, nằm liệt mấy ngày, tôi phải nghĩ học để chăm sóc cho mẹ. Tôi thay mẹ làm mọi việc, kể cả gánh khoai đi bán, 10 tuổi thôi, tôi phải cất lên giọng hát, lời rao để nuôi thân và chăm sóc cho mẹ, gánh khoai nặng hơn cả cái cơ thể còi cọc thiếu ăn của tôi… Tin ba tôi hy sinh là cơn bão quá lớn trong cuộc đời dồn lên những nhọc nhằn mưu sinh đã làm mẹ tôi ngã gục mà trước đó bao khổ cực gian nan không làm mẹ chùng bước.


Không lâu sau, chiến tranh đã tràn đến quê hương tôi. Nó như cơn bão của khói lửa, bom đạn tàn phá quê hương tôi, thiêu cháy mảnh đất và căn nhà yêu dấu của mẹ con tôi. Một lần nữa mẹ tôi vơ lấy gánh khoai, cái thứ đáng gái nhất của mẹ con tôi bấy giờ, dắt tay tôi chạy khỏi quê hương đang chìm trong khói lửa mà mắt mẹ mờ nhòa. Mấy ngày vừa đi vừa chạy, chân tôi mỏi nhừ, bụng đói lã, thèm củ khoai luộc của mẹ để đỡ lòng mà có đâu…Mẹ ôm tôi vào lòng rồi nói:


“ Mẹ ru con ngủ nha, mẹ sẽ hát con nghe như dòng sữa mẹ, rồi con sẽ không đói nữa, con sẽ ngủ ngon thôi mà, mai này con gái của mẹ cũng hát hay như mẹ mà…”.


“Thật vậy hả mẹ ?” tôi ngu ngơ hỏi lại. Rồi mẹ tôi cất giọng hát: “ gió mùa thu mà mẹ ru con ngũ, năm canh chày mẹ thức đủ vừa năm…” giọng ca của mẹ thật ngọt, thật dịu dàng đưa tôi vào giấc ngủ vô tư của một đứa trẻ mà không cần củ khoai đỡ lòng, không còn nghe bom đạn rền vang…


Chiến tranh rồi cũng kết thúc, đất nước hòa bình. Chiến tranh thật khủng khiếp, nó phá hủy hết tất cả, nó tàn nhẫn ngay cả với cuộc đời của mẹ con tôi, và đến lúc này tôi mới hiểu hai từ “hy sinh” trong tờ giấy báo tử mà viên sỹ quan đưa cho mẹ tôi năm đó. Ba tôi đã ra đi mãi không về để cùng chia sẻ khổ cực với mẹ tôi, để nhìn đứa con gái yếu đuối của ba lớn lên bằng gánh khoai và giọng hát của mẹ. Hết chiến tranh mà mẹ tôi vẫn khổ cực như ngày nào. Mẹ tôi vẫn oằn vai với quang gánh đầy khoai luộc, còn tôi thì teo choắt vì ăn khoai nhiều hơn cơm.


… “ ai khoai luộc đỡ lòng ơ…ơ…ơ. Ai khoai lang, khoai tím, khoai sọ không...” rồi tiếp sau lời rao là những câu dân ca mùi mẩn mẹ tôi hát mà không cần tiếng nhạc đệm…cứ thế mẹ bước đi lầm lủi như mòn hết hang cùng ngỏ hẻm, bất kể mưa hay nắng. Mẹ cứ rao, cứ hát say sưa trên đường đời khổ nhọc. Hình như những người gọi mua khoai thực ra chỉ muốn nghe giọng hát của mẹ tôi, giọng hát mẹ thật ngọt…ngọt hơn cả củ khoai nóng hổi mà tôi đang cầm trên tay cho đỡ đói, giọng hát của mẹ tôi như dòng sữa mẹ nuôi tôi lớn lên trong chiến tranh, loạn lạc.


Năm tháng qua đi, đôi quang gánh đã sờn cũ thấm đẫm mồ hôi của mẹ vẫn đầy khoai luộc, đã làm đôi vai mẹ chùng xuống nhưng giọng ca, lời rao của mẹ tôi không hề lạc đi. Mẹ nói, mẹ rất thích ca hát, vì lời ca đem đến niềm vui, giải tỏa nỗi buồn, lời ca giúp mẹ thêm nghị lực vượt qua mọi nghịch cảnh trong cuộc sống, giúp mẹ mạnh mẽ hơn. Giọng ca của mẹ lúc cao vút trong khe như dòng suối mát tận nguồn, lúc êm đềm như dòng sữa mẹ dạt dào nuôi tôi…mẹ không là một ca sỹ, nhưng với tôi giọng ca của mẹ là tuyệt vời nhất.


Thời gian đã lấy đi tất cả của mẹ tôi, mẹ đã sống đơn côi lẻ bóng, chấp nhận kiếp đời dang dỡ tuổi thanh xuân. Mẹ đã hy sinh tuổi trẻ để giữ gìn tiết hạnh và tất cả sức lực để tôi có ngày hôm nay. Mẹ đã dạy cho tôi lời rao, giọng hát bằng chính cái gánh khoai củ kỹ này.


Giờ đây, tôi là đứa mồ côi cả cha lẫn mẹ, sao số phận tàn nhẫn với tôi như vậy?. Mẹ đã ra đi mãi mãi khi kiếp nghèo cô đơn vẫn bám theo chân mẹ đến giây phút cuối đời. Mẹ để lại cái quang gánh mà cả đời mẹ đã quàng lên đôi vai. Tôi hụt hẩng, suy sup… Mẹ đã an nghĩ dưới lòng đất lạnh mang theo bao hoài bảo mà mẹ từng ấp ủ cho tôi. Nơi phương xa đó, mẹ có gặp được ba ? mẹ có được hạnh phúc không mẹ ? mẹ có còn cất lên giọng hát làm say đắm bao con người nơi đó?…nhưng nơi đây, giọng ca, lời ru của mẹ vẫn còn ấm mãi trong tim con…


Mẹ ơi ! mẹ có biết, mẹ luôn là thần tượng của con, con ngưỡng mộ mẹ từ giọng ca đến nghị lực mà bao năm qua đã tần tảo vì con. Con cám ơn mẹ vì mẹ đã để lại cho con cái di sản quý nhất đời mẹ, đó là giọng hát làm say đắm lòng người… là lòng mẹ mãi theo con…


Tất cả những tố chất của mẹ năm xưa giờ đã hình thành trong con. Con xin thay mặt mẹ đứng trên sân khấu để hát, để chia sẻ những cung bậc của trái tim, những khao khát trong một kiếp người và để thực hiện tâm nguyện cuối đời của mẹ. Dưới suối vàng mẹ hãy lắng nghe giọng hát con yêu…Con sẽ hát những lời hát ru, những tình ca mà mẹ từng say đắm… con yêu mẹ, con yêu giọng hát ngọt ngào như dòng sữa của mẹ, và con yêu dòng nhạc quê hương mình mẹ ạ !


Con gái củ khoai của mẹ.


D-T


03-2015