Khó tiêu chức năng là một trong những rối loạn tiêu hóa phổ biến nhất hiện nay, ảnh hưởng đến hơn 20% dân số. Bệnh đặc trưng bởi cảm giác đau, nóng rát vùng bụng trên hoặc mau no, đầy bụng sau ăn mà không tìm thấy tổn thương thực thể hay bất thường về cấu trúc dạ dày.
Xem thêm tại: https://www.acare.abbott.vn/kho-tieu-chuc-nang-nguyen-nhan-va-giai-phap-dieu-tri/
1. Nhóm đối tượng có nguy cơ cao
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, ba nhóm đối tượng sau đây ghi nhận tỷ lệ gặp chứng khó tiêu chức năng cao hơn cả:
Sinh viên: Áp lực học hành, thi cử kéo dài dễ dẫn đến căng thẳng, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ. Thói quen sử dụng nhiều cà phê cũng là yếu tố thúc đẩy bệnh tiến triển, trong đó tỷ lệ sinh viên nữ mắc cao hơn nam.
Người đi làm: Căng thẳng công việc, áp lực môi trường nghề nghiệp tác động tiêu cực đến tâm lý, gây gián đoạn hoạt động co bóp bình thường của đường tiêu hóa.
Người cao tuổi: Tỷ lệ mắc ở người trên $60\text{ tuổi}$ lên tới 11%. Sự lão hóa cơ thể, việc dùng nhiều thuốc điều trị bệnh nền và sự phối hợp triệu chứng đường tiêu hóa dưới (như táo bón, bệnh túi thừa) khiến việc chẩn đoán ở nhóm tuổi này trở nên phức tạp hơn.
2. Nguyên nhân gây ra khó tiêu chức năng
Dù chưa xác định được nguyên nhân duy nhất, các nghiên cứu chỉ ra bệnh liên quan mật thiết đến các yếu tố:
Rối loạn vận động dạ dày: Suy giảm khả năng dung nạp thức ăn hoặc làm rỗng dạ dày chậm khiến thức ăn ứ đọng, sinh khí và gây cảm giác chướng bụng liên tục.
Tăng nhạy cảm nội tạng: Hệ thần kinh ruột quá nhạy cảm với sự co bóp hoặc giãn nở bình thường của dạ dày, đặc biệt khi gặp căng thẳng.
Nhiễm khuẩn H. pylori & Dị ứng thực phẩm: Vi khuẩn H. pylori gây viêm mạn tính niêm mạc. Bên cạnh đó, các phản ứng viêm do dị ứng thức ăn không được phát hiện cũng gây buồn nôn, đầy hơi.
Lối sống: Thói quen ăn uống thất thường, thiếu ngủ và biến đổi hệ vi sinh đường ruột.
3. Dấu hiệu nhận biết điển hình
Triệu chứng thường kéo dài ít nhất 6 tháng và xuất hiện thường xuyên trong 3 tháng gần nhất, bao gồm:
Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, ợ nóng, trào ngược axit.
Đầy chướng bụng sau khi ăn, mau no, cảm giác thức ăn chậm tiêu.
Buồn nôn hoặc nôn mửa trong những trường hợp nặng.
4. Giải pháp điều trị và kiểm soát triệu chứng
Khó tiêu chức năng có xu hướng diễn tiến mạn tính nhưng không gây biến chứng nguy hiểm. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt:
Chế độ ăn uống: Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, không để bụng quá đói khiến axit dạ dày dư thừa gây buồn nôn. Tránh ăn quá nhanh hoặc ăn quá no.
Thói quen sống & Tập luyện: Giảm cân nếu thừa cân, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn và giải tỏa căng thẳng tâm lý.
Mẹo tự nhiên: Uống nước gừng ấm (gừng tươi thái lát hoặc ngâm nước nóng) giúp làm dịu dạ dày và giảm đầy hơi. Massage nhẹ nhàng vùng bụng giúp kích thích nhu động ruột và giảm co thắt.
Lời khuyên: Khi có các biểu hiện khó tiêu kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, loại trừ các bệnh lý thực thể nghiêm trọng và nhận hướng dẫn điều trị phù hợp.
