Con biết nói dối từ khi nào?


Trẻ biết nói dối từ khi bắt đầu có nhận thức về thế giới xung quanh. Là khi trẻ sợ hãi, nhận ra nói dối sẽ không bị phạt. Là khi trẻ nhận ra nói dối, kể chuyện con tự tưởng tượng, tự bịa ra nhiều trường hợp lại được khen ngợi, hưởng ứng khiến con thấy mình thật quan trọng, được mọi người chú ý, đánh giá cao. Nếu không phát hiện và uốn nắn con kịp thời, thói quen nói dối của bé hình thành sẽ rất khó sửa.


Lần đầu phát hiện con nói dối, bố mẹ đã làm gì? Có phải hành động hầu hết các bố mẹ thường làm là giận dữ, nổi cơn thịnh nộ, quát nạt con và liên tiếp đặt ra những câu hỏi “tại sao”?


Có phải bố mẹ sẽ trừng phạt con bằng những gì bố mẹ cho là con sợ hãi nhất: nhốt con trong phòng để con “ăn năn”, bắt con úp mặt vào tường, tịch thu món đồ chơi con yêu thích?


Đó có phải là cách hay nhất mà bố mẹ dạy để mong rằng con từ bỏ thói quen nối dối?


Con trẻ sẽ ra sao nếu được dạy dỗ bằng những “phương pháp” trên?


Não bộ của trẻ trong độ tuổi từ 3-6 tuổi chưa có đủ khả năng phân tích điều tốt- điều xấu. Các con chưa thể tiếp nhận được các giá trị đúng- sai, hợp đạo đức hay phi đạo đức, có ảnh hưởng đến “nhân cách” của con hay không.


Song những lời quát nạt, những cách trừng phạt của bố mẹ thì não bộ của con lại ghi nhớ rất rõ. Vì thế, cách làm này không những không hiệu quả mà có thể gây phản tác dụng. Con có thể bị tổn thương về mặt tâm lý, sinh ra bướng bỉnh, không nghe lời.


Bố mẹ nên ứng xử ra sao khi phát hiện con nói dối?


Hãy hít một hơi thật sâu và nhìn vào mắt con. Dù con trẻ có nói dối “thuần thục” đến đâu thì con vẫn chỉ là trẻ nhỏ. Trong tâm lý con trẻ đã hình thành sẵn sự sợ hãi khi phải nói dối một điều gì đó. Vì thế, nếu bạn im lặng và nhìn vào mắt con, con sẽ tự cảm nhận được rằng bố mẹ đã biết điều con nói, và ngay lập tức con sẽ có thái độ hối lỗi.


Với bất cứ trẻ nào cũng có một tâm lý chung như vậy. Từ đó, bố mẹ hãy hỏi con thật dịu dàng, thay vì buộc tội, khẳng định con là người dối trá thì hãy khuyến khích con tự thú nhận. Thay vì “bức cung” con bằng những câu hỏi dồn dập “tại sao” thì hãy để con có cơ hội được nói ra.


Bên cạnh đó, hãy tìm hiểu thật kỹ nguyên nhân tại sao con phải tìm cách nói dối trước bố mẹ. Một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến trẻ phải nói dối chính là sự sợ hãi hình phạt của bố mẹ. Nhiều gia đình đặt ra nhiều quy định nghiêm khắc để rèn luyện tính kỷ luật cho con. Song nếu hình phạt khiến con sợ hãi ám ảnh sinh ra nói dối thì bố mẹ cần phải xem lại.


Kỷ luật là tốt. Nhưng với con trẻ thì cha mẹ nên “giơ cao đánh khẽ”. Có thể phạt con úp mặt vào tường, phạt con trong phòng kín để răn đe. Nhưng thay vì 10 phút, 15 phút như trong quy định thì chỉ nên phạt con từ 2-3 phút là con đã biết sợ.


Bố mẹ không nên quá cứng nhắc trong cách dạy con. Tâm lý con mình, bố mẹ là người hiểu rõ nhất. Dạy con là cả một quá trình, uốn nắn con như uốn nắn một cây non- không chỉ ngày một ngày hai là cây bỗng dưng vào “thế” theo ý muốn.


Ngoài ra, một vài nguyên tắc xử lý quan trọng dành cho bố mẹ khi phát hiện con nói dối. Đó là không nên nhắc lại cũng như chỉ trích lời nói dối của con. Trẻ con thường rất nhanh quên. Nếu lỗi lầm không được nhắc lại nhưng những câu chuyện về “ Chú bé chăn cừu”, về sự thành thật được lặp đi lặp lại thì con sẽ sớm hiểu ra nói dối là xấu, trẻ nói dối là trẻ hư và sẽ dần bỏ đi thói quen nói dối.


Trên đây là những mách nhỏ giúp bố mẹ xử lý “trơn tru” khi phát hiện bé nói dối. Nhưng về lâu dài, để con hình thành và phát triển nhân cách một cách đúng đắn, toàn diện thì chính bố mẹ, những người gần gũi xung quanh bé phải là tấm gương sáng nhất để các con noi theo. Đó mới chính là cách giải quyết tuyệt vời nhất!