Theo nghiên cứu trên BrightSides, những vấn đề kiểm soát tâm lý từ cha mẹ có liên quan đến các vấn đề sức khỏe tâm thần ở con cái họ khi chúng lớn lên. Việc tạo ra một môi trường gia đình độc hại, có thể gây tổn hại cho chúng về lâu dài.
Có thể chúng ta đã từng đối xử với con mình theo những cách dưới đây, và nghĩ rằng làm điều đó là tốt cho trẻ. Nhưng hoàn toàn không, chính bản thân chúng ta cũng không biết mình là cha mẹ độc hại. Nhận ra dấu hiệu là bước đầu tiên để biết cách tránh nó ngay bây giờ và trong tương lai.
1. So sánh con với nhau
Là cha mẹ, không thể không nhận thấy sự khác biệt trong hành vi, tính khí và thậm chí cả suy nghĩ của con bạn nói chung. Tuy nhiên, theo chuyên gia nuôi dạy con cái, Tiến sĩ Justin Coulson, tốt nhất nên tránh điều đó. Những đứa trẻ thường xuyên bị so sánh với anh chị em của mình sẽ dựa vào đó để đánh giá giá trị bản thân, điều này có thể làm suy yếu giá trị đó, cũng như làm giảm động lực và tăng sự lo lắng. Điều này có thể ảnh hưởng đến cách trẻ giải quyết mọi việc trong cuộc sống.
2. Tạo gánh nặng cho con bằng những vấn đề của chính bản thân mình
Tất cả chúng ta đều có những vấn đề cá nhân và chúng có thể khó giải quyết hơn nếu chúng ta cũng phải chăm sóc con cái. Thật tốt khi nói chuyện với con và chỉ cho trẻ cách thể hiện cảm xúc lành mạnh. Nhưng chúng ta nên tránh tạo gánh nặng cho trẻ bằng những chuyện cá nhân của mình. Việc cha mẹ không được thăng chức hay bạn bè lừa gạt hoàn toàn không liên quan đến con.
Chúng ta không nên nhờ đến con cái mình để được giúp đỡ về mặt tinh thần và để chúng cứ là những đứa trẻ.
3. Trút sự thất vọng lên con
Chúng ta không bao giờ nên trút sự thất vọng của mình lên một người không đáng bị trút lên. Đặc biệt nếu họ không phải là lý do gây ra điều đó và nếu đó là con của mình. Chúng ta không nên khiến con mình cảm thấy như điều gì đó không phải lỗi của chúng thì lại là lỗi của chúng. Thay vào đó, chúng ta nên nhận ra cảm xúc của mình cũng như lý do đằng sau chúng. Cho bản thân một chút không gian và thời gian để bình tĩnh lại.
4. Gạt bỏ cảm xúc của con bạn
“Con sẽ ổn thôi,” là câu trả lời rất phổ biến mà chúng ta sử dụng khi muốn trấn an con mình. Nói thì có vẻ tốt nhưng thực tế không phải vậy. Chúng ta phải học cách ngừng phớt lờ cảm xúc của con mình mà thay vào đó chấp nhận chúng, nói về chúng và đưa ra giải pháp cho những vấn đề của chúng, dù chúng có vẻ nhỏ nhặt đến mức nào. Chúng ta không thể quên rằng những cảm xúc mà trẻ cảm nhận là có thật và đôi khi con cần nhiều câu nói: “Không sao đâu”.
5. Chọn hình phạt thay vì kiên nhẫn dạy dỗ
Thông thường, trừng phạt là cách dễ dàng nhất để xử lý một đứa trẻ nghịch ngợm, vì cha mẹ nghĩ rằng đó là điều trẻ xứng đáng nhận được. Nhưng trong nhiều trường hợp, điều đó chỉ củng cố hành vi xấu chứ không sửa chữa được. Thay vào đó, cha mẹ nên cố gắng biến những hành vi xấu thành những khoảnh khắc có thể dạy dỗ được. Bằng cách đó, đứa trẻ có thể biết tại sao nó sai. Chúng ta cũng nên đưa ra những lời động viên tích cực khi trẻ ngoan.
6. Thường xuyên chỉ trích con
Khi chúng ta chỉ trích con cái quá thường xuyên, điều đó sẽ làm tổn thương chúng theo nhiều cách. Một nghiên cứu cho thấy những đứa trẻ có cha mẹ hay chỉ trích sẽ ít chú ý đến cảm xúc của người khác. Điều đó hạn chế khả năng đọc vị của họ, vốn là một kỹ năng rất quan trọng để xây dựng và duy trì các mối quan hệ. Đặc biệt, các bà mẹ thường hay chỉ trích con gái: quá béo, quá hở hang, quá luộm thuộm.. Nghiên cứu chỉ ra chẳng qua đó là sự ganh tỵ đối với con mình, bởi vì bản thân mình ở độ tuổi của chúng không có những kỹ năng xuất sắc như con.
7. Dùng từ ngữ tiêu cực để mô tả trẻ hoặc hành động của chúng
Chúng ta càng dùng những từ ngữ tiêu cực với trẻ, lòng tự trọng của chúng càng bị tổn hại. Gọi chúng là “nhút nhát”, “lộn xộn”, “khóc nhè”, “khó chịu”, “cứng đầu” và hơn thế nữa có thể có tác động tiêu cực nghiêm trọng đến chúng, ngay cả khi chúng còn rất nhỏ.
Sự việc còn tồi tệ hơn khi người cha hoặc người mẹ đi rêu rao cùng làng cuối xóm về những tính xấu của con mình, dù chưa rõ đó có nên gọi là tính xấu hay không. Một số bậc cha mẹ còn cố tình bịa chuyện về con để làm trò vui trong những câu chuyện phiếm. Điều kỳ lạ là nếu con phản kháng, họ sẽ chỉ bảo đó là chuyện vui. Và nếu đứa trẻ làm điều tương tự về họ, họ lại cảm thấy mất mặt.
8. Không biết ranh giới và bóp nghẹt sự độc lập của mình
Không cho phép con trở thành những cá nhân độc lập có thể gây ra bầu không khí rất độc hại. Cố gắng biết mọi thứ về cuộc sống của con, ngăn cản con đi theo con đường riêng của chúng và liên tục xâm phạm không gian cá nhân của chúng là những dấu hiệu rõ ràng của sự ràng buộc . Điều đó có thể khiến con không có ý thức rõ ràng về con người của mình, thiếu khả năng cá nhân hóa và khả năng giải quyết xung đột.
Các mẹ có nhớ đã từng trải qua những điều độc hại này khi còn nhỏ không? Bản thân mẹ cũng có chút tội lỗi với một số điều trong số đó phải không?
Tổng hợp từ BrightSides