23 tuổi, không quá xinh đẹp, nhưng dễ nhìn. 23 tuổi, con gái xứ Nghệ, bươn chải lặn lội lên thành phố học Đại học, rồi ra trường, đi làm tính đến nay đã gần ba năm. Tôi trông già dặn nhất trong số các chị 9x cùng công ty, thậm chí, có chị 89, 87, rồi cả 85, lần đầu gặp lại xưng em với tôi. Lắm lúc cũng thấy buồn.


Phải nói thêm, tôi sinh ra trong một gia đình khá phức tap. Mẹ tôi là vợ hai, nhà có ba chị em gái, bố tôi có với người vợ trước hai anh con trai. Vốn phong lưu, đa tình, có mẹ tôi, có ba mặt con với nhau nhưng bố vẫn 3 lần ngoại tình, và lần nào cũng khiến gia đình tôi chao đảo, tiền bạc theo gió bay, nợ nần ngập đầu. Họ hàng tôi, nhất là đường nội, cũng vì thế mà khinh rẻ, không giúp đỡ, xa lánh và sống rất thực dụng. Họ đặc biệt ghét mẹ con tôi vì cho rằng vì mẹ con tôi mà bố bỏ vợ đầu, bỏ hai anh con trai “đẹp như tranh vẽ”. Ngoại tôi nghèo, đông anh em, chỉ biết thương con, thương cháu mà không giúp được gì nhiều.


Ba chị em tôi từ nhỏ thì đã bị xỉ vả và xa lánh. Mẹ tôi thuở son rỗi thì lam lũ ít học, đẹp nhưng xuất thân nghèo hèn. Bố thì gia trưởng. Có thể nói, nhà tôi là ví dụ sống động của hình mẫu “Bạo hành gia đình” cả về tinh thần lẫn thể xác. Mẹ nhập viện bao nhiêu lần tôi không nhớ nữa. Chúng tôi từ lúc biết nhận thức cho đến lúc học hết phổ thông, việc bị nhốt, bỏ đói trong chính ngôi nhà của mình, bị bố thượng cẳng chân hạ cẳng tay, đánh đập, chửi bới là thường xuyên. Hàng xóm láng giềng ngăn can mãi không được, đành ra cấm cửa không cho con cái họ chơi với chị em chúng tôi. Duy có một điều họ không thể phủ nhận, là chúng tôi ham học, và học giỏi. Thú thực, thời ấy, chị em tôi chỉ thấy trường học là chốn bình yên nhất. Sách vở là bạn, thầy cô là tri âm, học hành để thoát khỏi cái gia đình này và làm mẹ mở mày mở mặt, mới là mục tiêu sống số một. Có lần, bố tưới xăng đốt nhà, đốt sách vở, đòi giết mẹ, chị em tôi, chiều tối ôm mớ sách vở cháy khét, vượt đồng lên xóm trên, trèo cổng Đền Cả vào ngồi sau tượng hai ông Voi để học. Vừa làm toán vừa khóc, vừa nhìn mặt trời lặn nơi đồng hoang, nhìn khói bếp nhà người ta nghi ngút thổi cơm, mà tủi cho phận mình.


Chị em tôi học giỏi nhất xã, là hai học sinh đầu tiên trong suốt 10 năm của xã, thi đỗ trường Năng khiếu của huyện – nơi tập trung hầu hết học sinh ưu tú về học. Chị tôi xui xẻo hơn trong thi cử, thi vào lớp 10, bố lại gây chuyện đánh mẹ, chị bỏ thi môn Sinh học nên bị rớt, phải vào trường Dân lập. Nhưng chị lại không vì thế mà nản chí. Chị học giỏi nhất trường, là người đầu tiên trong lịch sử trường được ghi danh bảng vàng, được nhận danh hiệu “Nữ sinh Việt Nam”. Chị thi đỗ Đại học ở Hà Nội, rồi chị đi.


Tôi học suôn sẻ hơn chị. Tính tôi cục cằn, độc đoán, và kiên quyết. Tôi đỗ vào trường chuyên top 1 của huyện, học lớp chọn top 1 của trường, chuyên khối A & B. Hồi thi vào lớp chọn khối Phổ Thông. Bố tôi ngoại tình, bán hết đất đai lo cho người đàn bà đã có 3 người con. Bố đánh mẹ phải nằm viện, về nhà, cứ hết tiền là lôi mẹ ra đánh. Tôi chịu không nổi đã lao vào xô ngã bố, ném vỡ toang hũ rượu rắn bà nội cho ngày bố đê đơn li dị mẹ. Tôi căm thù rượu, vì nó mà nhà tôi tan nát. Bố đánh tôi thừa sống thiếu chết, rồi nhốt tôi 1 tháng dưới căn nhà bố xây cho tình nhân, chỉ có 1 manh chiếu rách, mấy cuốn sách, không quạt, không màn, không chăn. Bố từ mặt tôi, coi tôi như chết rồi. Ngày thi vào lớp 10, tôi đi thi mà bạn bè ái ngại. Cả làng trên xóm dưới biết chuyện, người thì lén nhét vào cho mấy quả dưa chuột họ bứt trong vườn, người thì thương, trời trưa nắng mua cho túi nước mía xay, người thì khóc bảo nhà mày không nuôi được mày thì về cô chú nuôi, cô chú nghèo nhưng không thiếu gạo. Tôi nén nước mắt đi thi, điểm cao thứ ba trường, vào lớp chọn học. Mẹ tôi khóc vì thương con.


Suốt ba năm cấp 3 tôi là niềm tự hào của mẹ. Lần nào đi họp phụ huynh, ai cũng ngưỡng mộ mẹ tôi có đứa con làm lớp phó học tập, điểm tổng kết lúc nào cũng cao nhất trường, ngoan ngoãn, thầy cô dạy môn nào cũng tranh giành tôi cho suất dự thi HSG tỉnh. Thi tốt nghiệp, tôi đỗ thủ khoa của huyện với điểm trung bình 9,2/6 môn thi. Thi đại học, tôi là thủ khoa khối B. Tuy nhiên, chuyện tôi học trường nào, bố cũng gây áp lực. Bố không cho tôi học Y Hà Nội, bắt tôi học khối A. Thương mẹ, cũng vì nhà không có tiền, tôi đi học khối A, vừa ra năm nhất được 4 tháng, tôi trốn chị đi làm thêm, kiếm ít tiền trang trải. Hai chị em đều đi học xa, mỗi tháng mẹ chắt bóp gửi ra cho hai chị em 800 ngàn đồng, tháng nào hai chị em đóng học phí, mắt mẹ bạc đi vì phải làm lụng chạy tiền. Tôi thương mẹ, ngày xưa làm ăn kinh tế còn dư dả, bố sinh rượu chè gái gú, bán cả gia sản, giờ đây nghèo khó, họ hàng quay lưng, mẹ phải đi cấy thuê để có tiền. Tôi lao vào đi rửa bát, bưng bê mỗi tối, rồi lại về học hành. Những tháng ngày vất vả ấy trôi qua, thêm phần tôi sống nội tâm, và tâm hồn cũng không còn lành lặn, tôi già đi trông thấy.


Năm thứ ba đại học, tôi đã không xin tiền của mẹ. Tôi giành được học bổng của khoa, tiền học phí, tiền ăn, tiền nhà cũng không còn là mối lo hằng đêm. Tôi học vượt và ra trường trước nửa năm, với tấm bằng giỏi và bằng khen Nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm làm thêm, kinh nghiệm hoạt động xã hội, tôi sớm được tuyển vào một công ty lớn trong ngành. Đến giờ, tạm thời tôi thấy mình có khoảng ngơi nghỉ để tích lũy tiền bạc gửi về cho gia đình.


Tất nhiên, những năm tháng đó, tôi không yêu ai. Một phần tủi thân, một phần vì theo tôi, yêu đương làm yếu mềm bản thân, tôi không dám yêu. Dù ra Hà Nội, tôi có không ít người theo đuổi, đa phần là các anh người Bắc, đều là những tiền bối trong trường, tốt bụng, gia cảnh giàu có. Tôi ngại họ không chấp nhận đứa có gia cảnh như tôi. Đũa mốc thân tôi tự ti không dám chòi mâm son. Tôi rất tự ti về bản thân.


Những năm tháng đau khổ đúc rút cho đứa con gái như tôi rất nhiều kinh nghiệm. Tôi viết ra những dòng này trong tâm trạng khổ đau, lời lẽ rất giằng xé, nhưng tôi vốn nhút nhát, không biết chửi bới ai bao giờ, tôi sống biết điều, chừng mực, chưa hỗn hào với người lớn bao giờ. Nhưng chắc vì tôi thừa hưởng tính gia trưởng của bố. Tôi có nhiều quan điểm sống, nhất là về tình yêu, gia đình, nề nếp xã hội, rất khắt khe, khó tính. Đó cũng là lý do nhiều người chê tôi già.


Thú thực, tôi thích sự nền nếp. Dù bố tôi sai trái, nhưng cả nhà tôi từ mẹ đến con đều chưa một lần khinh rẻ bố. Bố vẫn là bố, vẫn là người miệng thét ra lửa, mẹ con không ai dám cãi. Chị nói em nghe, mẹ nói con nghe. Gia đình bảo ban nhau từ trên xuống dưới. Là phận con cháu dù giận đến đâu cũng không được hỗn hào với ông bà bố mẹ.


Tôi thích cuộc sống ngăn nắp gọn gàng. Cực dị ứng với con gái sống luộm thuộm, ở bẩn. Dù ở phòng trọ chỉ 1 ngày, tôi cũng phải dọn dẹp sạch sẽ. Nhà của mình, phải gọn gàng ngăn nắp. Công việc cũng vậy, âm nhạc cũng vậy. Tôi không dung nạp được những thứ nhạc thị trường, chỉ có nhạc Trịnh, nhạc trữ tình, hay những bản nhạc của các thập niên 80-90 tôi mới thấy đồng điệu và ngấm. Nhiều người bảo tôi hơi cổ hủ và sống chậm.


Tôi chỉ thấy nói chuyện hợp với những người hơn tôi khoảng 5 tuổi trở lên vì họ cho tôi cảm giác chin chắn, trưởng thành, sâu sắc. Họ cũng trải qua đủ thăng trầm trong cuộc đời và có thể cho tôi những bài học, lời khuyên quý báu.


Cũng phải nói thêm, tôi có khuôn mặt tròn, tai dày, phúc hậu. Ai cũng bảo trông tôi phúc hậu, nhưng hơi buồn. Tôi không khéo lắm trong ăn mặc, duy chỉ có tác phong nghiêm chỉnh, chỉn chu, điềm đạm là điều mọi người ấn tượng nhất. Tôi chỉ nghĩ “mình cũng không đến nỗi quá xấu, chắc chỉ hơi già tí thôi”.


Giờ đây tôi đang quay quắt xoay tiền trả nợ cho bố mẹ. Qua bao thăng trầm, nhà tôi cũng khá hơn, bố không còn ngoại tình, không còn những trận đánh đập vì chúng tôi đã lớn. Hàng xóm ai cũng ngưỡng mộ mẹ tôi, chị em tôi, họ đi lại với nhà tôi thường xuyên hơn. Cái danh dự trước đây mẹ tôi bị người ta chà đạp, giờ đã lấy lại được. Duy chỉ có họ hàng bên nội, họ vẫn thực dụng như trước. Mỗi lần tôi về, câu đầu tiên là “Mày làm lương tháng mấy chục triệu? Giàu vậy mà không cho ông bà lấy một xu à?”, hay chị tôi lấy chồng, chưa dỡ rạp xong, chú sừng sực vào đòi tiền nợ, cô cho vay được chục triệu đồng còn đòi tiền lãi…Tôi quay quắt làm lụng về trả tiền vay nặng lãi vì nhà kinh doanh thua lỗ. Số tiền dành dụm để học cao học cũng vì những món nợ ngập đầu của bố mẹ mà bay đi mất tiêu. Giờ đây, trong tay không có xu nào, nhưng thương mẹ, thương em, nhiều lúc nghĩ chắc trời không quỵt đường sống của ai, cũng đành cố gắng.


Đấy, tôi 23, già hơn các chị 30, và vô sản. Nhưng vẫn sống. Chắc đời vẫn còn đẹp!