Do hiện nay có rất nhiều thông tinh trái chiều, mang tính võ đoán về mức độ an toàn của các loại vaccine 5-trong-1; bất kỳ ai nói mà thuộc WHO hay bộ Y Tế thì sẽ ngay lập tức bị nghi ngờ là không mang tính khách quan. Tôi là nghiên cứu sinh, không làm trong ngành y tế, nhưng có kinh nghiệm ngồi đọc bài nghiên cứu về độ an toàn và hiệu quả của dược phẩm và có thể download các bài nghiên cứu trên Pubmed. Đây là tổng hợp về 1 số bài khi tìm "Infanrix Hexa safety", "Quinvaxem safety", hoặc "Pentaxim safety" trên Pubmed. Pubmed là trang web chuyên tìm những bài viết chuyên ngành có liên quan đến lĩnh vực sinh học và y tế. Nhiều bài viết có thể download miễn phí, nhưng phần nhiều là phải trả tiến hoặc thông qua thư viện, hoặc viện nghiên cứu thành viên.



Infanrix Hexa là vaccine 6-trong-1, ngừa 5 loại bên của Quinvaxem và viêm gan siêu vi B. Infanrix Hexa do công ty Glaxo Smith Kline (Anh) sản xuất. Nếu ai đưa con đi chích ngừa ở Singapore sẽ chích loại này



Đáng chú ý là GSK đã bị toàn án Ý yêu cầu công bố dữ liệu an toàn của vaccine của mình. Dữ liệu đó được đăng trên bài này:



http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24004825


Baldo V, et al., Human Vaccine and Immunotherapeutics, 10(1): 129–137, 1 Jan 2014.



Trong công bố này, sau 12 năm được dùng ở Ý, 15 triệu mũi Infanrix Hexa đã được tiêm. Trong đó có 63 ca tử vong đột ngột trong vòng 20 ngày kể từ khi tiêm.



Con số của bộ Y Tế với Quinvaxem là: vào thời điểm năm 2013, khi Quinvaxem bị tạm dừng, đã có 15 triệu mũi tiêm và 43-47 ca tử vong. Với com số sơ bộ này Quinvaxem không nguy hiểm hơn Infanrix Hexa. Từ năm 2013 đến 2015, mỗi năm Việt Nam dùng khoảng 4.5 triệu mũi và từ lúc dùng Quinvaxem đến nay, có khoảng 63 ca tử vong. Như vậy, Việt Nam chích khoảng 24 triệu mũi với 63 ca tử vong; vẫn không nguy hiểm hơn Infanrix Hexa.



Một điều đáng lưu ý là trong hóa đơn nhiều người ho con đi chích ngừa ở Singapore, các bệnh viện đã tiêm cho trẻ thêm Paracetamol (Acetaminophen), với mục đích để ngừa sốt và phản ứng phụ. Có 1 số vấn đề với cách làm này: 1) Paracetamol có khả năng gây dị ứng, ngộ độc gan, và quá liều, đặc biệt với trẻ nhỏ, 2) Paracetamol thay đổi cách cơ thể phản ứng với vaccine, có khả năng làm giảm sự sản xuất kháng thể, giảm tác dụng của vaccine:



http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19837254


Prymula R, et al., Lancet, 374(9698):1339-50, 17 Oct 2009



Kết luận: Theo công bố của GSK thì Infanrix Hexa ko tuyệt đối an toàn hơn, và việc các bệnh viện tiên cùng Paracetamol với vaccine là 1 liệu pháp ko được khuyến cáo.



Còn 1 loại vaccine 5-trong-1 khác cũng được sử dụng là Pentaxim của Sanofi Pasteur. Vaccine này không có báo cáo về số lượng tử vong trên dân số vài triệu mũi tiêm như Quinvaxem hay Infanrix Hexa. Nên nhớ, các công ty dược thường không công bố các báo cáo này trừ khi bị tòa án bắt buộc. Tuy nhiên, chúng ta hãy tạm so sánh tác dụng phụ của Quinvaxem và Pentaxim trong các thử nghiệm quy mô nhỏ, chừng vài trăm hoặc vài ngàn mũi.



Các phản ứng phụ báo chí Việt Nam hay để cập bao gồm: khó thở, tím tái, bỏ ăn, ói mửa. Đây là dữ liệu theo nghiên cứu:



Pentaxim:


http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21749196


Plotkin, et al., Expert Review of Vaccines, 10(7): 981-1005, 9 Jan 2014.



Dữ liệu về phản ứng phụ do tiêm 3 mũi Pentaxim trong năm đầu sau khi sinh như sau:


- Sốt (nhẹ hoặc nặng): 1404 ca / 9892 mũi ---> 14.19%


- Ói mửa 423 ca / 2216 mũi ---> 19%



số mũi khác nhau vì đây là tổng hợp nhiều nghiên cứu khác nhau, có nghiên cứu báo cáo số ca bị ói mửa, có cái không.



Quinvaxem:



http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15063556


Mallet, et al., Vaccine, 22(11-12): 1343-57, 29 Mar 2004



- Sốt (nhẹ và nặng): 16.66% trên 11507 mũi



http://www.ijidonline.com/article/S1201-9712%2812%2901145-9/fulltext


Trên là báo cáo thử nghiệm tiêm ngừa bằng Quinvaxem ở Long An.



- Sốt (nhẹ và nặng: 18.4%


- Ói mửa: 1%



Theo những con số trên; Quinvaxem không gây ra tác dụng phụ hơn Pentaxim là bao nhiêu.




Và đây là câu trả lời cho 1 câu hỏi thường đặt ra mà bộ Y Tế ko thể trả lời một cách chính xác: tai biến và gây tử vong bao nhiêu ca / 1 triệu liều thì có thể chấp nhận đc. Bộ Y Tế trả lời 1 cách chung chung là 1 ca / 1 triệu liều hoặc, "theo khuyến cáo là từ 4-20 ca/ 1 triệu liều". Thực ra, con số này có nhiều ẩn ý.



VÍ dụ, ta có 1 bệnh mỗi năm khiến 1000 (tỷ lệ nhiễm HIV ở nhiều nơi là 0.2%, tức 2000 người) người trên 1 triệu người mắc bệnh. Trong 1000 người đó, 10% tử vong, tức 100 ca chết / 1 triệu dân / 1 năm. Vaccine thường giảm tỷ lệ nhiễm và lây bệnh xuống còn 10% (thường vaccine không thể bảo vệ 100%; thường là 95-99%). Tức 1 năm còn 100 ca nhiễm bệnh và 10 ca tử vong.



Do đó, nếu ngay cả vaccine gây 50 ca tử vong / 1 triệu dân / 1 năm, nó vẫn tốt hơn không tiêm phòng. Bởi khi tiêm phòng mỗi năm, chỉ có 10+50 ca tử vong / 1 triệu dân thay vì 100 ca. Mặt khác, 1 triệu dân đó; chỉ cần tiêm phòng 1 lần trong 5-10 năm, trong khi bệnh vẫn sẽ tiếp tục lây dai dẳng từ năm này sang năm khác. NẾu ta lấy con số cần phải chích ngừa lại sau 5 năm thì (tính sơ bộ thôi nhá; không tính kỹ quá, không có thời gian).



Không vaccine thì sau 5 năm có gần 500 người sẽ chết vì bệnh.


Có vaccine, năm đầu sẽ có 50 người chết vì vaccine, và 5 năm có 50 người chết vì bệnh.



Tức là vaccine đã giảm số người chết còn 1/5.



Trên thực tế thì vaccine gây tai biến ít hơn nhiều, đây chỉ là trường hợp tính toán giả dụ. Nhưng tỷ lệ nhiễm bệnh và tỷ lệ tử vong dựa trên con số có thật của bệnh viêm màng não.



Tác dụng của vaccine không chỉ với cá nhân được tiêm chủng mà còn với cộng đồng. Càng nhiều người được tiêm chủng thì số mầm bệnh trong cộng đồng càng ít, và càng ít người bị nhiễm bệnh; đặc biệt là những đối tượng có hệ đề kháng suy yếu (những người dù được tiêm chủng cũng không có tác dụng mấy), như người đang bệnh nặng, người già, trẻ mới sinh, người bị HIV/AIDS. Nếu cả cộng đồng đa phần đã được tiêm chủng thì 1 người không tiêm, khả năng bị lây bệnh không hơn 1 cách đáng kể. Tuy nhiên, cành nhiều người nghe theo, không tiêm chủng thì khả năng lây bệnh, nhiễm bệnh và gây ra dịch càng tăng. Đây là điều đang diễn ra ở nhiều nơi như Anh và Mỹ, nơi mà nhiều cha mẹ không cho con tiêm ngừa, và nhiều bệnh trước kia rất dễ phòng tránh nay đã trở lại thành dịch.



Nói 1 cách mà nhiều người nói ràng mình là người vô cảm: tiêm chủng là 1 bài toán con số; trong cộng đồng sẽ có 1 con số nhỏ chết vì vaccine để cho phần rất rất lớn hơn được khỏe mạnh. Tuy nhiên nếu không ai chích ngừa, số người nhiễm bệnh sẽ tăng lên gấp nhiều nhiều lần số người chết vì vaccine. Đây là 1 hiện thực. Có điều là Bộ Y Tế không thể nói ra 1 cách thẳng thừng như tôi vừa viết; nhưng tôi cũng viết ra để mọi người hiểu rằng: cái chết của mỗi đứa trẻ vì vaccine là 1 sự hy sinh để cho cộng đồng khỏe mạnh hơn.