Mấy hôm trước, một người bạn có rủ tôi hỏi ý kiến anh Hùng (chủ 2 quán cafe) về việc nhận sang một quán cà phê.

Quán nằm ngay mặt tiền đường lớn, không gian rộng rãi, sáng sủa, quầy pha chế được đầu tư bài bản, máy móc đầy đủ, bàn ghế còn rất mới. Nhìn sơ qua ai cũng thấy đây là một quán được chủ cũ chăm chút rất kỹ. Điều khiến bạn tôi càng hào hứng hơn là giá sang lại khá mềm so với số tiền chủ cũ đã bỏ ra đầu tư. Bạn tôi gần như quyết định xuống tiền.

Anh Hùng chỉ hỏi một câu:

"Nếu quán tốt như vậy, sao chủ cũ lại chấp nhận sang lỗ?"

Bạn tôi trả lời:

"Người ta nói bận con nhỏ, rồi còn công việc riêng nên không có thời gian quản lý."

Có thể đúng. Nhưng cũng có thể không.

Trong kinh doanh, điều quan trọng không phải là nghe lý do, mà là nhìn vào những con số.

Anh Hùng hỏi tiếp:

"Em đã tính mỗi ngày phải bán bao nhiêu ly mới có lời chưa?"

Bạn tôi bắt đầu lấy máy tính bấm.

Tiền thuê mặt bằng khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, tương đương khoảng 1 triệu đồng một ngày.

Giá bán trung bình khoảng 45.000 đồng một ly.

Theo cách tính của nó, chỉ cần bán hơn 20 ly là đủ tiền thuê.

Rồi nó cộng thêm tiền nhân viên, điện nước, nguyên liệu... Cuối cùng đi đến kết luận:

"Khoảng 55 ly mỗi ngày là huề vốn. Quán này sáng, trưa, chiều đều đông nên chắc chắn bán được."

Nghe qua thấy cũng hợp lý. Nhưng anh Hùng hỏi thêm một câu nữa:

"Vậy số tiền nhận sang quán em tính bao giờ sẽ lấy lại?"

Giả sử bỏ ra 400 triệu đồng để nhận quán. Nếu đặt mục tiêu thu hồi vốn trong hai năm thì mỗi tháng quán phải tạo ra thêm gần 17 triệu đồng lợi nhuận, ngoài tất cả chi phí vận hành.

Chưa dừng ở đó. Bạn còn phải có thu nhập để trang trải cuộc sống, lo cho gia đình, dự phòng những tháng bán chậm, máy móc hư hỏng, nhân viên nghỉ việc hay những khoản chi không tên khác. Khi cộng tất cả vào, con số cần bán mỗi ngày không còn là 55 ly nữa, mà có thể lên tới 70 hoặc 80 ly, và quan trọng hơn là phải duy trì đều đặn trong thời gian dài.

Lúc đó, bạn tôi bắt đầu im lặng.

Câu chuyện này không nhằm nói rằng kinh doanh quán cà phê là không hiệu quả.

Thực tế vẫn có rất nhiều quán làm ăn rất tốt.

Điều anh Hùng muốn nhắn gửi là: đừng để một quán có khách đánh lừa mình. Một quán đông chưa chắc đã có lời. Doanh thu cao chưa chắc lợi nhuận cao. Quán đẹp chưa chắc dòng tiền khỏe. Và một mức giá sang "hời" chưa chắc là một cơ hội tốt.

Nếu có ý định nhận sang một mô hình kinh doanh, hãy dành thời gian tìm hiểu thật kỹ:

  • Doanh thu thực tế mỗi tháng là bao nhiêu?
  • Sau khi trừ tất cả chi phí, lợi nhuận còn lại là bao nhiêu?
  • Hợp đồng thuê mặt bằng còn thời hạn bao lâu?
  • Có điều khoản tăng giá thuê hay không?
  • Vì sao chủ cũ muốn sang quán?
  • Bao lâu thì thu hồi được vốn?
  • Nếu doanh thu giảm 20–30%, mình có còn đủ khả năng duy trì hoạt động không?

Khởi nghiệp không phải là một cuộc chơi của sự lạc quan. Khởi nghiệp là cuộc chơi của những người biết tính toán. Cảm xúc có thể giúp chúng ta nhìn thấy cơ hội. Nhưng chỉ có những con số mới giúp chúng ta biết cơ hội đó có thật hay không.