Trong đầu tư chứng khoán, có một câu hỏi mà rất nhiều người dành quá nhiều thời gian để tìm lời giải: “Mã cổ phiếu nào sẽ tăng?”
Đây là câu hỏi hoàn toàn hợp lý. Nếu mua đúng một doanh nghiệp tốt, đúng thời điểm và đúng xu hướng, tài khoản có thể tăng rất nhanh. Vì vậy, phần lớn nhà đầu tư khi bắt đầu tìm hiểu thị trường thường tập trung vào việc tìm cổ phiếu mạnh, đọc báo cáo tài chính, xem biểu đồ, theo dõi dòng tiền, tìm thông tin doanh nghiệp hoặc tham khảo nhận định của các chuyên gia.
Nhưng sau một thời gian giao dịch, nhiều người mới nhận ra một vấn đề khác quan trọng hơn rất nhiều.
Đó là dù chọn được cổ phiếu tốt, họ vẫn có thể thua.
Thậm chí có người từng mua đúng cổ phiếu tăng giá vài chục phần trăm nhưng cuối cùng tài khoản vẫn không tăng tương ứng. Có người phân tích đúng xu hướng nhưng lại mua quá sớm. Có người chọn đúng doanh nghiệp nhưng sử dụng margin quá lớn. Có người mua được cổ phiếu đang tăng nhưng đến lúc điều chỉnh lại không biết phải làm gì, cuối cùng biến một khoản lãi thành hòa vốn rồi thành thua lỗ.
Nói cách khác, chọn cổ phiếu chỉ là một phần của bài toán.
Phần còn lại nằm ở cách nhà đầu tư quản trị vị thế sau khi đã mua.
Đây là điểm mà nhiều người mới thường bỏ qua. Họ nghĩ rằng nếu phân tích đủ giỏi thì sẽ giảm được rủi ro. Thực tế, ngay cả một phân tích rất tốt cũng không thể loại bỏ hoàn toàn sự bất định của thị trường.
Cổ phiếu có thể giảm dù doanh nghiệp không có vấn đề nghiêm trọng.
Một báo cáo kết quả kinh doanh tốt vẫn có thể khiến giá giảm nếu thị trường đã kỳ vọng quá cao.
Một cổ phiếu đang trong xu hướng tăng cũng có thể xuất hiện những phiên điều chỉnh mạnh.
Vì vậy, nhà đầu tư chuyên nghiệp không chỉ quan tâm “mua cổ phiếu gì”, mà còn phải trả lời được câu hỏi “nếu tôi sai thì tôi sẽ làm gì?”.
Đó mới là nền tảng của quản trị vị thế.
Một cổ phiếu tốt không đồng nghĩa với một giao dịch tốt
Đây là điều nghe khá đơn giản nhưng rất nhiều người phải trả học phí bằng tiền thật mới hiểu.
Một doanh nghiệp có thể tốt trong dài hạn nhưng cổ phiếu của doanh nghiệp đó chưa chắc là lựa chọn tốt ở mọi mức giá.
Ví dụ, một công ty có triển vọng tăng trưởng rất tốt. Nhà đầu tư nghiên cứu kỹ và kết luận rằng doanh nghiệp còn nhiều dư địa phát triển.
Nhưng nếu cổ phiếu đã tăng quá mạnh trước đó và thị trường đang định giá kỳ vọng rất cao, việc mua ngay tại vùng giá hiện tại có thể khiến tỷ lệ rủi ro và lợi nhuận không còn hấp dẫn.
Ngược lại, có một doanh nghiệp không quá nổi bật nhưng cổ phiếu lại đang được định giá hợp lý, thanh khoản tốt và xuất hiện một xu hướng tăng rõ ràng. Trong một khoảng thời gian nhất định, đó có thể lại là giao dịch tốt hơn.
Đây là sự khác biệt giữa chất lượng doanh nghiệp và chất lượng của một giao dịch.
Nhà đầu tư dài hạn có thể quan tâm nhiều hơn đến giá trị doanh nghiệp.
Nhà đầu tư theo xu hướng quan tâm đến diễn biến giá và dòng tiền.
Nhà đầu tư ngắn hạn lại quan tâm rất nhiều đến thời điểm vào lệnh và khả năng kiểm soát rủi ro.
Không có cách tiếp cận nào đúng tuyệt đối.
Vấn đề là nhà đầu tư phải biết mình đang chơi cuộc chơi nào.
Sai lầm phổ biến: mua trước rồi mới nghĩ cách xử lý
Một trong những nguyên nhân khiến tài khoản chịu thua lỗ lớn là nhà đầu tư chỉ xây dựng kế hoạch cho trường hợp mình đúng.
Trước khi mua, họ thường nghĩ:
“Nếu cổ phiếu tăng thì mình sẽ chốt ở đây.”
“Có lẽ mã này sẽ tăng 20%.”
“Doanh nghiệp tốt như vậy chắc khó giảm sâu.”
Nhưng rất ít người tự hỏi:
“Nếu giá giảm 7% thì sao?”
“Nếu giảm 15% thì sao?”
“Nếu thị trường chung bất ngờ đảo chiều thì sao?”
“Nếu cổ phiếu giảm nhưng luận điểm đầu tư vẫn còn nguyên thì mình làm gì?”
“Nếu luận điểm đầu tư sai thì mình thoát ở đâu?”
Đây mới là những câu hỏi quan trọng.
Bởi vì khi cổ phiếu tăng, con người thường rất dễ đưa ra quyết định.
Khi cổ phiếu giảm mạnh, cảm xúc bắt đầu xuất hiện.
Lúc đó nhà đầu tư không còn nhìn biểu đồ hoặc báo cáo một cách bình tĩnh nữa. Họ bắt đầu tìm lý do để giữ cổ phiếu.
“Chắc thị trường rung lắc thôi.”
“Do nhà đầu tư chốt lời.”
“Cổ phiếu này cơ bản tốt.”
“Đợi thêm vài phiên xem sao.”
Một tuần sau, giá lại giảm.
Lúc này họ tiếp tục tìm lý do mới.
Và cứ như vậy, một khoản lỗ nhỏ ban đầu có thể biến thành khoản lỗ rất lớn.
Điểm cắt lỗ không phải là thừa nhận mình kém
Một trong những tâm lý khó vượt qua nhất của nhà đầu tư là không muốn thừa nhận mình sai.
Khi mua cổ phiếu ở mức giá 50.000 đồng rồi giảm xuống 47.000 đồng, nhiều người cảm thấy việc bán ra là quá đáng tiếc.
Họ nghĩ rằng mình “đã lỗ rồi”.
Nhưng thị trường không quan tâm bạn mua ở giá nào.
Nếu ngày hôm nay bạn không sở hữu cổ phiếu đó và đang có tiền mặt, câu hỏi thực sự phải là:
“Ở mức giá hiện tại, tôi có còn muốn mua cổ phiếu này không?”
Nếu câu trả lời là không, việc tiếp tục giữ chỉ vì đã từng mua ở giá cao có thể không hợp lý.
Đây là một trong những nguyên tắc khó nhất nhưng cũng quan trọng nhất trong quản trị danh mục.
Giá vốn không phải là yếu tố quyết định giá cổ phiếu trong tương lai.
Thị trường không có nghĩa vụ đưa giá quay trở lại đúng mức bạn đã mua.
Cắt lỗ vì thế không phải lúc nào cũng có nghĩa là phân tích ban đầu hoàn toàn sai. Có thể bạn sai về thời điểm. Có thể thị trường thay đổi. Có thể xuất hiện thông tin mới. Hoặc đơn giản là xác suất bạn dự đoán đã không xảy ra.
Nhà đầu tư giỏi không phải người không bao giờ sai.
Họ là những người khi sai thường mất ít hơn khi đúng.
Quản trị vị thế bắt đầu ngay từ lúc mua
Nhiều người nghĩ quản trị vị thế là việc phải làm sau khi mua cổ phiếu.
Thực tế nó bắt đầu ngay trước khi đặt lệnh.
Giả sử bạn có một khoản vốn tương đối lớn nhưng lại dồn phần lớn tài sản vào một cổ phiếu duy nhất. Khi cổ phiếu biến động mạnh, cảm xúc của bạn cũng sẽ biến động theo.
Nếu cổ phiếu tăng 10%, bạn rất phấn khích.
Nếu giảm 10%, bạn mất ngủ.
Khi tỷ trọng quá lớn, mọi quyết định liên quan đến cổ phiếu đều trở nên khó khăn.
Ngược lại, nếu một vị thế có tỷ trọng vừa phải, nhà đầu tư thường bình tĩnh hơn.
Một cổ phiếu giảm vài phần trăm không lập tức trở thành thảm họa.
Một phiên thị trường biến động mạnh cũng không khiến toàn bộ tài khoản đảo chiều.
Đó là lý do tỷ trọng đôi khi quan trọng không kém việc lựa chọn cổ phiếu.
Một mã rất tốt nhưng chiếm tỷ trọng quá lớn vẫn có thể trở thành rủi ro.
Một mã có mức độ rủi ro cao hơn nhưng tỷ trọng nhỏ và được kiểm soát tốt đôi khi lại dễ quản lý hơn.
Đừng mua toàn bộ số tiền ngay lập tức chỉ vì rất tự tin
Sự tự tin là điều cần thiết khi đầu tư.
Nhưng tự tin quá mức lại có thể trở thành điểm yếu.
Khi phân tích một cổ phiếu và cảm thấy cơ hội rất rõ ràng, nhà đầu tư dễ có xu hướng mua thật nhiều ngay lập tức.
“Cơ hội này hiếm.”
“Không mua bây giờ sẽ lỡ.”
“Cổ phiếu chuẩn bị chạy.”
Đây chính là tâm lý FOMO.
Vấn đề không phải là cổ phiếu chắc chắn sẽ giảm sau khi bạn mua. Vấn đề là bạn đang tự loại bỏ khả năng điều chỉnh của thị trường.
Ngay cả cổ phiếu mạnh cũng có thể rung lắc.
Nếu đã sử dụng gần hết tiền ngay ở lần mua đầu tiên, nhà đầu tư sẽ không còn nhiều lựa chọn khi thị trường xuất hiện một nhịp điều chỉnh hợp lý.
Ngược lại, việc chia vị thế thành nhiều phần giúp nhà đầu tư có thêm không gian xử lý.
Tất nhiên, chia vốn không đồng nghĩa với việc cứ giảm là mua thêm.
Mua thêm chỉ hợp lý khi luận điểm đầu tư vẫn còn đúng và nhà đầu tư hiểu rõ mình đang làm gì.
Nếu doanh nghiệp xuất hiện vấn đề nghiêm trọng mà vẫn liên tục bình quân giá chỉ vì muốn kéo giá vốn xuống, đó không còn là quản trị vị thế nữa.
Đó có thể là cách kéo dài một quyết định sai.
Bình quân giá xuống: công cụ hay cái bẫy?
Bình quân giá xuống thường được nhắc đến như một chiến thuật giúp giảm giá vốn.
Nhưng bản thân việc giảm giá vốn không tạo ra lợi nhuận.
Giả sử bạn mua cổ phiếu vì kỳ vọng doanh nghiệp tăng trưởng. Sau đó cổ phiếu giảm mạnh.
Nếu nguyên nhân giảm chỉ là thị trường điều chỉnh trong khi các yếu tố cơ bản vẫn ổn định, việc mua thêm ở mức giá hấp dẫn hơn có thể có cơ sở.
Nhưng nếu cổ phiếu giảm vì doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh, lợi nhuận suy giảm nghiêm trọng, dòng tiền xấu hoặc triển vọng kinh doanh thay đổi, việc mua thêm chỉ vì “giá đã giảm rất nhiều” lại là chuyện khác.
Một cổ phiếu giảm 50% không có nghĩa nó đã rẻ.
Nó chỉ có nghĩa là giá hiện tại thấp hơn 50% so với trước.
Để biết rẻ hay đắt phải quay lại với giá trị, triển vọng và mức độ rủi ro của doanh nghiệp.
Đây là lý do nhà đầu tư không nên biến “giá giảm” thành lý do duy nhất để mua thêm.
Khi nào nên tăng tỷ trọng?
Tăng tỷ trọng là một quyết định quan trọng.
Có thể tăng vì cổ phiếu đã xác nhận xu hướng.
Có thể tăng vì kết quả kinh doanh cải thiện.
Có thể tăng vì định giá trở nên hấp dẫn hơn.
Có thể tăng vì luận điểm đầu tư ban đầu đang được chứng minh.
Điểm quan trọng là phải có lý do.
Một cách tiếp cận khá an toàn là không tăng vị thế chỉ vì cảm xúc.
Khi cổ phiếu tăng mạnh, nhà đầu tư thường có hai phản ứng trái ngược.
Một số người sợ mua đắt nên không dám mua thêm.
Một số người lại thấy cổ phiếu đang tăng nên lao vào mua vì sợ bỏ lỡ.
Cả hai đều có thể sai.
Việc tăng tỷ trọng nên dựa trên kế hoạch đã có trước đó, chứ không nên phụ thuộc vào cảm giác hưng phấn của một phiên tăng giá.
Cần phân biệt cổ phiếu giảm với luận điểm đầu tư sai
Đây là một trong những kỹ năng khó nhất.
Không phải cổ phiếu nào giảm cũng cần bán.
Và không phải cổ phiếu nào giảm cũng nên mua thêm.
Giả sử bạn mua một doanh nghiệp với luận điểm rằng lợi nhuận sẽ tăng trong những năm tới.
Sau đó thị trường chung giảm 10%, cổ phiếu của doanh nghiệp cũng giảm.
Nếu các yếu tố cơ bản chưa thay đổi, việc cổ phiếu giảm chưa chắc đã phủ nhận luận điểm đầu tư.
Nhưng nếu sau đó doanh nghiệp công bố thông tin cho thấy triển vọng lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với dự báo, câu chuyện đã khác.
Nhà đầu tư cần thường xuyên hỏi:
“Lý do tôi mua cổ phiếu này còn tồn tại không?”
Nếu còn, có thể tiếp tục theo dõi.
Nếu không còn, phải sẵn sàng thay đổi quan điểm.
Đừng yêu một luận điểm đầu tư.
Bạn chỉ cần tôn trọng dữ liệu.
Phân tích kỹ thuật có vai trò gì trong quản trị vị thế?
Phân tích kỹ thuật không chỉ dùng để dự đoán giá tăng hay giảm.
Một trong những ứng dụng thực tế của nó là giúp nhà đầu tư xác định trạng thái của vị thế.
Ví dụ, nếu cổ phiếu đang duy trì xu hướng tăng với các vùng hỗ trợ rõ ràng, nhà đầu tư có thể sử dụng những vùng này để quan sát phản ứng của giá.
Nếu giá phá vỡ một vùng quan trọng kèm thanh khoản lớn, đó có thể là tín hiệu cho thấy trạng thái trước đó đang thay đổi.
Tất nhiên, không nên biến một đường hỗ trợ thành “chân lý”.
Không có vùng giá nào đảm bảo cổ phiếu sẽ bật tăng.
Điều quan trọng là sử dụng biểu đồ như một công cụ để kiểm tra giả thuyết.
Bạn nghĩ cổ phiếu đang trong xu hướng tăng?
Hãy xem cấu trúc giá có xác nhận điều đó không.
Bạn nghĩ lực bán chỉ là điều chỉnh?
Hãy xem khối lượng và phản ứng của giá.
Bạn nghĩ cổ phiếu đang tích lũy?
Hãy quan sát cách giá vận động trong vùng tích lũy.
Nếu muốn thực hành giao dịch trên một nền tảng cụ thể, nhà đầu tư cũng cần hiểu rõ cách đặt lệnh, theo dõi danh mục và quản lý tài khoản thay vì chỉ tập trung vào biểu đồ. Các thao tác cơ bản như theo dõi số dư, xem bảng giá, đặt lệnh mua bán và quản lý tài khoản đều là những phần quan trọng trong quá trình giao dịch thực tế.
Đừng để công cụ giao dịch quyết định chiến lược
Một ứng dụng giao dịch tốt giúp nhà đầu tư thao tác nhanh hơn.
Nhưng ứng dụng không thể quyết định thay nhà đầu tư rằng cổ phiếu nào nên mua, tỷ trọng bao nhiêu và lúc nào nên bán.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý với những người mới.
Khi đã có tài khoản, nhiều người dành rất nhiều thời gian tìm hiểu các nút bấm, bảng giá, lệnh mua bán, biểu đồ, danh mục và các tính năng khác.
Những thứ đó cần thiết.
Nhưng quan trọng hơn là hiểu mình đang làm gì.
Nếu muốn tìm hiểu từ đầu cách mở và vận hành một tài khoản tại VPS, có thể tham khảo mở tài khoản chứng khoán VPS .
Việc mở tài khoản chỉ là bước đầu. Phần khó hơn là xây dựng một quy trình đầu tư phù hợp với vốn, thời gian và khả năng chịu rủi ro của chính mình.
Sau khi mở tài khoản chứng khoán VPS xong, nếu bạn là người mới, các bạn có thể xem thêm bài viết về hướng dẫn sử dụng VPS tại đây
Margin làm thay đổi hoàn toàn bài toán quản trị vị thế
Nếu không sử dụng margin, một cổ phiếu giảm 10% về cơ bản khiến phần vốn đầu tư vào cổ phiếu đó giảm tương ứng.
Nhưng khi sử dụng tiền vay, mức độ rủi ro thay đổi.
Không chỉ có biến động giá.
Nhà đầu tư còn phải chịu chi phí lãi vay và phải quan tâm đến tỷ lệ tài sản đảm bảo.
Khi thị trường giảm mạnh, áp lực không chỉ đến từ khoản lỗ trên giấy.
Tỷ lệ an toàn của tài khoản cũng có thể thay đổi.
Nếu nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy quá cao, một nhịp giảm tương đối bình thường của thị trường cũng có thể khiến họ phải bán cổ phiếu trong trạng thái bị động.
Đây là lý do margin không nên được nhìn đơn giản là “có thêm tiền để mua”.
Margin thực chất làm thay đổi cấu trúc rủi ro của danh mục.
Nhà đầu tư sử dụng margin cần hiểu rõ lãi vay, hạn mức, tỷ lệ duy trì và những điều kiện liên quan. Thông tin về lãi suất margin VPS cũng cần được kiểm tra theo chính sách thực tế tại từng thời điểm, bởi các chương trình và mức lãi suất có thể thay đổi. Cập nhật lãi suất margin VPS tại đây
Đặc biệt, không nên sử dụng margin chỉ vì “thị trường đang tăng”.
Thị trường càng tăng mạnh, cảm giác tự tin của nhà đầu tư đôi khi càng lớn.
Và chính lúc đó, việc sử dụng đòn bẩy quá mức có thể trở nên nguy hiểm.
Một sai lầm khác: dùng cổ phiếu này để cứu cổ phiếu khác
Khi danh mục có nhiều mã, nhà đầu tư đôi khi mắc một lỗi rất khó nhận ra.
Một cổ phiếu đang có lãi được bán ra để lấy tiền bình quân cho một cổ phiếu đang lỗ.
Nhìn qua có vẻ hợp lý.
Nhưng thực chất hai quyết định hoàn toàn độc lập.
Nếu cổ phiếu A đang có triển vọng tốt hơn, việc bán A chỉ để cứu B có thể làm danh mục trở nên yếu hơn.
Thay vì hỏi:
“Làm sao để tôi kéo giá vốn của B xuống?”
Hãy hỏi:
“Nếu hôm nay tôi có toàn bộ số tiền mặt này, tôi sẽ phân bổ nó vào đâu?”
Câu hỏi thứ hai giúp nhà đầu tư nhìn danh mục bằng con mắt khách quan hơn.
Đừng để giá vốn trở thành cái neo tâm lý
Giá vốn là một con số rất dễ ám ảnh nhà đầu tư.
Mua 100 cổ phiếu ở mức 50.000 đồng.
Giá giảm còn 45.000 đồng.
Nhà đầu tư bắt đầu nghĩ:
“Chỉ cần quay lại 50.000 là tôi bán.”
Vấn đề là 50.000 đồng không phải một mức giá đặc biệt đối với thị trường.
Nó chỉ đặc biệt với bạn vì đó là giá bạn mua.
Nếu doanh nghiệp đang được thị trường định giá thấp hơn hoặc triển vọng đã thay đổi, việc chờ giá quay về đúng giá vốn có thể không có ý nghĩa.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp vẫn tốt và giá đang hấp dẫn, việc bán chỉ vì “đã về giá vốn” cũng có thể là quyết định thiếu cơ sở.
Nhà đầu tư nên tập trung vào tương lai thay vì quá ám ảnh với quá khứ.
Danh mục tốt không phải danh mục có nhiều cổ phiếu
Một số nhà đầu tư nghĩ rằng sở hữu càng nhiều mã thì càng an toàn.
Không hẳn.
Nếu có 20 cổ phiếu nhưng thực tế tất cả đều cùng chịu ảnh hưởng bởi một nhóm ngành hoặc một yếu tố kinh tế, danh mục chưa chắc đã đa dạng hóa tốt.
Ngược lại, một danh mục ít mã hơn nhưng mỗi vị thế có lý do rõ ràng, tỷ trọng hợp lý và được theo dõi thường xuyên có thể dễ quản lý hơn.
Đa dạng hóa không có nghĩa là mua thật nhiều.
Nó có nghĩa là tránh để một rủi ro đơn lẻ có khả năng phá hỏng toàn bộ tài khoản.
Đây là lý do nhà đầu tư cần hiểu mối tương quan giữa các khoản đầu tư của mình.
Khi nào nên đứng ngoài?
Đây là câu hỏi ít được nói đến nhưng rất quan trọng.
Không phải lúc nào nhà đầu tư cũng cần có cổ phiếu trong tài khoản.
Có những giai đoạn thị trường rất khó giao dịch.
Cổ phiếu tăng giảm thất thường.
Nhóm ngành dẫn dắt không rõ.
Thanh khoản suy yếu.
Tin tức thay đổi liên tục.
Nếu không nhìn thấy cơ hội rõ ràng, giữ tiền mặt cũng là một quyết định.
Không mua không có nghĩa là bỏ lỡ.
Đôi khi nó là cách bảo vệ vốn để chờ một cơ hội tốt hơn.
Nhà đầu tư thường chịu áp lực phải hành động.
Mở ứng dụng ra phải thấy mình đang nắm giữ một mã nào đó.
Nhưng thị trường ngày mai vẫn còn.
Không cần giao dịch chỉ để chứng minh rằng mình đang đầu tư.
Kỷ luật quan trọng hơn cảm giác thông minh
Một nhà đầu tư có thể phân tích rất giỏi nhưng vẫn thua nếu không có kỷ luật.
Ngược lại, một người phân tích không quá xuất sắc nhưng biết giới hạn rủi ro, không sử dụng đòn bẩy quá mức và luôn giữ tỷ trọng hợp lý có thể tồn tại rất lâu trên thị trường.
Đầu tư là trò chơi của xác suất.
Không ai có thể đúng liên tục.
Nếu mỗi lần sai đều mất rất nhiều tiền, chỉ cần vài quyết định sai là thành quả của nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể bị xóa sạch.
Nhưng nếu mỗi lần sai đều được giới hạn, nhà đầu tư vẫn còn vốn để tiếp tục.
Đó chính là ý nghĩa thực sự của quản trị rủi ro.
Hãy xây dựng một “bộ quy tắc” trước khi thị trường biến động
Nhà đầu tư không nên đợi đến lúc thị trường giảm mạnh mới bắt đầu nghĩ xem mình phải làm gì.
Hãy viết ra một số nguyên tắc trước.
Ví dụ:
Không mua chỉ vì cổ phiếu đang tăng mạnh.
Không dùng margin vượt quá khả năng chịu đựng.
Không bình quân giá chỉ vì cổ phiếu giảm.
Không giữ một cổ phiếu chỉ vì muốn chờ về giá vốn.
Không tăng tỷ trọng chỉ vì sợ bỏ lỡ.
Không để một cổ phiếu chiếm tỷ trọng khiến mình mất ngủ.
Những nguyên tắc này nghe rất đơn giản.
Nhưng khi thị trường biến động, chính những điều đơn giản ấy lại khó thực hiện nhất.
Nhật ký giao dịch có thể giúp nhà đầu tư tiến bộ nhanh hơn
Một trong những công cụ không tốn nhiều tiền nhưng rất hữu ích là nhật ký giao dịch.
Sau mỗi giao dịch, hãy ghi lại:
Tại sao mình mua?
Mình kỳ vọng điều gì?
Điều gì khiến luận điểm này sai?
Tỷ trọng bao nhiêu?
Có sử dụng margin không?
Nếu giá đi ngược, mình sẽ làm gì?
Sau một thời gian, nhà đầu tư có thể nhìn lại toàn bộ lịch sử giao dịch của mình.
Lúc đó những điểm yếu bắt đầu lộ ra.
Có người phát hiện mình thường mua quá sớm.
Có người luôn bán quá muộn.
Có người liên tục mua cổ phiếu đã tăng mạnh.
Có người cứ thua là bình quân giá.
Có người giao dịch quá nhiều khi thị trường biến động.
Những lỗi này rất khó nhận ra nếu chỉ nhìn từng giao dịch riêng lẻ.
Nhưng khi ghi lại hàng chục giao dịch, mô hình hành vi sẽ xuất hiện.
Đầu tư giỏi không phải là đoán đúng mọi lần
Một quan niệm sai lầm khá phổ biến là nhà đầu tư thành công phải dự đoán đúng thị trường.
Không cần.
Thị trường chứng khoán vốn chứa rất nhiều yếu tố không thể dự đoán chính xác.
Điều quan trọng hơn là khi dự đoán đúng, bạn có đủ vị thế để hưởng lợi hay không.
Và khi dự đoán sai, bạn có mất quá nhiều hay không.
Đây chính là lý do quản trị vị thế quan trọng.
Bạn có thể chọn đúng một cổ phiếu nhưng mua sai thời điểm.
Bạn có thể mua đúng thời điểm nhưng tỷ trọng quá lớn.
Bạn có thể đúng về doanh nghiệp nhưng sai về tốc độ tăng trưởng.
Bạn có thể đúng về xu hướng nhưng dùng margin quá cao.
Mỗi một yếu tố đều có thể khiến kết quả cuối cùng khác xa kỳ vọng ban đầu.
Đừng biến việc đầu tư thành cuộc thi với người khác
Một người bạn có thể khoe tài khoản tăng 30%.
Một nhóm trên mạng có thể nói họ vừa kiếm được một khoản tiền lớn.
Một mã cổ phiếu nào đó có thể tăng rất mạnh trong vài tuần.
Những thông tin như vậy dễ khiến nhà đầu tư cảm thấy mình đang quá chậm.
Nhưng bạn không biết người kia đã chịu rủi ro bao nhiêu.
Bạn cũng không biết họ đã thua bao nhiêu trước đó.
Và quan trọng nhất, mục tiêu tài chính của bạn không giống mục tiêu của họ.
Nếu bạn muốn đầu tư dài hạn, không cần phải giao dịch như một người đầu cơ ngắn hạn.
Nếu bạn có vốn nhỏ, không cần phải cố kiếm lợi nhuận cực lớn trong thời gian ngắn.
Tốc độ tăng tài sản quan trọng, nhưng khả năng bảo vệ vốn còn quan trọng hơn.
Công nghệ giúp giao dịch nhanh nhưng cũng khiến nhà đầu tư dễ hành động quá nhiều
Ngày trước, để mua bán cổ phiếu, nhà đầu tư phải liên hệ với môi giới hoặc thực hiện các thao tác phức tạp hơn.
Ngày nay, mọi thứ nhanh hơn rất nhiều.
Chỉ vài thao tác trên điện thoại là có thể đặt lệnh.
Sự tiện lợi này rất tốt.
Nhưng nó cũng tạo ra một vấn đề: nhà đầu tư có thể giao dịch quá dễ dàng.
Thấy cổ phiếu tăng thì mua.
Thấy giảm thì bán.
Thấy người khác nói một mã nào đó thì vào xem.
Thấy tin tức mới lại muốn thay đổi danh mục.
Một tài khoản giao dịch hiện đại có rất nhiều công cụ, nhưng càng nhiều công cụ càng cần kỷ luật sử dụng.
Nhà đầu tư nên hiểu rõ cách vận hành nền tảng trước khi giao dịch với số tiền lớn. Những nội dung hướng dẫn sử dụng VPS có thể giúp người mới làm quen với bảng giá, đặt lệnh, quản lý tài khoản, nộp rút tiền và các tính năng liên quan.
Nhưng công nghệ chỉ là phương tiện.
Chiến lược và kỷ luật vẫn phải do chính nhà đầu tư quyết định.
Một vị thế tốt phải khiến bạn cảm thấy kiểm soát được
Có một cách khá đơn giản để kiểm tra chất lượng vị thế.
Hãy tự hỏi:
“Nếu cổ phiếu giảm thêm 10%, tôi có biết mình phải làm gì không?”
Nếu câu trả lời là không, có thể vị thế đang quá lớn hoặc kế hoạch chưa rõ.
“Nếu cổ phiếu tăng 20%, tôi có biết mình muốn làm gì không?”
Nếu cũng không biết, có thể bạn đang mua theo cảm xúc hơn là theo kế hoạch.
“Nếu thị trường chung giảm mạnh, danh mục của tôi sẽ thế nào?”
Nếu câu hỏi này khiến bạn lo lắng, hãy xem lại tỷ trọng.
Một vị thế tốt không nhất thiết là vị thế luôn tăng.
Đó là vị thế mà nhà đầu tư hiểu mình đang sở hữu cái gì, tại sao sở hữu và sẽ làm gì trước các tình huống khác nhau.
Lợi nhuận lớn thường bắt đầu từ việc tránh những khoản lỗ lớn
Nhiều người chỉ tập trung vào việc kiếm 20%, 30%, 50%.
Nhưng trước khi nghĩ đến lợi nhuận, nên nghĩ đến khả năng bảo vệ vốn.
Một khoản lỗ lớn cần mức tăng rất lớn để quay trở lại điểm xuất phát.
Đó là lý do những nhà đầu tư có kinh nghiệm thường đặc biệt quan tâm đến những tình huống xấu nhất.
Họ không bi quan.
Họ chỉ hiểu rằng thị trường luôn có những điều bất ngờ.
Không ai biết chính xác khi nào một phiên giảm mạnh sẽ xuất hiện.
Không ai biết khi nào một doanh nghiệp gặp vấn đề.
Không ai biết khi nào tâm lý thị trường đảo chiều.
Nhưng nhà đầu tư có thể quyết định mình sẽ mất bao nhiêu nếu điều xấu xảy ra.
Đó là phần nằm trong khả năng kiểm soát.
Quản trị vị thế còn quan trọng hơn việc tìm “siêu cổ phiếu”
Một cổ phiếu tăng 100% chắc chắn hấp dẫn.
Nhưng nếu nhà đầu tư chỉ mua một tỷ trọng rất nhỏ thì tác động đến toàn bộ tài khoản có thể không lớn.
Ngược lại, một cổ phiếu giảm 30% nhưng chiếm phần lớn danh mục có thể gây tổn thất rất nặng.
Vì vậy, kết quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào mức tăng của từng cổ phiếu.
Nó phụ thuộc vào mức độ ảnh hưởng của cổ phiếu đó đối với toàn bộ tài sản.
Đây là lý do cùng một mã cổ phiếu nhưng hai nhà đầu tư có thể có kết quả hoàn toàn khác nhau.
Một người mua 5% danh mục.
Người khác mua 60%.
Cùng một biến động giá.
Nhưng trải nghiệm và hậu quả hoàn toàn khác.
Hãy nhìn tài khoản như một doanh nghiệp nhỏ
Một cách tư duy khá hữu ích là coi danh mục đầu tư của mình như một doanh nghiệp.
Tiền mặt là nguồn lực.
Cổ phiếu là các khoản đầu tư.
Chi phí giao dịch và lãi vay là chi phí vận hành.
Rủi ro là những vấn đề có thể ảnh hưởng đến tài sản.
Khi nhìn theo cách này, việc dồn toàn bộ tiền vào một cổ phiếu trở nên giống như một doanh nghiệp đặt toàn bộ tài sản vào một khách hàng duy nhất.
Nếu khách hàng đó gặp vấn đề, toàn bộ hoạt động có thể bị ảnh hưởng.
Đa dạng hóa, kiểm soát chi phí và duy trì thanh khoản vì thế đều có ý nghĩa.
Nhà đầu tư cũng nên thường xuyên xem lại những chi phí phát sinh trong quá trình giao dịch, đặc biệt nếu giao dịch thường xuyên hoặc sử dụng đòn bẩy. Chi phí margin được tính trên dư nợ và thời gian sử dụng vốn, vì vậy việc giữ vị thế quá lâu bằng tiền vay có thể tạo thêm áp lực lên hiệu quả đầu tư.
Kết luận: Đừng chỉ học cách tìm cổ phiếu, hãy học cách sống sót với cổ phiếu
Nếu phải chọn một kỹ năng quan trọng nhất đối với nhà đầu tư chứng khoán, rất khó để nói đó là phân tích cơ bản hay phân tích kỹ thuật.
Cả hai đều có giá trị.
Nhưng có một kỹ năng thường bị xem nhẹ: quản trị vị thế.
Bạn có thể không biết chính xác thị trường ngày mai tăng hay giảm.
Bạn có thể không dự đoán được một cổ phiếu sẽ tăng bao nhiêu.
Bạn cũng không thể kiểm soát tin tức bất ngờ.
Nhưng bạn có thể kiểm soát số tiền bỏ vào một giao dịch.
Bạn có thể kiểm soát tỷ trọng.
Bạn có thể quyết định có dùng margin hay không.
Bạn có thể đặt ra điều kiện khiến mình phải thay đổi quan điểm.
Bạn có thể giữ tiền mặt khi không nhìn thấy cơ hội.
Và quan trọng nhất, bạn có thể tránh để một quyết định sai phá hỏng toàn bộ thành quả trước đó.
Một nhà đầu tư tốt không phải người lúc nào cũng nói đúng.
Họ cũng không nhất thiết phải tìm được cổ phiếu tăng mạnh nhất thị trường.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ họ hiểu rằng đầu tư là một quá trình dài.
Một giao dịch không quyết định sự nghiệp đầu tư.
Một khoản lỗ nhỏ cũng không phải thảm họa.
Một lần bỏ lỡ cơ hội cũng không phải vấn đề.
Điều nguy hiểm nhất là một quyết định sai nhưng nhà đầu tư không chịu thừa nhận, tiếp tục tăng tỷ trọng, sử dụng thêm margin và cuối cùng biến một sai lầm có thể kiểm soát thành một khoản thua lỗ rất lớn.
Thị trường luôn còn cơ hội mới.
Cổ phiếu hôm nay không phải cổ phiếu duy nhất trên thị trường.
Nếu một giao dịch không còn phù hợp, hãy chấp nhận nó.
Nếu một luận điểm đã sai, hãy thay đổi.
Nếu một vị thế khiến bạn mất ngủ, hãy xem lại tỷ trọng.
Nếu không tìm thấy cơ hội đủ rõ ràng, hãy đứng ngoài.
Đầu tư chứng khoán không phải cuộc thi xem ai giao dịch nhiều nhất hay ai kiếm tiền nhanh nhất.
Đó là cuộc chơi mà người tồn tại đủ lâu mới có cơ hội hưởng lợi từ sức mạnh của thời gian.
Và muốn tồn tại lâu, trước khi học cách kiếm thật nhiều tiền từ một cổ phiếu, nhà đầu tư nên học cách không để một cổ phiếu lấy đi quá nhiều tiền của mình.
Đó chính là nền tảng của quản trị vị thế.
tác giả: Đỗ Tùng Lâm (admin của motaikhoantcbs.com, sieuthichungkhoan.vn, chungkhoan360.vn, chungkhoanf1.vn)
