Trong đầu tư chứng khoán có một câu nói nghe rất hợp lý: hãy mua cổ phiếu của những doanh nghiệp tốt. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, nhà đầu tư rất dễ gặp một nghịch lý.
Một doanh nghiệp có thể thực sự tốt, hoạt động kinh doanh tăng trưởng, thương hiệu mạnh, tài chính lành mạnh nhưng cổ phiếu vẫn giảm 20%, 30%, thậm chí sâu hơn. Trong khi đó, có những doanh nghiệp chưa có kết quả kinh doanh thực sự nổi bật nhưng cổ phiếu lại tăng rất mạnh trong một khoảng thời gian ngắn.
Nếu chỉ nhìn vào chất lượng doanh nghiệp, hiện tượng này khá khó giải thích.
Nhưng nếu nhìn cổ phiếu như một tài sản được thị trường liên tục định giá lại dựa trên kỳ vọng, câu chuyện sẽ dễ hiểu hơn rất nhiều.
Giá cổ phiếu không đơn giản phản ánh doanh nghiệp đang kiếm được bao nhiêu tiền ở thời điểm hiện tại. Giá còn phản ánh những gì nhà đầu tư kỳ vọng doanh nghiệp sẽ kiếm được trong tương lai.
Và đôi khi chính kỳ vọng mới là thứ khiến giá cổ phiếu biến động mạnh nhất.
Một doanh nghiệp tốt nhưng giá đã phản ánh gần hết kỳ vọng tích cực có thể trở thành một khoản đầu tư không hấp dẫn. Ngược lại, một doanh nghiệp đang bị thị trường đánh giá quá thấp có thể tạo ra mức sinh lời đáng kể nếu triển vọng được cải thiện.
Đây là một trong những khác biệt quan trọng nhất giữa việc “mua cổ phiếu của công ty tốt” và thực sự hiểu cách định giá cổ phiếu.
Doanh nghiệp tốt và cổ phiếu tốt không phải lúc nào cũng giống nhau
Đây có lẽ là điều đầu tiên nhà đầu tư cần phân biệt.
Một doanh nghiệp tốt có thể có nhiều đặc điểm hấp dẫn: doanh thu tăng, lợi nhuận ổn định, thương hiệu tốt, vị thế ngành mạnh, dòng tiền tương đối khỏe và ban lãnh đạo có năng lực.
Nhưng một cổ phiếu tốt để mua lại là câu chuyện khác.
Giả sử một doanh nghiệp đang hoạt động rất hiệu quả. Thị trường cũng biết điều đó. Hàng triệu nhà đầu tư cùng biết doanh nghiệp này tốt, các báo cáo phân tích liên tục nhắc đến triển vọng tích cực, truyền thông nói về tăng trưởng và giá cổ phiếu đã tăng rất mạnh trong thời gian trước đó.
Lúc này, câu hỏi không còn đơn giản là doanh nghiệp có tốt hay không.
Câu hỏi phải là: giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu phần của câu chuyện tốt đó?
Nếu lợi nhuận doanh nghiệp tăng 15% nhưng thị trường trước đó đã kỳ vọng tăng 25%, cổ phiếu vẫn có thể giảm.
Ngược lại, nếu lợi nhuận chỉ tăng 10% nhưng thị trường trước đó gần như không kỳ vọng gì, cổ phiếu vẫn có thể tăng mạnh khi kết quả được công bố.
Điều này giải thích vì sao thị trường đôi khi có những phản ứng khiến nhà đầu tư cảm thấy “vô lý”.
Doanh nghiệp báo lợi nhuận tăng nhưng cổ phiếu giảm.
Doanh nghiệp báo kết quả không quá ấn tượng nhưng giá lại tăng.
Không nhất thiết thị trường sai.
Có thể thị trường đang phản ứng với khoảng cách giữa kết quả thực tế và kỳ vọng trước đó.
Giá cổ phiếu thường chạy trước lợi nhuận
Một doanh nghiệp muốn tăng trưởng phải mất thời gian.
Nhà máy phải xây dựng.
Đơn hàng phải ký.
Sản phẩm phải bán.
Doanh thu phải ghi nhận.
Lợi nhuận phải xuất hiện trong báo cáo tài chính.
Nhưng giá cổ phiếu không chờ đến lúc tất cả những điều đó xảy ra mới vận động.
Thị trường thường bắt đầu định giá từ rất sớm.
Khi một doanh nghiệp công bố kế hoạch mở rộng công suất, nhà đầu tư có thể bắt đầu hình dung lợi nhuận tương lai. Khi ngành xuất hiện một chu kỳ thuận lợi, dòng tiền có thể đi vào cổ phiếu trước khi báo cáo tài chính thực sự phản ánh sự thay đổi.
Đây là lý do giá cổ phiếu đôi khi tăng rất mạnh trong khi lợi nhuận hiện tại vẫn chưa cải thiện đáng kể.
Thị trường đang mua tương lai.
Nhưng chính cơ chế này cũng tạo ra rủi ro.
Khi kỳ vọng đã được phản ánh quá nhiều vào giá, chỉ cần triển vọng tương lai không còn tốt như dự đoán, cổ phiếu có thể giảm dù doanh nghiệp vẫn đang kiếm tiền.
Nhà đầu tư mua sau cùng thường là người dễ gặp tình huống này nhất.
Thị trường chứng khoán thực chất là thị trường của kỳ vọng
Nếu nhìn bảng giá mỗi ngày, chúng ta thấy giá tăng giảm theo từng phiên.
Nhưng phía sau mỗi biến động là hàng triệu kỳ vọng khác nhau.
Có người kỳ vọng lãi suất giảm.
Có người kỳ vọng lợi nhuận ngân hàng tăng.
Có người kỳ vọng bất động sản phục hồi.
Có người kỳ vọng xuất khẩu tăng.
Có người lại lo ngại tỷ giá, giá nguyên liệu hoặc sức mua tiêu dùng.
Giá cổ phiếu là kết quả của sự va chạm giữa những kỳ vọng đó.
Khi kỳ vọng thay đổi, giá có thể thay đổi trước cả khi doanh nghiệp có bất kỳ biến động rõ ràng nào trong báo cáo tài chính.
Đây là lý do một tin tức tưởng như nhỏ cũng có thể khiến cổ phiếu biến động mạnh.
Không phải vì bản thân tin tức có giá trị quá lớn, mà vì nó làm thay đổi cách thị trường nhìn về tương lai.
Một nhà đầu tư muốn phân tích doanh nghiệp sâu cần học cách đặt câu hỏi: điều gì đang được thị trường kỳ vọng?
Nếu không trả lời được câu hỏi này, việc đọc báo cáo tài chính đôi khi vẫn chưa đủ.
Một doanh nghiệp tăng trưởng nhưng cổ phiếu vẫn có thể giảm
Hãy tưởng tượng một doanh nghiệp có lợi nhuận tăng đều qua nhiều năm.
Nhìn bề ngoài, đây là một câu chuyện rất đẹp.
Nhưng nếu giá cổ phiếu đã tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng lợi nhuận trong một thời gian dài, định giá của doanh nghiệp có thể trở nên đắt.
Khi đó, doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ tăng trưởng bắt đầu chậm lại.
Chẳng hạn, trước đây thị trường kỳ vọng doanh nghiệp có thể tăng trưởng rất nhanh. Sau một thời gian, tốc độ thực tế thấp hơn kỳ vọng.
Doanh nghiệp vẫn tốt.
Lợi nhuận vẫn tăng.
Nhưng mức độ hấp dẫn của cổ phiếu giảm.
Đây là điểm rất dễ gây nhầm lẫn.
Nhà đầu tư thường nghĩ: “Công ty vẫn làm ăn tốt thì tại sao phải bán?”
Câu trả lời nằm ở giá mua.
Một tài sản tốt nhưng mua ở mức giá quá cao vẫn có thể tạo ra lợi nhuận thấp hoặc thua lỗ.
Trong chứng khoán, chất lượng tài sản và mức giá trả cho tài sản là hai vấn đề phải được xem xét cùng nhau.
Khi định giá thay đổi, lợi nhuận chưa cần thay đổi
Một trong những cơ chế quan trọng nhất khiến giá cổ phiếu biến động là thay đổi mức định giá mà thị trường sẵn sàng trả.
Khi tâm lý tích cực, nhà đầu tư có thể sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho cùng một đồng lợi nhuận kỳ vọng.
Khi tâm lý chuyển sang thận trọng, mức giá mà thị trường chấp nhận có thể giảm.
Do đó, giá cổ phiếu có thể giảm mạnh dù lợi nhuận doanh nghiệp chưa thay đổi đáng kể.
Điều này thường xuất hiện trong các giai đoạn thị trường thay đổi khẩu vị rủi ro.
Khi tiền rẻ và tâm lý hưng phấn, những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng thường được trả mức định giá cao.
Khi lãi suất tăng, dòng tiền thắt chặt hoặc nhà đầu tư trở nên thận trọng, mức định giá có thể co lại.
Cổ phiếu bị bán không nhất thiết vì doanh nghiệp đột nhiên trở thành doanh nghiệp xấu.
Đôi khi chỉ đơn giản là thị trường không còn sẵn sàng trả mức giá trước đây.
Vì sao cùng một doanh nghiệp nhưng người mua ở các thời điểm khác nhau có kết quả khác nhau?
Đây là một câu hỏi rất đáng suy nghĩ.
Hai nhà đầu tư cùng mua một cổ phiếu của cùng một doanh nghiệp.
Người thứ nhất mua khi cổ phiếu đang được thị trường định giá thấp.
Người thứ hai mua sau một thời gian tăng mạnh, khi kỳ vọng đã được đẩy lên rất cao.
Cả hai đều mua cùng một doanh nghiệp.
Nhưng kết quả đầu tư có thể hoàn toàn trái ngược.
Người mua đầu tiên có thể hưởng lợi từ cả hai yếu tố: doanh nghiệp tăng trưởng và thị trường nâng mức định giá.
Người mua thứ hai có thể chỉ còn hưởng lợi từ tăng trưởng doanh nghiệp, trong khi mức định giá lại giảm.
Nếu tốc độ tăng trưởng không đủ lớn để bù cho sự sụt giảm định giá, giá cổ phiếu vẫn đi xuống.
Đây là lý do điểm mua có ý nghĩa rất lớn.
Không phải điểm mua theo nghĩa vài nghìn đồng trên bảng giá, mà là điểm mua xét trong tương quan giữa giá thị trường và triển vọng tương lai.
Không phải lúc nào cổ phiếu giảm cũng là cơ hội
Một quan niệm khá phổ biến là cổ phiếu đã giảm sâu thì trở nên rẻ.
Điều này có thể đúng, nhưng cũng có thể hoàn toàn sai.
Một cổ phiếu giảm 40% chưa chắc rẻ hơn cổ phiếu giảm 10%.
Nếu doanh nghiệp đang mất dần lợi thế cạnh tranh, lợi nhuận suy giảm, nợ tăng, dòng tiền yếu hoặc triển vọng ngành thay đổi, giá giảm có thể phản ánh một sự thay đổi thực chất.
Nhà đầu tư không nên chỉ hỏi cổ phiếu đã giảm bao nhiêu phần trăm.
Nên hỏi: tại sao nó giảm?
Nếu nguyên nhân là thị trường điều chỉnh ngắn hạn trong khi nền tảng doanh nghiệp gần như không thay đổi, việc giảm giá có thể tạo ra cơ hội.
Nhưng nếu giá giảm vì triển vọng lợi nhuận tương lai đã xấu đi, việc mua chỉ vì “đã giảm nhiều” có thể biến thành bắt dao rơi.
Hai trường hợp nhìn trên bảng giá khá giống nhau.
Nhưng bản chất hoàn toàn khác.
Cách nhìn về một cổ phiếu nên bắt đầu từ ngành
Một doanh nghiệp hiếm khi hoạt động tách biệt khỏi ngành của nó.
Ngân hàng chịu ảnh hưởng của tín dụng, lãi suất, chất lượng tài sản và chu kỳ kinh tế.
Doanh nghiệp thép chịu ảnh hưởng của giá nguyên liệu, nhu cầu xây dựng và chu kỳ hàng hóa.
Doanh nghiệp bán lẻ chịu ảnh hưởng của sức mua.
Doanh nghiệp xuất khẩu chịu ảnh hưởng của thị trường nước ngoài, tỷ giá và nhu cầu quốc tế.
Vì vậy, muốn hiểu một cổ phiếu, đôi khi cần nhìn rộng hơn khỏi chính doanh nghiệp đó.
Một doanh nghiệp có thể làm rất tốt nhưng đang hoạt động trong một ngành bước vào giai đoạn suy giảm.
Ngược lại, một doanh nghiệp chỉ ở mức khá nhưng nằm trong ngành đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh vẫn có thể được thị trường định giá lại.
Điều này đặc biệt quan trọng trong các giai đoạn luân chuyển dòng tiền.
Nhà đầu tư có thể thấy một nhóm ngành bắt đầu tăng giá trước khi kết quả kinh doanh thực sự cải thiện.
Đó là bởi thị trường đang đặt cược vào sự thay đổi của chu kỳ.
Đừng bỏ qua yếu tố lãi suất
Lãi suất là một trong những biến số có ảnh hưởng rất rộng tới thị trường chứng khoán.
Khi chi phí vốn thay đổi, hành vi của doanh nghiệp và nhà đầu tư cũng thay đổi.
Doanh nghiệp vay vốn có thể chịu chi phí tài chính khác.
Người dân có thể thay đổi quyết định tiết kiệm hoặc đầu tư.
Dòng tiền trên thị trường cũng có thể thay đổi khẩu vị rủi ro.
Đặc biệt với những doanh nghiệp được định giá dựa nhiều vào triển vọng tăng trưởng trong tương lai, sự thay đổi của môi trường lãi suất có thể khiến mức định giá thay đổi đáng kể.
Đây là lý do không nên phân tích cổ phiếu hoàn toàn tách khỏi môi trường kinh tế.
Một doanh nghiệp tốt không tồn tại trong chân không.
Nó hoạt động trong một nền kinh tế cụ thể, chịu ảnh hưởng của chính sách tiền tệ, tài khóa, tỷ giá, sức mua và nhiều yếu tố khác.
Khi nào nhà đầu tư nên đặc biệt thận trọng với cổ phiếu đang được yêu thích?
Một cổ phiếu càng được nhiều người yêu thích, đôi khi rủi ro càng nằm ở kỳ vọng.
Không phải vì cổ phiếu nổi tiếng là xấu.
Ngược lại, những cổ phiếu được nhiều người quan tâm thường có lý do chính đáng.
Vấn đề là khi gần như tất cả mọi người đều nhìn thấy cùng một câu chuyện tích cực, câu chuyện đó có thể đã được phản ánh đáng kể vào giá.
Lúc này, doanh nghiệp không chỉ cần làm tốt.
Doanh nghiệp cần làm tốt hơn kỳ vọng.
Đây là một ngưỡng rất khác.
Một công ty được kỳ vọng tăng trưởng 20% mà thực tế tăng 20% có thể không tạo ra bất ngờ.
Nhưng nếu thị trường chỉ kỳ vọng 10% và công ty tăng 20%, phản ứng của giá có thể mạnh hơn.
Vì vậy, nhà đầu tư cần phân biệt giữa “kết quả tốt” và “kết quả tốt hơn kỳ vọng”.
Hai khái niệm này không giống nhau.
Báo cáo tài chính quan trọng nhưng chưa phải toàn bộ câu chuyện
Báo cáo tài chính là nền tảng quan trọng để phân tích doanh nghiệp.
Nhưng nhà đầu tư không nên đọc báo cáo theo kiểu chỉ nhìn doanh thu và lợi nhuận.
Có những doanh nghiệp báo lợi nhuận tăng nhưng chất lượng lợi nhuận cần được xem xét kỹ.
Lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hay từ những khoản bất thường?
Dòng tiền có đi cùng lợi nhuận hay không?
Khoản phải thu có tăng nhanh?
Hàng tồn kho có phình to?
Nợ vay thay đổi thế nào?
Biên lợi nhuận đang mở rộng hay thu hẹp?
Những câu hỏi này giúp nhà đầu tư hiểu lợi nhuận có bền vững hay không.
Một con số lợi nhuận đẹp trong một quý không nhất thiết đồng nghĩa triển vọng dài hạn đã thay đổi.
Ngược lại, một quý kết quả chưa nổi bật cũng không nhất thiết là vấn đề nếu doanh nghiệp đang trong quá trình đầu tư và chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới.
Điều quan trọng là hiểu câu chuyện phía sau con số.
Câu chuyện tăng trưởng nào đáng tin hơn?
Thị trường chứng khoán rất thích những câu chuyện tăng trưởng.
Nhưng không phải câu chuyện nào cũng có giá trị như nhau.
Một doanh nghiệp nói rằng doanh thu sẽ tăng mạnh là một chuyện.
Doanh nghiệp có năng lực sản xuất, thị trường tiêu thụ, hợp đồng, vốn đầu tư và lợi thế cạnh tranh để biến mục tiêu đó thành kết quả lại là chuyện khác.
Nhà đầu tư cần phân biệt giữa kỳ vọng và khả năng thực hiện.
Đây cũng là lý do cần theo dõi doanh nghiệp trong nhiều quý thay vì chỉ dựa vào một bản kế hoạch.
Nếu doanh nghiệp liên tục đặt mục tiêu cao nhưng thường xuyên không hoàn thành, mức độ tin cậy của câu chuyện tăng trưởng cần được đánh giá lại.
Ngược lại, một doanh nghiệp thường xuyên đạt hoặc vượt kế hoạch có thể tạo được niềm tin lớn hơn.
Niềm tin đó cuối cùng cũng ảnh hưởng tới mức định giá mà thị trường dành cho doanh nghiệp.
Một cổ phiếu có thể trải qua nhiều giai đoạn tâm lý
Cổ phiếu thường không đi từ “không ai quan tâm” đến “tăng giá” chỉ trong một bước.
Nó có thể trải qua quá trình khá dài.
Ban đầu là giai đoạn ít người chú ý.
Sau đó một số nhà đầu tư nhận thấy doanh nghiệp có điểm thay đổi.
Giá bắt đầu ổn định.
Thanh khoản cải thiện.
Thông tin tích cực dần xuất hiện.
Ngày càng nhiều người biết đến câu chuyện.
Dòng tiền tham gia mạnh hơn.
Giá tăng nhanh.
Truyền thông bắt đầu nói nhiều.
Nhà đầu tư cá nhân tham gia đông hơn.
Đến một thời điểm, câu chuyện đã trở nên quá phổ biến.
Điều đáng chú ý là doanh nghiệp có thể vẫn tốt xuyên suốt quá trình này.
Nhưng mức độ hấp dẫn của cổ phiếu thay đổi theo giá.
Đây là lý do không thể chỉ dùng câu “doanh nghiệp tốt” để quyết định mua hay bán.
Cần biết doanh nghiệp đang ở đâu trong chu kỳ kỳ vọng.
Làm thế nào để lựa chọn nơi mở tài khoản phù hợp với cách đầu tư?
Một khi đã xây dựng được phương pháp phân tích, nhà đầu tư cũng cần một môi trường giao dịch phù hợp.
Việc lựa chọn công ty chứng khoán không nên chỉ nhìn vào quảng cáo hoặc một tiêu chí duy nhất. Có người ưu tiên phí giao dịch thấp, có người quan tâm ứng dụng, hệ thống đặt lệnh, dữ liệu, margin hoặc chất lượng hỗ trợ.
Nhà đầu tư có thể tham khảo thêm một góc nhìn về việc lựa chọn nơi mở tài khoản tại: mở tài khoản chứng khoán ở đâu
Điều quan trọng là lựa chọn dựa trên nhu cầu thực tế.
Một nhà đầu tư giao dịch rất ít có thể không cần những tiêu chí giống người giao dịch thường xuyên.
Một người đầu tư dài hạn cũng có nhu cầu khác với người sử dụng margin hoặc giao dịch ngắn hạn.
Không có công ty chứng khoán hoàn hảo cho tất cả mọi người.
Đừng lựa chọn công ty chứng khoán chỉ vì một mức phí
Phí giao dịch chắc chắn là yếu tố cần quan tâm.
Nhưng nếu chỉ nhìn vào phí, nhà đầu tư có thể bỏ qua nhiều yếu tố khác.
Một hệ thống giao dịch ổn định, tốc độ xử lý tốt, ứng dụng dễ sử dụng, báo cáo rõ ràng và dịch vụ hỗ trợ hiệu quả cũng có giá trị.
Đặc biệt với người giao dịch thường xuyên, trải nghiệm thực tế có thể quan trọng không kém chênh lệch nhỏ về phí.
Việc so sánh giữa các công ty chứng khoán cũng nên đặt trong bối cảnh nhu cầu cá nhân. Chẳng hạn, nhà đầu tư có thể tham khảo các điểm khác biệt giữa SSI và VNDirect tại: so sánh SSI và VNdirect
Nhưng sau cùng, việc lựa chọn vẫn nên dựa trên tiêu chí mà bản thân sử dụng thường xuyên nhất.
Phí giao dịch thấp không biến một khoản đầu tư xấu thành khoản đầu tư tốt
Đây là điều tưởng như hiển nhiên nhưng đáng nhắc lại.
Một nhà đầu tư có thể tiết kiệm được một phần phí giao dịch nhưng vẫn thua lỗ lớn nếu mua sai cổ phiếu hoặc mua ở mức định giá quá cao.
Chi phí giao dịch nên được tối ưu, nhưng không nên trở thành trung tâm của quyết định đầu tư.
Nếu nhà đầu tư quan tâm đến chi phí giao dịch tại TCBS, có thể tìm hiểu thêm tại: phí giao dịch TCBS
Quan trọng hơn cả vẫn là phương pháp lựa chọn tài sản, thời điểm giải ngân và cách xử lý khi giả định ban đầu không còn đúng.
Cái khó nhất không phải tìm doanh nghiệp tốt mà là định giá kỳ vọng
Sau cùng, phần khó nhất của đầu tư chứng khoán thường không phải tìm ra doanh nghiệp tốt.
Có rất nhiều doanh nghiệp tốt.
Thông tin ngày nay cũng dễ tiếp cận hơn trước rất nhiều.
Cái khó là xác định mức giá hiện tại đang phản ánh bao nhiêu phần của tương lai.
Nếu thị trường kỳ vọng quá thấp, chỉ cần doanh nghiệp có dấu hiệu cải thiện là giá có thể thay đổi.
Nếu thị trường kỳ vọng quá cao, doanh nghiệp phải liên tục tạo ra kết quả vượt trội mới duy trì được mức định giá.
Đây là lý do cùng một doanh nghiệp nhưng cổ phiếu có thể hấp dẫn ở mức giá này và trở nên kém hấp dẫn ở mức giá khác.
Không có một khái niệm “cổ phiếu tốt” tồn tại độc lập với giá.
Một cổ phiếu tốt phải được đặt cạnh một mức giá hợp lý và một triển vọng đủ hấp dẫn.
Nhà đầu tư nên tập trung vào sự thay đổi
Thị trường thường không trả phần thưởng lớn cho việc phát hiện ra một sự thật mà tất cả mọi người đã biết từ lâu.
Nếu ai cũng biết một doanh nghiệp tốt, thông tin đó phần lớn đã được phản ánh vào giá.
Điều đáng chú ý hơn là sự thay đổi.
Doanh nghiệp trước đây tăng trưởng thấp nhưng đang bắt đầu cải thiện.
Biên lợi nhuận trước đây giảm nhưng đang phục hồi.
Ngành từng khó khăn nhưng chu kỳ đang quay trở lại.
Cấu trúc tài chính được cải thiện.
Sản phẩm mới bắt đầu đóng góp.
Năng lực sản xuất mới chuẩn bị đi vào hoạt động.
Ban lãnh đạo thay đổi chiến lược.
Đó là những yếu tố có khả năng làm thay đổi kỳ vọng.
Trong đầu tư, đôi khi “doanh nghiệp hiện tại là gì” không quan trọng bằng “doanh nghiệp đang thay đổi theo hướng nào”.
Đừng cố dự đoán chính xác giá trong tương lai
Một trong những cái bẫy lớn của phân tích chứng khoán là cảm giác mình có thể tính chính xác giá mục tiêu.
Thực tế, tương lai chứa quá nhiều biến số.
Lợi nhuận có thể khác dự báo.
Lãi suất có thể thay đổi.
Ngành có thể bước vào chu kỳ mới.
Đối thủ có thể xuất hiện.
Chính sách có thể thay đổi.
Tâm lý thị trường cũng có thể đảo chiều.
Do đó, thay vì cố tạo ra một con số chính xác tuyệt đối, nhà đầu tư nên xây dựng các kịch bản.
Nếu doanh nghiệp tăng trưởng tốt hơn dự kiến thì điều gì xảy ra?
Nếu tăng trưởng đúng kỳ vọng thì sao?
Nếu kết quả thấp hơn kỳ vọng thì sao?
Nếu môi trường ngành thay đổi thì luận điểm đầu tư còn đúng không?
Cách suy nghĩ này thực tế hơn rất nhiều so với việc tin rằng giá cổ phiếu nhất định sẽ đạt một mức nào đó.
Kết luận: Giá cổ phiếu là cuộc chơi của kỳ vọng
Một doanh nghiệp tốt không đảm bảo cổ phiếu luôn tăng.
Một doanh nghiệp đang gặp khó khăn cũng không có nghĩa cổ phiếu chắc chắn giảm.
Giá cổ phiếu là kết quả của sự tương tác giữa chất lượng doanh nghiệp, triển vọng tương lai, mức định giá, dòng tiền và kỳ vọng của thị trường.
Đó là lý do nhà đầu tư cần nhìn xa hơn báo cáo lợi nhuận của một quý.
Cần hỏi doanh nghiệp đang ở đâu trong chu kỳ.
Ngành đang đi lên hay đi xuống.
Lợi nhuận hiện tại đã được thị trường kỳ vọng từ trước chưa.
Tốc độ tăng trưởng thực tế đang cao hơn hay thấp hơn những gì nhà đầu tư đã tưởng tượng.
Mức giá hiện tại đang phản ánh bao nhiêu phần tương lai.
Và quan trọng nhất, điều gì có thể khiến kỳ vọng đó thay đổi?
Khi hiểu được những câu hỏi này, nhà đầu tư sẽ bắt đầu nhìn cổ phiếu theo một cách khác.
Không còn đơn giản là “công ty này tốt nên mua”.
Cũng không còn là “cổ phiếu này giảm nhiều nên chắc chắn rẻ”.
Thay vào đó là một cách tư duy trưởng thành hơn: doanh nghiệp có thể tốt, nhưng giá nào mới hợp lý; triển vọng có thể tích cực, nhưng thị trường đã phản ánh bao nhiêu; lợi nhuận có thể tăng, nhưng có tăng nhanh hơn kỳ vọng hay không.
Đó chính là khoảng cách giữa việc biết một doanh nghiệp tốt và thực sự hiểu một cổ phiếu.
Trong dài hạn, giá cổ phiếu cuối cùng vẫn phải quay về với năng lực tạo ra lợi nhuận và dòng tiền của doanh nghiệp. Nhưng trên hành trình đó, kỳ vọng của con người có thể khiến giá đi rất xa khỏi giá trị nội tại trong từng giai đoạn.
Người đầu tư hiệu quả không nhất thiết phải dự đoán được mọi biến động.
Quan trọng hơn là hiểu mình đang mua điều gì, mức giá hiện tại đang phản ánh điều gì và giả định nào có thể khiến luận điểm đầu tư trở nên sai.
Khi ba câu hỏi đó được trả lời một cách nghiêm túc, quyết định đầu tư sẽ bớt phụ thuộc vào cảm xúc, tin đồn và những biến động nhất thời của bảng điện.
tác giả: Đỗ Tùng Lâm (admin của motaikhoantcbs.com, sieuthichungkhoan.vn, chungkhoan360.vn, chungkhoanf1.vn)
