Lang thang ngậm ngãi tìm trầm



Trầm kỳ là những vật đắt giá của núi rừng. Và còn câu chuyện về bùa ngãi nghe đẫm màu sắc huyền hoặc.


Trầm hương giấu mình ở những nơi rừng sâu, núi thẳm mà vẫn có người tìm được.


Ko mảnh đất nào chứa đựng nhiều huyền thoại như mảnh đất miền Trung. Những câu chuyện vừa hoang đường vừa dân dã. Từ vàng Hời, ma Hời, đến bùa ngãi trong những chuyến tìm trầm…


Thế kỷ 21, súng đạn và máy móc cơ giới đã đẩy lùi thần tiên ma quái ra khỏi đời sống hằng ngày. Nhưng trầm hương và những “ bà con” của nó vẫn cứ là phẩm vật quý…Đôi khi, nó có giá hơn cả mạng sống của những người tìm ra nó!.


Lương thực của những người tìm trầm


Để tìm trầm ko đơn giản như những nghề kiếm sống bởi núi rừng. Trầm ko mọc cạnh rẫy mỳ, nương bắp mà luôn chọn những nơi hiểm trở, tận rừng sâu, ven sườn núi cheo leo. Muốn đi đến nơi, có khi mất cả tháng trời ròng rã. Nếu ko có những “ bí mật nghề nghiệp” , thật khó mà thành công.


Chiếc ba lô của dân đi tìm trầm có trọng lượng ko dưới 70kg.


Những gia đình chuyên nghiệp tìm trầm đã có 1 công thức về lương khô mang theo hoàn chỉnh, vừa đủ chất dinh dưỡng, vừa nhẹ và dĩ nhiên…no dai! Món lương khô này gồm: đậu đen, mè ( vừng) đen, Bắp ( ngô) hạt, bột mì và mạch nha…


Tất cả được tán nhuyễn, vo viên như thuốc tễ. Ngậm 1 viên to độ nửa trái trứng gà, bảo đảm suốt ngày đi sẽ ko thấy đói.


Cũng chẳng thể cầu kỳ và đắt tiền, món lương khô này trở thành 1 kinh nghiệm phổ biến, nhưng ko phải kẻ đi săn trầm nào cũng biết. Đặc biệt, trong túi hành trang của người săn trầm thường có vài đoạn rễ cam thảo.


Họ cho rằng ngậm loại rễ này sẽ chống được khát và loại trừ sơn lam chướng khí cùng các loại nước độc, hoặc bệnh thời khí.


Và những vật dụng khác của người đi tìm trầm


Cây chà gạt, loại công cụ đi rừng của người dân tộc, lúc nào cũng lăm lăm trên tay dân đi tìm trầm.


Dĩ nhiên, nếu rừng xanh còn sót lại loài thú dữ nào thì câychà gạt ấy chỉ đáng làm tăm xỉa răng cho chúng.


Một số thợ săn trầm mang theosung1 kíp, carbine M1 hoặc cả CKC, AK…để phòng bất trắc và tìm thêm thực phẩm cho chuyến đi lâu dài trong rừng thẳm. Nhưng, lợi bất cập hại, những khẩu súng ấy chứa đựng ngay mầm mống của nhiều nguy hiểm khác. Chính vì vậy, sau 1 vài chuyến săn trầm…những tay mơ trở thành “ có kinh nghiệm” đều tránh mang theo saung1.


Cũng suất hiện những người săn trầm gặp gì quơ nấy .


Họ lặn lội khắp rừng Trường Sơn, gặp ba ba thì câu, gặp rùa vàng thì bắt, gặp nơi lắm thú rừng thì giăng bẫy hoặc săn bắn.


Ko thể tưởng tượng nổi 1 cung đường dài như thế, vòng vèo như thế, băng qua rừng sâu nước độc qua nhiều tháng trời, lại được thức hiện bởi 1 vài người ko có vũ khí… còn hành trang mang theo lại quá sức đơn giản, đến độ chỉ có gạo và muối.


Bắt đầu câu chuyện nghe đẫm màu sắc huyền hoặc


Với thợ săn trầm có truyền thống gia đình truyền từ lưu tôn ( đa số là người dân vùng Ngũ Quảng), ko thể tìm trầm theo kiểu hú họa như vậy. Họ sử dụng 1 loại ngãi để có thể an toàn khi lặn lội chốn rừng sâu. Và huyền thoại Xà Niên bắt đầu từ loại ngãi đốc này.


Theo truyền thuyết, loại ngãi này xuất phát từ những triều đại chiêm thành. Họ sử dụng cho các toán săn trầm hoàng gia. Đó là 1 loại củ dại mọc ở rừng sâu, được các pháp sư mang về nuôi trồng và dùng trứng gà để duy trì nó.


Ngậm vào miệng 1 củ ngãi, người săn trầm có thể đi liên tục trong 100 ngày ko mệt mỏi.


Cũng theo truyền thuyết, loại ngãi này còn định hướng giúp cho nhười thợ tìm đến nơi có trầm 1 cách chính xác!. Ngại bảo vệ cho chủ nhân thoát khỏi những nguy hiểm vốn có nơi rừng sâu nước độc.


Tuy nhiên, khi sử dụng nó. Thợ săn trầm phải gánh chịu 1 hậu quả kinh khủng. Nếu quá thời hạn 100 ngày, ko trở về để uống loại thuốc giải đặc biệt ( cũng là 1 loại hạt cây rừng khác) , kẻ ngậm ngãi tìm trầm sẽ hóa thành Xà Niên!


Cũng theo truyền thuyết: Xà Niên chẳng khác gì con người. Toàn thân có lông lá hệt như dã nhân, và ko nói được tiếng người.


Khi quá hạn, ko có thuốc giải, người ngậm ngãi tìm trầm sẽ hóa ra điên loạn, và cơ thể chuyển hóa ra loài thú!. Tuy nhiên, do nhân tính chưa mất hẳn, họ sẽ cố về nhà thăm vợ con rồi biến vào rừng sâu vĩnh viễn.


Ăn quả dại, uống nước suồi, và sống hoang dã 1 thời gian, chút nhân tính còn sót lại cũng mất đi…Và thế là họ xem như đã chết.


Trầm kỳ có giá trị rất lớn. Nhưng làm sao sánh được với sinh mạng con người.


Thị trường trầm và cuộc tranh chấp sinh tử:


Trầm hương có nhiều hạng. giá cả chênh lệch đến độ bất thường… Mỗi cây bầu gió kết trầm cũng lắm khi ngược ngạo. Cây to cài người ôm chỉ thu hoặch chưa đến chục ký, trong khi cây nhỏ hơn lại cho cả tấn!


Việc phân loại trầm kỳ cho tới nay vẫn con mang tính cảm quan. Chưa có tiêu chuẩn nào đánh giá cho thật đúng.


Dân gian thường chia trầm thành nhiều loại: Trầm kiến, trầm rễ, trầm mắt tử và trầm tốc.


Trầm tốc có nhiều trên thị trường nhất, nhiều giá bán khác nhau.


Trầm ít dùng làm thuốc, thường dùng để đốt lấy hương trong các dịp cúng tế, lễ lạc. Giá trị thua kỳ nam, nhưng thông dụng hơn.


Kỳ nam được phân biệt vời trầm ở mùi thơm và độ kết tinh. Dựa vào mầu sắc. Người ta chia kỳ nam làm 4 loại: trăng, xanh, vàng và đen.


Hiện nay vùng rừng núi Quảng Nam, Kon-Tum, Quảng Ngãi, Quảng Bình với khu rừng cấm động Phong Nha…đã quá cạn kiệt tài nguyên, trong đó có trầm. Dân săn trầm bắt đầu khăn gói sang Lào


Tất nhiên, vượt biên trái phép, lại lọ mọ nơi ma thiêng nước độc…mối nguy hiểm vốn có tăng lên gấp nhiều lần. Thế nhưng, mãnh lực điồng tiền đã khiến hằng trăm người ko màng đến sinh mạng, ngày đêm sang đất bạn tìm trầm.


Thời nay chuyện ngậm ngãi tìm trầm ko còn thuyết phục được ai. Họ đi từng toán 5-7 người ( thường là trong gia đình, họ tộc với nhau). Họ sẵn sàng tấn công những toán săn trầm khác để cướp hàng.


Đi ròng rã nhiều tháng trời trên đất khách mà ko gặp may, chẳng lẽ quay trở về, bỏ mặc số tiền đầu tư cho chuyến trôi theo dòng suối?. Thế la2ho5 theo dấu những toán đi trước, và căn cứ dấu vết để lại, đánh úp để khỏi trở về tay trắng. Đôi khi kẻ tấn công, dù nắm phần chủ động, nhưng lại gắp đối phương dữ dội hơn cả về kinh nghiệm lẫn vũ khí, thế là …bỏ xác!


Mười người đi săn trầm, trở nên giàu có chưa được 1-2. Đa số ko bỏ nghề, cũng bỏ mạng do sốt rét và bịnh các kiểu.


Chưa kể những cái chết do thanh toán cướp bóc. Có vài trường hợp đi tìm trầm tưởng chết trên non hoặc mang nợ ngấp đầu, nhưng may mắn tìm ra những gốc gió bầu còn trầm sót cả trăm ký! Thế là 1 bước lên ông chủ…


Người đi tìm trầm hay trầm đi săn người?


Thay cho lời kết luận, có thể dẫn lại lời tâm sự của anh Phương Văn Tuế. Năm nay anh 34 tuổi, ( 2004) trông già như 1 ông cụ.


Anh có hơn 20 năm săn trầm, giờ bỏ nghề về chạy xe ôm ở Quế Sơn nuôi vợ con: “ Nghề này, khi còn đeo đuổi, cũng mê lắm…Có tiền đấy! nhưng khi nhìn lại vợ con và quyết định bỏ nghề, mới sực nghĩ ra chẳng hiểu sao lại đi bán cái mạng mình với cái giá rẻ đến thế?”


“ Nếu chuyện Xà Niên ko có thực trên đời, thì sau bao năm tháng tuổi trẻ lặn lội giữa rừng sâu núi thẳm, mình ko là Xà Niên chứ còn là gì nữa?”.


“ Vậy mình đi săn trầm…hay trầm săn mình?”


( Ng. Tùng)