Sắt


Vai trò của sắt đối với mẹ bầu và thai nhi


Sắt được tìm thấy 70% trong các tế bào hồng cầu, là thành phần cấu tạo nên hemoglobin, chất vận chuyển oxy và carbonic trong máu đến các tế bào trong cơ thể. Đặc biệt với mẹ bầu khi mang thai, thể tích máu sẽ tăng 50% so với bình thường. Do vậy, mẹ bầu cần bổ sung sắt để đảm bảo sản xuất đủ máu cho nhu cầu sử dụng máu tăng cao của mẹ. Ngoài ra, dinh dưỡng cung cấp cho thai nhi đều được vận chuyển bằng máu mẹ qua nhau thai.


Như vậy, thiếu sắt dẫn đến thiếu máu, gây mệt mỏi, xanh xao cho mẹ và thiếu dinh dưỡng cho thai nhi, khiến thai chậm phát triển. Trong 3 tháng đầu thai kỳ, thiếu máu có thể đe dọa xảy thai hoặc thai chết lưu. Ở các giai đoạn sau, thiếu máu làm tăng nguy cơ đẻ non, dị tật thai nhi, sinh con nhẹ cân và ảnh hưởng đên thể lực và trí lực của trẻ sau này.


Hơn nữa, khi sinh mẹ bầu sẽ mất một lượng máu khá lớn nên ngay từ khi mang thai mẹ bầu cần dự trữ lượng máu để đảm bảo quá trình vượt cạn an toàn.


Sắt cũng là thành phần cấu tạo nên nhiều enzym của hệ miễn dịch, giúp tăng cường khả năng miễn dịch ở cả mẹ và bé.


Chọn sắt như thế nào?


Trong dược phẩm, sắt thường ở 2 dạng: sắt vô cơ (sulfate) và sắt hữu cơ (fumarate và gluconate). Trong đó, sắt hữu cơ dễ hấp thu và ít tác dụng phụ như táo bón, kích ứng dạ dày, nóng, nổi mụn hơn so với sắt vô cơ.


Thành phẩm chứa sắt cơ bản thường có 2 dạng bào chế là dạng viên và dạng dung dịch. Dạng viên có ưu điểm dễ uống hơn, do che dấu được mùi vị tanh của kim loại, tuy nhiên lại kém hấp thu hơn. Dạng dung dịch thì hấp thu nhanh nhưng khó uống, dễ gây buồn nôn, nôn. Tùy khả năng hấp thu và đáp ứng của mỗi người mà có thể lựa chọn sắt dạng viên hay dung dịch.


Một số lưu ý khi dùng viên bổ sung sắt


Có thể uống sắt cùng với 1 số loại thực phẩm giàu vitamin C như cam, cà chua,... và các thành phần tạo máu khác như acid folic, vitamin B12 để tăng cường hấp thu tối đa. Khi uống viên bổ sung sắt, cũng nên uống nhiều nước và ăn những thực phẩm giàu chất xơ để phòng ngừa táo bón.


Không nên uống sắt khi đói, tốt nhất nên uống sau bữa ăn 1-2 tiếng và hạn chế cà phê, trà xanh, và những thực phẩm hay thuốc chứa calci… làm giảm khả năng hấp thu sắt.


Không lạm dụng, uống sắt quá liều nếu không có ý kiến của bác sĩ. Thừa sắt cso thể gây ra mệt mỏi, căng thẳng, hay đi tiểu, đi tiểu ra máu, chóng mặt buồn nôn. Thừa sắt cũng là nguyên nhân gây ra tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp.


Theo khuyến cáo của WHO, mẹ bầu nên bổ sung khoảng 30-60mg sắt mỗi ngày và duy trì trong suốt thai kỳ.


Những thực phẩm giàu sắt như thịt bò, gan động vật, hải sản, bí ngô, bông cải xanh, đậu, nho, mía,... cũng cần được sử dụng trong chế độ dinh dưỡng giúp tăng cường bổ sung sắt, các vitamin, vi chất thiết yếu khác.


Acid folic


Tầm quan trọng của acid folic


Acid folic là một vitamin nhóm B (B9), có vai trò quan trọng trong dự phòng khuyết tật ống thần kinh, nền tảng phát triển hoàn thiện hệ thần khinh của bé, bao gồm não, hộp sọ, tủy sống, xương sống. 70% các dị tật bẩm sinh, đặc biệt là dị tật ống thần kinh có thể được dự phòng nếu được bổ sung đầy đủ acid folic từ trước khi thụ thai và trong những tháng đầu thai kỳ.


Acid folic cũng có vai trò quan trọng trong sản xuất các tế bào máu. Thiếu acid folic là nguyên nhân gây ra thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ ở mẹ, nguy cơ cao tiền sản giật, xuất huyết, dễ mắc chứng rối loạn tâm thần sau sinh.


Là một yếu tố đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển và phân chia các tế bào trong cơ thể bé, acid folic giúp giảm nguy cơ sảy thai, thai phát triển kém trong bụng mẹ, rủi ro sinh non, sinh con nhẹ cân.


Nên dùng acid folic khi nào và hàm lượng bao nhiêu?


Cần khoảng 3 tháng để trứng chín, trưởng thành và được thụ tinh. Ngay từ lúc này, acid folic đã nên được bổ sung để đảm bảo hiệu quả dự phòng tốt nhất. Tuy nhiên, hầu hết phụ nữ đều không xác định được thời gian trứng được thụ tinh, do vậy, khi có dự định mang thai đã có thể bổ sung acid folic. Theo khuyến cáo của WHO, hàm lượng acid folic cần bổ sung là 400mcg mỗi ngày từ khi có kế hoạch mang thai và duy trì ít nhất trong 3 tháng đầu thai kỳ. Và cũng không nên uống quá 1000mcg, nếu không có ý kiến của bác sỹ.


Những thực phẩm giàu acid folic như sữa, lòng đỏ trứng gà, gan động vật, trái cây, các loại đậu,... cũng rất cần thiết trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày để có thể cung cấp đầy đủ acid folic và các vitamin và khoáng chất khác. Tuy nhiên, acid folic dễ bị phân hủy ở nhiệt độ cao hay quá trình chế biến, ngâm rửa quá lâu làm biến đổi, cùng với đó ốm nghén, buồn nôn làm hạn chế hấp thu acid folic. Thực phẩm chỉ đáp ứng được 5-10% nhu cầu cần thiết nên mẹ bầu cần uống thêm thuốc bổ sung acid folic để đảm bảo cung cấp đầy đủ.