Tổng kết cuối năm, bố mẹ có biết đâu là những câu nói đầu môi có tính sát thương nhất của mình mà con cái đồng loạt bình chọn không?
Cuối năm ngoái, tổ chức phi lợi nhuận Zizai Society đã tiến hành khảo sát hơn 2.000 học sinh tiểu học và trung học cơ sở về các vấn đề tình cảm giữa các em với cha mẹ của mình. Kết quả khảo sát ghi nhận khoảng 20% học sinh trung học cơ sở và 1,5% học sinh tiểu học nói rằng cha mẹ của các em đã có những lời nói như xát muối, tổn thương đến các em nhiều nhất.
Ảnh minh họa: youdianling
Vậy cụ thể đó là những câu nói gì và liệu khi nghe lại chúng, bố mẹ có nhận ra mình đang tổn thương con cái bằng những câu nói đầy tổn thương đó hay không?
Theo khảo sát trên, những câu nói học sinh tiểu học và trung học cơ sở bình chọn nhiều nhất, bao gồm:
"Sáng ra nhìn mặt m. đã thấy xúi quẩy!"
"Sao m. con ai mà ng.u thế?"
"Không lo học thì chỉ có mà đi ăn mày con ạ."
“Sao con lại từ bụng mẹ sinh ra nhỉ?”
“Không biết kiếp trước mẹ đã làm gì sai mà lại có đứa con chậm tiêu, chậm hiểu như con?”
“Không làm được thì đi khỏi cái nhà này đi!”
"Biết thế mẹ đã không sinh con ra."
"Không biết giống ai mà làm cái gì cũng không nên hồn."
"Sao không giống cái móng chân của anh/chị con cho mẹ nhờ."
Từng là một đứa trẻ, có thể bố mẹ đã nghe những câu nói này từ cha mẹ mình. Phần lớn sẽ nghĩ rằng chúng là những từ ngữ mang tính kích thích, có thể tạo ra bộ phản lực thúc đẩy động lực tự thân của con cái. Nhưng thực tế, với cách tiếp cận của giới trẻ ngày nay, những câu nói có tính m.ạt s.át đó không thể đạt được những hiệu quả tích cực lý tưởng mà thậm chí nếu sơ hở, nói trước mặt người ngoài hoặc ở chốn đông người, chúng có thể khiến đứa trẻ cảm thấy bị bẽ mặt và chịu tổn thương sâu sắc.
Ảnh minh họa: youdianling
Có bao giờ bố mẹ thử nghĩ mình bị đặt trước tình huống, con chỉ vào người đàn ông giàu có trong ku phố và chấn vấn, trách móc ngược lại với cha mẹ rằng: “Bố mẹ học giỏi không? Tại sao nhà mình lại không giàu như nhà ông ta?” hay “Bố mẹ nói bố mẹ học cao, hiểu rộng lắm mà, sao lại không bằng một góc người ta vậy?”. Đau hơn nữa, con lại dùng chính lời mắng của mẹ để xoáy vào hoàn cảnh gia đình: “Sao con lại không phải là đứa trẻ may mắn sinh ra trong nhà ông ta vậy?”, “Kiếp trước con đã làm gì sai mà sao kiếp này lại làm con ba mẹ chứ không phải là con của ông ta?”
Dù chỉ là những trường hợp giả định nhưng khi nghe thấy những câu này dội vào tai, bố mẹ sẽ cảm thấy thế nào? Liệu đó là liều thần tiên làm thức tỉnh ý thức, giác ngộ tinh thần, khơi dậy động lực tự thân hay sẽ là những đợt sóng cuồn cuộn đầy nhói đau từ trong tâm hồn?
Ảnh minh họa: youdianling
Các nhà trị liệu tâm lý thường cho phép đối tượng được đổi vai để thử suy nghĩ về những việc người khác nói và làm. Và đây là cách, cũng là cơ hội để bố mẹ một lần được thử đặt mình vào vị trí, tâm tư của đứa trẻ để nghĩ xem những lời lẽ cha mẹ thường thốt ra nơi đầu môi có hiệu ứng ra sao.
Rõ ràng, trong tâm lý con người, dù trẻ con hay người trưởng thành thì những lời nói mang tính đ.ì đ.ọa, s.ỉ nh.ục, m.ạt s.át đều chỉ đem lại tổn thương sâu sắc chứ không bao giờ đem đến hiệu ứng tích cực.
Một ngày, Xuân Nhi trở về nhà. Trước mặt em là người mẹ với gương mặt tối sầm, không nở nụ cười. Bà ngồi chờ Nhi ở phòng khách để trình cho em xem bảng điểm Học kỳ I. Em đã trượt top 5 của lớp vì có một môn học để lọt điểm 8. Các bạn khác chỉ toàn điểm 9, 10. Điều này khiến mẹ em cảm thấy sụp đổ và cơn sa sầm đó chuẩn bị đổ ập lên Nhi.
Em chưa kịp đưa ra lời giải thích gì thì mẹ, ngay lập tức đã đanh giọng: “Dạo này con có vẻ vui khi ra ngoài chơi với bạn? Từ giờ sẽ không có bất cứ cuộc hẹn nào như vậy nữa. Mẹ không chấp nổi kết quả học tập như vậy. Con nghĩ con sẽ đuổi kịp các bạn top 5 với con điểm 8 này sao?”
Ảnh minh họa: youdianling
Chất vấn, đổ lỗi, khép tội, trách móc... là những gì mẹ Nhi chỉ có thể làm tốt nhất với con mình khi nhận bảng điểm không được điểm trong mắt bà.
Một hôm, khi bà đang kiểm tra cặp sách của Nhi thì cô bé nổi cơn thịnh nộ, chất vấn ngược lại: "Mẹ lại muốn hỏi con có muốn đi học nữa không chứ gì? Mẹ đừng lo, con nhất định sẽ đem tấm thân gầy này học đến kiệt sức để làm mẹ hài lòng. Mẹ vui chưa? Chỉ cần một lời hứa này, mẹ đã yên tâm chưa?”
Trong thời đại 4.0 này, cha mẹ ít nhiều cũng là những người có học và hiểu biết. Càng như vậy, họ càng muốn cố gắng nhìn xa hơn và đặt ra đòi hỏi khắt khe hơn. Muốn con mình hóa rồng là điều mà cha mẹ nào cũng chắc như đinh đóng cột trong đầu. Hơn nữa, với sự bùng nổ của trào lưu khoe điểm, khoe con, cha mẹ nếu không tỉnh táo sẽ rất dễ bị cuốn theo cảm xúc tiêu cực của bản thân mà đặt con vào bàn cân so sánh với con người ta. Để rồi, áp lực vô hình từ cha mẹ sẽ áp ngược lại lên các con. Vừa phải gánh ước mơ của cha mẹ, vừa phải gánh hình tượng “con người ta” từ sự ám ảnh so đo hơn kém, những đứa trẻ cứ phải chạy miệt mài để làm hài lòng người khác. Buồn hơn thế, vì quá sốt ruột muốn thấy con mình đạt nhiều thành tích, cha mẹ có thể sẵn sàng không tiếc lời móc mỉa, buông ra những từ ngữ không khác nào xát muối lên con mình mà chẳng màng đến hậu quả của nó.
Những lời lẽ tiêu cực không chỉ đục những vết thương trong tâm hồn non nớt mà còn tụ sinh những oán giận. Có một câu nói mà cha mẹ phải rất cảnh giác: Cách bạn nói với con hôm nay cũng giống như cách chúng sẽ nói với bạn khi chúng trở thành người lớn (và khi bạn già đi). Điều đó có nghĩa là bây giờ cha mẹ nói theo cách nào và giọng điệu ra sao thì mai sau, khi ở tuổi xế chiều sẽ nhận lại hết những lời lẽ đó theo cùng một cách và với cùng một giọng điệu khi bọn trẻ lớn lên.
Vào ngày ấy, cha mẹ sẽ cảm thấy có động lực hay tiêu biến hết mọi sinh lực?
