Dạy quanh năm, thu nhập “lai rai”

Ngày 03.09.2009

Giảng viên đại học có sống được bằng lương?

Không đủ tiền trang trải cuộc sống, nên có không ít giảng viên phải “bán” đi chữ tâm của nghề giáo khi tham gia vào mua bán điểm, đề thi, “ăn” phong bì khi học sinh bảo vệ đồ án tốt nghiệp... làm cho hình ảnh người thầy càng ngày càng méo mó trong con mắt của sinh viên và xã hội.

Giảng viên cũng “chạy sô”, làm thêm

Thu nhập không đủ trang trải cuộc sống đã làm nhiều giảng viên không có điều kiện tham gia nghiên cứu khoa học thường xuyên (ảnh chỉ mang tính minh hoạ). Ảnh: TTXVN

Là giảng viên đại học với học vị tiến sĩ, thâm niên 14 năm, nhưng mức lương chính của TS Trần Nam (đang dạy ở trường đại học Khoa học tự nhiên, đại học Quốc gia TP.HCM)… chỉ 2,2 triệu đồng, cộng thêm các khoản thu nhập khác được khoảng 6 – 7 triệu/tháng. “Hiện một tuần tôi phải giảng khoảng ba, bốn lớp, hướng dẫn ba, năm học viên cao học và nghiên cứu sinh, thỉnh thoảng ngồi hội đồng (chấm luận văn tốt nghiệp – PV), thu nhập khoảng 90 triệu đồng/năm, tức khoảng 7 triệu đồng/tháng. Nếu vợ tôi cũng làm được chừng ấy tiền nữa thì đủ để chi tiêu hàng tháng. May mà tôi còn có nguồn thu nhập khác để mua nhà, tích luỹ...”, ông Nam tâm sự.

ThS Lê Thạc Hoa, người từng có thâm niên hơn mười năm giảng dạy môn tiếng Anh tại nhiều trường đại học, hiện đã chuyển ra làm công ty, cho biết thời… “cao điểm” đi dạy có lúc thu nhập của ông đạt mức trên 20 triệu đồng/tháng. “Hai mươi triệu. Có nghĩa là 16 tiết mỗi ngày, từ 6 – 21h. Tuần bảy ngày, không thấy mặt vợ con, nghỉ trưa một tiếng rưỡi đủ gặm bánh mì”, ông Hoa nói không chút hài hước. Ai cũng nghĩ tiếng Anh là thời thượng nhưng đó là môn học không bắt buộc sinh viên phải có mặt trên lớp, sĩ số lớp lại bị khống chế, do đó thù lao giảng dạy không quá 60.000đ/tiết. Vì ông Hoa tiết lộ từng ấy năm đi dạy đại học, ông chưa bao giờ dám nhận môn viết luận vì “nếu nhận thì còn đâu thời giờ để sửa bài cho sinh viên”. Với môn chủ nghĩa Mác – Lênin, tình hình cũng “căng thẳng” không kém. Hiệu trưởng một trường đại học tư thục ở TP.HCM đề nghị không nêu tên tiết lộ, thời bây giờ thắp đuốc kiếm giảng viên môn Mác – Lênin quá khó. Trả 150.000đ, thậm chí 200.000đ/tiết cũng không có đủ giảng viên để đứng lớp.

Nghiên cứu khoa học là… xa xỉ

Hoạt động nghiên cứu khoa học là quy định bắt buộc, hỗ trợ cho hoạt động giảng dạy. Giảng viên đại học phải nghiên cứu, tiếp cận với khoa học công nghệ để làm phong phú, sinh động bài giảng. Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều trường đại học, mức lương cơ bản hiện nay trả quá thấp, nguồn thu nhập chủ yếu của giảng viên là lương giảng dạy. Cùng với sự gia tăng nhanh chóng số lượng trường đại học, cao đẳng trong những năm gần đây đã dẫn đến tình trạng giảng viên “chạy sô” liên tục, thờ ơ với công việc nghiên cứu khoa học, thậm chí đã có giảng viên còn nói vui đó là việc “xa xỉ chất xám”. Một phó giáo sư, nguyên giảng viên khoa ngữ văn của đại học Sư phạm TP.HCM cho biết lương phó giáo sư về hưu của ông hiện chưa đến 5 triệu đồng/tháng, mặc dù có nhiều nơi thỉnh giảng khi nghe tin ông về hưu nhưng ông vẫn phải từ chối bớt vì không đủ sức, “hiện thu nhập của tôi mỗi tháng khoảng 15 triệu đồng. Đó là mức thu nhập chỉ đủ dùng để uống bia”, ông hóm hỉnh.

Năm ngoái, trường đại học Kinh tế thuộc đại học Quốc gia Hà Nội từng có đề xuất trả lương giảng viên bằng USD, theo đó, giảng viên giỏi có thể có thu nhập tới 5.000 USD/tháng. Người đưa ra đề xuất gây “chấn động” này tại hội thảo về tài chính của bộ Giáo dục và đào tạo là PGS-TS Phùng Xuân Nhạ, hiệu trưởng trường Kinh tế. Giải thích về đề xuất của mình, ông Nhạ cho rằng, do mức lương lâu nay của giảng viên đại học ở Việt Nam thấp nên họ phải đi dạy thêm, luyện thi đại học, ít đầu tư cho nghiên cứu khoa học. Một số người còn cho rằng vì lương thấp nên nảy sinh nhiều tiêu cực, giảng viên phải bán điểm, bán đề thi, “ăn” phong bì khi học sinh bảo vệ đồ án tốt nghiệp, thậm chí viết luận văn, luận án thuê... làm cho hình ảnh người thầy càng ngày càng méo mó trong con mắt của sinh viên và xã hội. Sau gần hai năm, đề án của ông Nhạ chưa được thực thi và đến nay cũng đã sắp… chìm vào quên lãng.