Nhà tôi ở một huyện vùng núi Thanh Hoá, mỗi lần về quê ra chỗ trọ học, hành lý tôi mang theo không bao giờ thiếu mớ lá đắng hái từ vườn nhà để biếu bác chủ nhà.
Lá đắng nấu món canh dân dã.
Lá đắng như chính tên gọi có vị đắng đặc trưng nên có nơi còn gọi là lá mật vịt. Cây đắng vốn là một loại cây rừng, thường mọc ở khe núi, ven rừng, khi trở thành một thứ rau ngon, người dân một số địa phương vùng núi, vùng bán sơn địa đã đưa về trồng trên nương rẫy hay ở vườn nhà. Cây lá đắng phát triển mạnh nhất trong mùa mưa và giữ được gốc qua các mùa đông rét, xuân sang cây lá phát triển nhanh và gần như cho lá xanh tốt quanh năm. Theo kinh nghiệm của mẹ tôi, những lá mỏng, non, có răng cưa sẽ đem lại vị đắng đậm hơn là những là già đã có màu thẫm lục .
Nấu canh lá đắng với thịt thật không cầu kỳ, cách chế biến của người dân các tỉnh vùng núi miền Trung khá là giống nhau. Cũng là thịt nạc vai hoặc thịt ba chỉ bỏ da băm nhỏ, ướp gia vị gồm có mẻ đánh nhuyễn, sả, mắm tôm và ớt tiêu chừng mười lăm phút rồi phi thơm hành tỏi và đảo nhanh tay hỗn hợp trên cho ngấm gia vị. Sau đó, cho một bát nước (uớc lượng vừa ăn như nấu canh thông thường). Nồi canh sôi lên thì cho lá đắng đã rửa sạch và thái chỉ vào chờ cho sôi lại chừng ba phút thì bắc ra dùng nóng. Với những người thưởng thức lần đầu, sẽ có cảm giác đắng ngắt nơi cổ hỏng, nhưng một hai thìa canh sau đó sẽ vị bùi, thơm, ngon, ngọt rất đặc biệt.
Một điều đặc biệt là, lá đắng không chỉ ăn tươi, mà còn có thể đem phơi khô, bảo quản cho khỏi mốc, ẩm để đến lúc nào cần dùng thì đem ra rửa sạch rồi nấu như mọi thứ canh rau khác. Đó không chỉ là thứ rau dùng để chế biến món ăn lạ miệng, mà còn được xem như một loại thảo dược có tác dụng chữa bệnh đường ruột, chống đầy hơi, tiêu mỡ và giải rượu.
