Sớm thì nhẹ, muộn thì nặng



Hạ đường máu ở trẻ sơ sinh là một biến cố không thường gặp. Nó xảy ra với tỷ lệ thấp nhưng cần theo dõi sát. Bởi biến cố này có đặc điểm, nếu phát hiện sớm thì khắc phục tốt, nhưng nếu phát hiện muộn, biến cố sẽ thành nặng và khá nguy hiểm, có thể gây ra hôn mê ở trẻ sơ sinh.


Hạ đường máu ở trẻ sơ sinh là tình trạng đường máu hạ xuống quá thấp xảy ra trong giai đoạn sơ sinh. Đường là chất dinh dưỡng gần như duy nhất với cơ tim và não bộ. Khi đường máu hạ xuống quá thấp có thể làm suy kiệt năng lượng với 2 cơ quan tối quan trọng này của bé và gây ra các biến chứng hệ lụy sau đó.


Hạ đường máu ở trẻ sơ sinh thường xảy ra trong giờ đầu tiên tính từ khi sinh ra. Một số cháu bé xuất hiện bệnh muộn hơn, nhưng kiểu gì cũng xuất hiện ngay từ ngày đầu tiên (24h) tính từ khi sinh xong. Vì thế, việc quan sát cháu bé kỹ trong ngày đầu tiên đặc biệt cần thiết và đặc biệt quan trọng. Khi em bé có những dấu hiệu cảnh báo (được nói kỹ hơn ở dưới) thì cần phải lưu tâm kỹ càng.



Ảnh: Internet



Các dấu hiệu cảnh báo



Có 3 dấu hiệu cảnh báo quan trọng nhất: vận động, ý thức và hô hấp.


Khi sự vận động của bé (biểu hiện bằng cựa quậy đầu, cựa quậy chân tay, cựa quậy thân mình) không bình thường thì cần chú ý ngay. Nhất là khi bé có run cục bộ, run rẩy chân tay hoặc có hiện tượng kích thích thì cần theo dõi và thông báo cho bác sỹ ngay lập tức.


Ý thức của bé không còn bình thường. Bé không còn biết quay mặt về ánh sáng, không biết phản xạ tìm vú mẹ, không biết phản xạ rúc đầu vào mẹ, bỏ bú khi được cho bú thì khi đó rất bất ổn. Bé cứ thờ ơ, lim dim không phản ứng gì thì bạn cần gọi bác sỹ sản khoa ngay lập tức.


Hô hấp là triệu chứng gợi ý khá rõ. Bé thở có nhanh nhưng phải đều và liên tục, không được ngắt quãng. Nếu bé có thở mà tự dưng có những nhịp thở không đều, lỗi nhịp, ngắt quãng thì bạn cần theo dõi thật chặt và thông báo cho bác sỹ kịp thời.


Mọi triệu chứng chỉ thể hiện ra bên ngoài rất ít. Bởi bé chưa biết nói và chưa có triệu chứng rõ ràng. Tất cả mọi dấu hiệu nghi ngờ cần được làm xét nghiệm để chẩn đoán chính xác.



Khi nào thì xác nhận?



Khi làm xét nghiệm đường máu cho bé, nồng độ đường máu của bé dưới 2,5 mmol/lit. Bình thường giá trị này vào khoảng 2,7-4,4mmol/lit. Khi đường máu của bé thấp hơn 2,7mmol/lit đã cần chú ý. Nếu giá trị này dưới 2,5 mmol/lit thì được chẩn đoán xác định luôn.



Tại sao bé lại bị hạ đường máu?



Thông thường, tình trạng hạ đường máu sơ sinh xảy ra do 2 nguyên nhân chủ đạo: mẹ bị đái tháo đường hoặc bé bị chậm phát triển bào thai.


Khi mẹ bị đái tháo đường, mẹ luôn rơi vào tình trạng tăng tiết insulin. Insulin từ máu người mẹ tràn sang con và tiếp tục duy trì nồng độ insulin máu cao. Điều này làm đường bị tiêu thụ quá nhanh và gây ra tụt đường huyết.


Khi bé bị chậm phát triển bào thai, bé bị còi cọc, chậm lớn bẩm sinh. Sinh ra bé đã nhỏ và thiếu cân. Từ việc chậm phát triển bào thai dẫn tới bé giảm dự trữ glycogen (nguồn dự trữ đường trong cơ thể bé). Glycogen tích trữ không nhiều làm giảm nguồn cung cấp đường và do đó bé nhanh chóng bị thiếu hụt đường và những giờ sau đó.


Ngoài ra còn có một số nguyên nhân khác nữa như thiếu oxy, nhiễm vi rút, vi khuẩn, tăng tiết insulin bẩm sinh...nhưng những nguyên nhân này không nhiều và thường xảy ra hạ đường máu sơ sinh ở thời điểm chậm hơn.



Điều trị như nào?



Việc điều trị sẽ được thực hiện bằng 2 phương thức uống nước đường hoặc truyền dịch đường. Sử dụng phương thuốc nào tùy thuộc vào bé có khả năng uống hay không (hôn mê thì không thể uống được), triệu chứng bé có là gì, mức độ hạ đường máu qua xét nghiệm hạ tới đâu.


Từ ba chỉ tiêu ấy, bác sỹ sẽ chỉ định biện pháp điều trị cho bé.


Thông tin từ việc điều trị cụ thể thực sự phức tạp và không quan trọng với bố mẹ. Thông tin quan trọng với bố mẹ là: thông thường, những trường hợp hạ đường máu sơ sinh có nguyên nhân đơn giản và không nghiêm trọng thì sẽ khắc phục được trong 5 ngày điều trị. Nếu quá 5 ngày mà bé vẫn cần tiếp tục truyền dịch đường thì rất có thể đó là một hạ đường máu nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ khó trị bên trong. Cần phải được làm các xét nghiệm chuyên sâu tiếp theo để chẩn đoán.


BS. Yên Lâm Phúc



Bài thuốc cực hay của lương y giúp trẻ tiêm ngừa về không sốt, không quấy khóc


6 cách đơn giản giúp tăng chiều cao cho bé


Rút kinh nghiệm "xương máu" từ các tình huống chăm sóc trẻ sơ sinh