I-ốt là một trong những vi chất dinh dưỡng quan trọng đối với sức khoẻ con người, nhất là trẻ em. Thiếu hụt i-ốt ở trẻ em có thể gây nhiều tác động xấu đến sự phát triển và sức khoẻ của trẻ trong tương lai. Việt Nam là một nước nằm trong vùng thiếu i-ốt. Tỷ lệ thiếu i-ốt rất cao và phổ biến toàn quốc từ miền núi đến đồng bằng. Trên những vùng thực hiện tốt chương trình phòng chống bướu cổ thì tỷ lệ này gỉam đi đáng kể.
Lượng i-ốt cần thiết hàng ngày khác nhau tuỳ theo lứa tuổi. Đối với trẻ còn bú từ sơ sinh đến 6 tháng cần 40mcg, trẻ còn bú từ 6-12 tháng cần 50mcg, trẻ từ 1 tuổi đến 3 tuổi cần 70 mcg, trẻ từ 4-9 tuổi cần 120mcg, từ 10-12 tuổi cần 140mcg, đối với người trưởng thành là 150-200mcg.
TÁC HẠI CỦA TÌNH TRẠNG THIẾU I-ỐT
Trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng rất dễ bị thiếu i-ốt do nhu cần thường tăng cao. Thiếu i-ốt ở phụ nữ trong thời kỳ mang thai có thể gây ra sẩy thai tự nhiên, thai chết lưu, đẻ non. Trong thời kỳ bào thai, nếu người mẹ bị thiếu i-ốt sẽ làm cho các nơron thần kinh của thai nhi kém biệt hoá và chậm phát triển, dẫn đến giảm về số lượng và chất lượng các nơron thần kinh. Do đó, khi trẻ sinh ra sẽ bị thiểu năng trí tuệ, bướu cổ sơ sinh, nặng hơn nữa có thể gây đần độn. Trẻ sơ sinh có thể gây các khuyết tật bẩm sinh như liệt tay hoặc chân, nói ngọng, điếc, câm, mắt lác. Những tổn thương này là vĩnh viễn, không thể chữa được.
Đối với trẻ em, thiếu i-ốt sẽ gây chậm phát triển trí tuệ, chậm lớn, nói giọng, dễ gây bệnh bướu cổ, thiểu năng tuyến giáp, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển và hoạt động của toàn cơ thể.
Đối với xã hội, thiếu i-ốt sẽ giảm thể lực, giảm sức lao động và trí thông minh của con người dẫn đến nền kinh tế bị trì trệ, xã hội chậm phát triển.
PHÒNG TRÁNH THIẾU I-ỐT
Phòng tránh thiếu i-ốt ở trẻ thật sự rất dễ thực hiện, vì trên thực tế, chỉ cần chú ý bổ sung lượng i-ốt cần thiết hàng ngày cho cơ thể bằng những loại thực phẩm giàu chất i-ốt như: các loại hải sản, rong biển, tảo biển, các loại rau có màu xanh đậm (dền, đay, mồng tơi, bồ ngót..). I-ốt cũng hiện diện trong các loại trái cây tươi, trong thịt, trong sữa. Đặc biệt hiện nay người dân được khuyến cáo sử dụng muối i-ốt thường xuyên trong các bữa ăn hàng ngày
Phòng ngừa tình trạng thiếu i-ốt ở trẻ có thể áp dụng những chế ăn uống hàng ngày của trẻ, cụ thể:
Với trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi được bú hoàn toàn thì người mẹ nên ăn nhiều hải sản và dùng muối i-ốt hoặc nước mắm có pha muối i-ốt để nguồn dưỡng chất quan trọng này tiết qua sữa mẹ bổ sung lượng i-ốt cần cho bé.
Với trẻ đang ăn dặm thì cần bổ sung i-ốt qua chế độ ăn uống hàng ngày của trẻ: i-ốt thường có trong nhiều loại hải sản như cá, tôm, cua, ghẹ. Và có nhiều trong các loại rau như tảo biển, rau câu, rau xanh, cải bắp... trứng và các thực phẩm từ sữa cũng là nguồn cung cấp i-ốt khá phổ biến và phong phú cho trẻ. Vì vậy người mẹ nên chú ý thêm các loại thực phẩm chứa nhiều i-ốt này vào thực đơn hàng ngày của trẻ.
Có thể thêm chút muối i-ốt hoặ nêm nước mắm chứa i-ốt nhưng người mẹ nên chú ý nhạt thôi để tránh những tổn hại cho thận của trẻ.
Sử dụng muối i-ốt thay cho muối thường trong ăn uống và chế biến thức ăn hàng ngày là đủ nhu cầu i-ốt cho cơ thể và phòng được các rối loạn do thiếu i-ốt. Dùng muối i-ốt thường xuyên hàng ngày không ảnh hưởng đến sức khoẻ vì lượng i-ốt dư thừa sẽ được thải ra ngoài theo nước tiểu.
*** 10 thực phẩm chứa i-ốt nhiều nhất:
Tảo bẹ
Tảo tía (khô
Rau chân vịt
Rau cần
Cá biển
Muối biển
Sơn dược
Muối ăn có i-ốt
Cải thảo
Trứng gà
Lưu ý: Không phải nạp càng nhiều i-ốt càng tốt. Quá nhiều i-ốt sẽ làm biến đổi chức năng tuyến giáp, hoặc tăng gáng nặng cho chức năng tuyến giáp. Vì vậy các bà mẹ cần nghiên cứu và bổ sung lượng i-ốt phù hợp cho sự phát triển của thai nhi và của trẻ.
