Trẻ con bây giờ luôn được cha mẹ lựa chọn cho những loại sữa phù hợp để bổ sung dinh dưỡng. Điều này vốn là tốt nhưng nhiều mẹ hình như hơi lạm dụng. Bởi, bản thân sữa không phải là thứ toàn năng nên không phải cứ uống sữa là đảm bảo được nhu cầu dinh dưỡng mỗi ngày của trẻ. Mẹ cần cho bé ăn đa dạng thêm các loại thực phẩm để cung cấp dưỡng chất nữa, chứ không lại thành hại con ấy.
Như câu chuyện mình vừa đọc được trên Vietnamnet đây này, mẹ cứ tưởng cho con uống nhiều sữa là được. Ai dè lại thành hại con. Bởi vậy nha, nuôi con là phải có kiến thức, hiểu biết, chứ đừng có nghe ‘lời đồn’ hay là ‘tưởng thế’.
Sữa là thực phẩm lành mạnh và tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa, nguồn: DN
Theo đó, hình ảnh bàn tay trắng bệch của một em bé thiếu máu do BSCKI. Nguyễn Cát Phương Vũ (Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng thành phố) chia sẻ đang nhận được nhiều sự quan tâm của các mẹ.
BS. Vũ cho hay: Bệnh nhân là cậu bé khá mũm mĩm nhưng hay mắc bệnh vặt. Người mẹ cho biết: Bé rất thích uống sữa tươi, thậm chí có thể uống thay cơm với lượng 2 lốc/ngày. ‘Cứ sơ hở là bé lục tủ lạnh uống’, người mẹ chia sẻ.
Quan sát bàn tay, bác sĩ Vũ thấy bàn tay bé trắng toát trong khi lòng bàn tay của người mẹ thì hồng hào. Kết quả xét nghiệm sau đó chứng minh: bé bị thiếu máu mức độ trung bình nặng. ‘Bé bị thiếu máu cả về chất lẫn lượng, hồng cầu vừa nhỏ vừa nhạt, giảm số lượng, Hemoglobin 6g/dl, dự trữ sắt của cơ thể gần như chạm đáy’, BS. Vũ nói.
Trong khi đó, sắt là chất rất quan trọng trong việc duy trì chức năng của cơ thể, nhất là quá trình sản xuất hemoglobin. Tình trạng thiếu sắt gây thiếu máu rất phổ biến và có thể gặp ở mọi lứa tuổi.
Có trường hợp bé 3 tuổi tay trắng bợt vì thiếu sắt do uống nhiều sữa tươi. Ảnh: Zing
Khi trẻ bị thiếu máu sẽ có biểu hiện da xanh xao, niêm mạc nhạt, lòng bàn tay trắng, ù tai, hoa mắt, chóng mặt, ngất, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, hay hồi hộp, nhịp tim nhanh, dễ mệt…
Thực ra, đây không phải là trường hợp duy nhất có bé bị thiếu máu do thiếu sắt vì uống nhiều sữa. Trước đó, tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cũng từng gặp trường hợp một bé gái 3 tuổi (ở An Giang) bị thiếu sắt, thiếu máu rất nặng do lạm dụng sữa tươi.
BSCKI Nguyễn Thanh Sang – người trực tiếp điều trị cho bé đã chia sẻ về trường hợp này. Theo đó, do mẹ bé bận việc nên thường mua cơm ngoài về ăn cùng bà ngoại. Về phần bé, mỗi khi thức dậy sẽ được bà cho uống sữa. Mỗi ngày, bé uống khoảng 10 – 12 hộp sữa tươi (tương đương với 1800 – 2000ml).
Thấy bé xanh xao nên nhiều người có khuyên đi khám nhưng bà ngoại bé không nghe. Khi bố bé đi công tác xa về mới đưa con đi khám ở địa phương. Sau đó, bệnh viện này đã lập tức chuyển bé cấp cứu tại BV Nhi đồng Thành phố.
‘Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho các bậc phụ huynh. Việc uống sữa quá nhiều sẽ khiến bé thấy đủ năng lượng và biếng ăn. Cha mẹ sợ con đói lại cho con uống thêm sữa. Cứ thế, vòng xoay biếng ăn ngày càng nặng hơn. Chưa kể, thiếu máu còn ảnh hưởng tới sự phát triển tâm sinh lý sau này của bé’, BS. Sang cảnh báo.
Thật sự là đọc những trường hợp này rồi mình thấy may quá. Vì mình cũng sắp sinh em bé rồi, mình còn nghĩ cứ sữa là tốt. Sau này, chỉ cần chọn cho con loại sữa tốt là đủ, nếu bé biếng ăn thì cứ cho con uống sữa nhiều chút là được. Thật không ngờ việc uống nhiều sữa lại tai hại đến thế. Bảo sao mỗi lần chị gái mình cho con xuống chơi, toàn dặn là chỉ được cho nó uống 1 cữ sữa chiều lúc ngủ dậy thôi.
Bàn tay của bé trai 6 tuổi bị thiếu sắt dù mũm mĩm. Ảnh: VNN
Đợt đấy mình cũng hỏi xong còn bảo hay không có tiền mua sữa cho cháu. Chị mình toàn bảo mình đúng là chả biết gì. Hóa ra vấn đề nằm ở đây.
Vậy tại sao uống nhiều sữa lại gây thiếu máu do thiếu sắt? Mỗi ngày trẻ nên uống bao nhiêu?
Theo các bác sĩ, uống nhiều sữa tươi hoàn toàn có thể gây ra tình trạng thiếu máu, thiếu sắt. Lý do là vì, trong sữa tươi có hàm lượng canxi và photpho cao gấp 4 – 5 lần sữa mẹ. Song, cũng chính vì nó có nhiều canxi nên lại vô tình cản trở ruột hấp thụ sắt từ thức ăn.
Không chỉ thế, trong sữa tươi còn có chứa đến 80% protein casein. Trong khi đó, sữa mẹ thì chỉ có 40% thôi, chất này cũng cản trở ruột hấp thụ sắt. Chưa kể, cả sữa mẹ lẫn sữa tươi đều không có chứa nhiều sắt như chúng ta vẫn nghĩ. Trẻ bú mẹ hoàn toàn không bị thiếu sắt trong 4 tháng đầu đời là nhờ lượng sắt dự trữ trong gan. Đó là lý do vì sao mà sau 4 tháng, nhất là trẻ sau 12 tháng, cha mẹ cần phải cho con ăn chế độ ăn giàu sắt.
Một nguyên nhân nữa là khi uống sữa, bé bị no. Do đó, con không muốn ăn các món khác. Trong khi đó, hàm lượng sắt trong sữa lại ít ỏi đến đáng thương. Lâu ngày, con sẽ bị thiếu sắt.
Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là các mẹ bỏ sữa ra khỏi thực đơn hàng ngày. Việc cho con trẻ uống sữa rất tốt, nhưng đừng lạm dụng. Cha mẹ nên cho con uống lượng thích hợp thì sẽ giúp cung cấp dinh dưỡng và tốt cho con. Cụ thể:
Theo BS. Trương Hữu Khanh (Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh kiêm Trưởng phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Nhi đồng 1, TP.HCM), cha mẹ cần cho con uống sữa theo từng độ tuổi và loại sữa phù hợp. Trong đó, việc cần thiết là phân biệt được loại sữa dùng để nuôi trẻ (thành phần chính cung cấp năng lượng và vi chất) hay chỉ là sữa uống thêm. Bởi nếu dùng sai, trẻ không có đủ năng lượng và chất dinh dưỡng, chậm lên cân, thậm chí còn bị bệnh tiêu hóa.
BS. Khanh khuyến cáo như sau:
+ Với trẻ dưới 1 tuổi: Sữa vẫn là thức ăn chính. Tuy nhiên, trẻ từ 7 – 9 tháng tuổi thì mẹ nên giảm dần lượng sữa xuống.
+ Trẻ từ 2 tuổi trở lên: Mẹ chỉ cho bé uống 500ml sữa/ngày. Đây là sữa uống thêm để bổ sung còn dinh dưỡng và năng lượng chủ yếu sẽ được nạp qua thức ăn. Nếu trẻ uống nhiều hơn lượng này, bé sẽ bỏ ăn và gây thiếu chất.
Khi trẻ bị thiếu máu do thiếu sắt vì uống sữa hay chế độ ăn uống thì phải làm sao?
Theo BS. Trần Văn Công (Phòng khám Nhi khoa Sunshine) cho hay: Trẻ bị thiếu máu sẽ dẫn tới nhiều hệ lụy cho sức khỏe. Nó ảnh hưởng tới sự phát triển về thể chất lẫn tinh thần của con trẻ. Tùy theo mức độ thiếu máu sẽ có tác động tới cơ thể trẻ ở những mức độ khác nhau.
Có nhiều thực phẩm giàu sắt. Ảnh minh họa, nguồn: DN
Trẻ có thể gặp tình trạng mệt mỏi, lờ đờ, ít vận động do bị thiếu hụt năng lượng, chậm hoặc ngừng tăng cân.
Không chỉ thế, thiếu máu còn dẫn tới những tác hại về thần kinh của trẻ. Bởi, não là cơ quan tiêu thụ rất nhiều oxy. Nếu thiếu máu, lượng oxy lên não không đủ sẽ dẫn tới triệu chứng tổn thương thần kinh. Khi đó, bé sẽ có biểu hiện đau đầu, ù tai, hoa mắt, chóng mặt, kém tập trung khi học tập, suy giảm nhận thức và tư duy.
Thiếu máu cũng sẽ khiến bé gặp các biến chứng về hô hấp như khó thở, thở nhanh nông, thở mệt gắng sức. Hơn nữa, thiếu máu còn ảnh hưởng tới hệ tim mạch, làm tăng nguy cơ suy tim nếu kéo dài mà không được điều trị.
Ngoài ra, một vấn đề mà trẻ bị thiếu máu thường hay gặp là dễ mắc bệnh lý nhiễm trùng. Nguyên nhân là do tình trạng thiếu máu khiến hệ miễn dịch suy giảm nên mầm bệnh từ bên ngoài dễ đi vào cơ thể.
Với những bé bị thiếu máu do thiếu sắt vì lạm dụng sữa thì việc điều trị khá đơn giản. Phụ huynh chỉ cần giảm lượng sữa của bé xuống mức 300 – 400ml/ngày. Đồng thời, tăng cường thực phẩm giàu sắt là đủ.
Vậy những thực phẩm nào giàu chất sắt mà cha mẹ nên cho con ăn nhiều? Theo ThS. Phan Kim Dung (Trưởng khoa Dinh dưỡng, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương), các nguồn thực phẩm giàu sắt mà cha mẹ nên dùng cho bé hàng ngày gồm:
+ Các loại thịt đỏ và nội tạng: Thịt bò, thịt cừu, thịt lợn, thận, gan, tim, dồi tiết… Tuy nhiên, khi cho con trẻ sử dụng nội tạng, cha mẹ nên đảm bảo vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, tốt nhất là đừng mua đồ bán sẵn mà nên tự làm thì tốt hơn.
+ Trứng: Đây là nguồn cung chất sắt dồi dào lại dễ ăn và có giá thành rẻ. Mỗi tuần, mẹ nên cho bé ăn từ 3 – 4 quả trứng.
+ Các loại cá và động vật có vỏ như cá mòi, cá cơm, cua, tôm, hến… Đây là những thực phẩm không chỉ giàu sắt mà còn có hàm lượng canxi cũng như chất đạm phong phú. Do đó, mẹ nên cho bé ăn từ 3 – 4 bữa/tuần, nhất là cá. Vì cá không chỉ bổ sung sắt mà còn tốt cho sự phát triển não bộ.
+ Các loại hạt như đậu phộng, hồ đào, óc chó, hạt mè, hạt thông… Không hề có nguồn gốc từ động vật nhưng những thứ này lại có rất nhiều sắt, tốt cho sức khỏe của con trẻ. Vì thế, mẹ có thể thay phiên cho bé ăn mỗi ngày, có thể nấu cháo hoặc cho bé dùng trực tiếp, thêm vào các món ăn đều được.
+ Rau lá xanh như cải bó xôi, cải xoong, cải xoăn, súp lơ… Những loại rau này không chỉ giúp bổ sung vitamin và khoáng chất cho cơ thể trẻ. Nó còn giúp đảm bảo nhu cầu sắt của trẻ hàng ngày. Ngoài ra, ăn nhiều rau xanh còn giúp phòng táo bón ở trẻ nữa mẹ nhé.
+ Ngũ cốc và các sản phẩm ngũ cốc như bánh mì, bột ngô, bột cám, bánh yến mạch, lúa mạch đen cũng có chứa lượng sắt phong phú.
+ Đậu và các loại đậu như đậu lăng, đậu Hà Lan, đậu xanh… đều sở hữu rất nhiều sắt. Chúng chứa sắt có nguồn gốc từ thực vật nên khá dễ tiêu.
Đây là những thông tin mà mình tìm hiểu được trên báo. Đọc rồi mới thấy đúng là nhiều khi chúng ta sơ suất quá, đôi khi cho con ăn uống theo cảm tính, theo suy nghĩ của bản thân chứ chả biết khoa học là gì ấy. Phải biết, cái gì cũng vậy, dù tốt đến mấy cũng không được lạm dụng. Cứ dùng cho lắm lại thành hại con, khiến con chịu khổ.
