Ở chung cư chỉ được sở hữu 50 năm: Dân lo mất trắng, Bộ Xây dựng đưa ra lý do

Mấy bữa nay đọc báo thấy tin ở chung cư chỉ được sở hữu 50 năm, nhiều người bắt đầu lo lắng. Ai ngày trước phản đối cái chuyện mua chung cư sẽ nghĩ rằng lời ông bà mình nói đó giờ đâu có sai, cãi lại làm chi để giờ lo mất trắng.

Vừa rồi, Bộ Xây dựng đề xuất 2 phương án và đã được Chính phủ chấp thuận cùng với việc báo cáo Quốc hội để đưa vào Chương trình xây dựng Luật vào năm tới 2023 về việc sửa đổi Luật nhà ở năm 2014, cụ thể như sau:

- Phương án 1: Bổ sung quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư được xác định theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng.

- Phương án 2: Thời hạn sở hữu nhà chung cư được xác định theo thời hạn sử dụng đất xây dựng nhà chung cư theo quy định của pháp luật về đất đai.

Theo đó, thời hạn sở hữu nhà ở chung cư có thể sẽ phải rút ngắn còn 50 – 70 năm thay vì lâu dài như hiện tại.

Ảnh minh họa. Nguồn: Dân Trí.

Trước đề xuất này, nhiều người lo lắng, bất an. Họ lo sẽ mất trắng tài sản. Trang VnExpress có bài viết về trường hợp ông P. ở quận 8, TP.HCM. Gia đình ông đã dọn về chung cư ở gần 10 năm và đã trả 95% giá trị căn hộ nhưng tới nay vẫn chưa được cấp sổ hồng. Khi nghe tin dự thảo mới chung cư chỉ được sở hữu từ 50 – 70 năm, ông P. lo mất hết tài sản khi hết hạn sở hữu. Ông đã ngoài năm 50 tuổi, toàn bộ tiền của cả đời làm lụng dành dụm đều chôn vào căn hộ này, mục đích để dành cho con cái. Nếu quy định này được thông qua, căn hộ sẽ mất giá theo thời gian và khi hết hạn sở hữu, ông sẽ không còn gì, rồi cả nhà sẽ đi đâu về đâu?

Không riêng gì ông P., rất nhiều người ở chung cư mòn mỏi chờ sổ hồng nhiều năm nhưng chưa có. Nhiều người mua chung cư vì nghĩ có thể sở hữu lâu dài, xem căn hộ chung cư như tài sản tích lũy cả đời. Thậm chí nhiều chủ đầu tư cũng từng tư vấn với khách hàng rằng căn hộ chung cư được sở hữu lâu dài, nếu sau này chung cư cũ nát thì quyền sở hữu vẫn được bảo đảm, nên không lo mất trắng. Đến giai đoạn chung cư xuống cấp buộc phải di dời thì họ vẫn có những suất tái định cư ở nơi mới.

Trước nhiều ý kiến phản đối về việc căn hộ chung cư chỉ được sở hữu 50 năm, Bộ Xây dựng đã có lý giải về vấn đề này.

Bộ đề xuất quy định mới này là học hỏi theo nhiều nước trên thế giới cùng với việc đáp ứng công tác chỉnh trang đô thị cho phù hợp. Tất nhiên điều này sẽ tác động đến giá căn hộ chung cư, nghĩa là sẽ giảm hơn so với trước kia và từ đó có thể tạo điều kiện để người dân có tài chính trung bình vẫn mua được. Đồng thời đáp ứng nhu cầu của người mong muốn sở hữu nhà trong thời hạn nhất định.

Bên cạnh đó, nếu thuộc trường hợp phải phá dỡ để xây dựng lại thì sẽ thực hiện theo chính sách cải tạo, phá dỡ, xây lại chung cư và người đang sở hữu sẽ có quyền tái định cư ở chỗ cũ mà không phải di chuyển đi đâu.

Khi đề xuất mới này được đưa ra, ông Lê Tiến Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM cho rằng cần thận trong khi thông qua chính sách này vì nó có thể tạo ra cú sốc tâm lý lớn đối với người dân bởi tập quán sở hữu nhà ở lâu dài từ trước khi thị trường bất động sản được hình thành như bây giờ. Mỗi người có khả năng tài chính khác nhau, ai nhiều tiền thì mua nhà đất, còn ai ít tiền thì mua căn hộ trả góp. Tất cả đều vì mục đích ổn định chỗ ở và tích lũy tài sản để vừa sở hữu lâu dài, lại để dành cho con cái. Nếu đề xuất này thông qua sẽ khiến thị trường căn hộ gặp cú sốc lớn.

Vì vậy, thay vào đó chỉ nên giới hạn thời hạn sở hữu chung cư khi công trình đó bị xuống cấp trầm trọng làm ảnh hưởng đến sự an toàn và chất lượng sống của người ở chung cư. Tuy nhiên việc thực hiện cần đảm bảo quyền sở hữu cũng như diện tích xây dựng cùng với quyền sở hữu của các chủ căn hộ chung cư. Giả dụ như nếu phải đập đi xây lại thì những người chủ cũ vẫn có quyền lựa chọn tái định cư hay là nhận suất bồi thường theo giá thị trường lúc đó để đảm bảo an cư và đảm bảo được cuộc sống. Đúng là công trình nào mà chẳng có tuổi thọ nhưng không vì thế mà đưa ra lý do để đề xuất thời hạn sở hữu nhà ở chung cư.

Trên trang VNE, ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ tưởng Bộ Tài nguyên Môi trường ý kiến rằng dù việc chuyển đổi quy định này tạo điều kiện thuận lợi trong việc cải tạo chung cư cũ, song không nên đưa ra đề xuất này. Bởi chung cư đang được sở hữu dài hạn rồi giờ lại chuyển thành có thời hạn sẽ gây nhiều vấn đề cần phải giải quyết chứ không phải nói là làm ngay được. Nếu quy định được thông qua thì tất cả chung cư dù cũ hay mới đều phải chuyển thời hạn hay chỉ các căn được xây dựng từ thời điểm có quy định mới này rồi chưa kể các chung cư này sẽ được chuyển thời hạn từ lúc người sở hữu mua hay lúc được cấp giấy…

Theo ông, nếu chỉ nhắm đến việc cải tạo chung cư cũ thì không nên hạn chế thời hạn sở hữu vì chung cư. Thay vì vậy chỉ nên đưa ra phương án xử lý chung cư cũ bằng việc chủ đầu tư công khai lợi ích nếu 70% dân cư đồng ý thỏa thuận thì xem như phương án đó được duyệt. Đây cũng là cách mà các nước trên thế giới đang làm, sao Việt Nam mình lại chưa áp dụng mà cứ phải chờ ngân sách Nhà nước vốn rất phụ thuộc. Hơn nữa, theo ông nếu muốn thay đổi đáng lẽ phải làm từ đầu, ngay khi ban hành Luật đất đai năm 1998, chứ không phải trước quy định dài hạn rồi giờ đổi ngắn hạn là được.

Nhiều người đồng tình với ý kiến rằng đáng lẽ phải làm ngay từ đầu, không thể trước quy định dài hạn, giờ lại rút ngắn thời hạn vì lúc đầu dân đã bỏ tiền lớn ra mua chung cư nhằm mục đích sở hữu lâu dài, nếu bây giờ đưa ra quy định mới này, thực sự sẽ là cú sốc lớn với những người sở hữu chung cư.

Thậm chí có người còn cho rằng đề xuất này đưa ra là hoàn toàn sai lầm vì lúc đó dòng tiền sẽ đổ vào bất động sản đất nền, thổ cư, lúc đấy chẳng ai mua chung cư – chủ đầu tư các dự án đang xây mới và sắp hoàn thành sẽ ế khách và có khả năng phá sản do không bán được, ngân hàng sẽ chịu hệ lụy lớn làm ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Trái lại, có số ít người đồng tình với đề xuất mới này vì cho rằng giá nhà chung cư sẽ giảm xuống đáng kể và lúc đó sẽ có nhiều người tiếp cận mua được chung cư để ở. Song có lẽ số này rất hiếm vì nào giờ chúng ta vẫn quan niệm mua nhà là để ở lâu dài mà?