Năm 2013, khi nhiều người còn chưa biết đến công năng của sản phẩm đông trùng hạ thảo, thì chị Nguyễn Thị Hồng (sinh năm 1980, quê quán Hà Nội) “cả gan” cầm cố hết tài sản, vốn liếng để tập trung vào sự nghiệp nuôi cấy “thần dược” mặc cho sự can ngăn của chồng và người thân.
"Đi khắp nơi tìm kiếm bí quyết nhưng vô ích, cùng nhiều lần thất bại, nợ nần chồng chất đến nỗi hàng tháng liền phải trốn ở phòng thí nghiệm thì chị Thảo cũng đã tìm được bí quyết nuôi trồng đông trùng hạ thảo thu lợi nhuận cao. Chẳng ở đâu xa, bí quyết ấy nằm ngay từ những người hàng xóm làm nông cạnh nhà". Đây có lẽ là lời tóm tắt ngắn gọn mà cũng đầy đủ nhất về quá trình thu về 40 tỷ mỗi năm nhờ lòng quyết tâm không từ bỏ của chị Nguyễn Thị Hồng - người phụ nữ có công nuôi trồng thành công đông trùng hạ thảo đầu tiên tại Việt Nam.
Tham khảo nhiều chuyên gia nước ngoài, chị Hồng không thể tìm ra bí quyết trồng đông trùng hạ thảo, cho đến khi nghe hàng xóm kể chuyện nuôi lợn, trồng rau. (Ảnh: VNE & Hà Nội Mới)
Đầu tiên, để nói về lý do bắt đầu bén duyên với loại thảo dược khó tính này, chị Nguyễn Thị Hồng, Giám đốc Công ty cổ phần dược thảo T.P. cho biết, năm 2003, khi còn là sinh viên, chị tham gia một nghiên cứu về nấm linh chi. Tình cờ thấy tài liệu nói đến nấm đông trùng hạ thảo nên đọc thử, chị ngạc nhiên khi nó có tới hơn 20 công dụng, lại hiếm và đắt đỏ. Càng đọc càng thấy hay và say sưa.
Kể từ đó, chị Hồng đi khắp các viện nghiên cứu hỏi giống, nhưng chuyên gia nói nơi gần nhất có là Trung Quốc. "Tôi muốn mang giống về Việt Nam để trồng", cô sinh viên ngành công nghệ sinh học ấp ủ.
Ra trường, chị làm nhân viên kỹ thuật trong nhà máy bia. Nhưng chỉ được một thời gian ngắn, chị xin nghỉ, về nhà trồng nấm trên diện tích đất 10.000 m2 của gia đình, đồng thời bắt đầu nghiên cứu về nấm đông trùng hạ thảo. "Tôi nghĩ chỉ đọc sách vở, không ứng dụng thì chẳng có ý nghĩa gì cả. Phải làm thực mới biết", chị hạ quyết tâm chinh phục loài nấm quý và khó tính.
Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Minh Sắt, nguyên Vụ phó Khoa học và công nghệ các ngành kinh tế kỹ thuật, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết đông trùng hạ thảo cùng với linh chi, nhân sâm và tam thất tạo thành "bộ tứ thần dược" có tác dụng tốt với sức khỏe con người.
Qua Internet, chị Hồng quen một phụ nữ Việt Nam lấy chồng Trung Quốc. Một mình, chị bắt tàu lên Lạng Sơn, nhờ người phụ nữ dẫn đến các cơ sở sản xuất đông trùng hạ thảo mua giống và học kinh nghiệm. Sau chuyến xuất ngoại, thành quả chị mang về một phôi nấm, giá 5 triệu đồng.
Chị mua lại dụng cụ thí nghiệm cũ nuôi cấy phôi. Từ một phôi nấm, chị nhân ra mỗi đợt 50 lọ, sau đó lên 200 lọ. Lần đầu đến thăm phòng thí nghiệm của Hồng, ông Nguyễn Ngọc Quán, nguyên Vụ trưởng Hợp tác khoa học kỹ thuật với nước ngoài, Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước vừa bất ngờ vừa xúc động, khi thấy chị làm nghiên cứu bằng dụng cụ cũ kỹ, trong một ngôi nhà mái ngói thủng, rộng 20 m2.
"Nhiều chuyên gia biết đến loại nấm quý này, nhưng chỉ trồng trong phòng thí nghiệm thành công đã mãn nguyện, còn một cô gái trẻ như Hồng lại nuôi ước mơ biến nó thành sản phẩm thương mại. Chính cô ấy đã trang bị cho tôi những kiến thức ban đầu và niềm đam mê với đông trùng hạ thảo", ông Quán nói.
Sau khi thu hoạch nấm quý, chị mang tặng người thân, hàng xóm. Thấy có công hiệu, nhiều người truyền tai nhau, chị bắt đầu có khách hàng. Năm 2012, Hồng quyết định bán một mảnh đất, vay ngân hàng thành lập doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh đông trùng hạ thảo. Để lựa chọn mảnh đất phù hợp có đủ điều kiện khí hậu giúp nấm phát triển tốt, từ một mẻ nấm, chị chia làm năm phần, đóng thùng gửi đi Mộc Châu, Tam Đảo, Sapa, Đà Lạt. Kết quả là ở Đà Lạt để trong phòng nhỏ, chỉ mở cửa sổ, không cần bật điều hòa, nấm đông trùng hạ thảo lớn nhanh và đẹp nhất. Chị quyết định xây dựng thêm cơ sở sản xuất rộng 5.000 m2 tại thành phố này.
Nấm đông trùng hạ thảo do chị Hồng nuôi cấy (Ảnh: Nông Nghiệp Việt Nam)
Cứ ngỡ sắp tới ngày “hái quả” ngọt thì một sự cố khiến chị không thể ngăn những giọt nước mắt đã xảy ra. Chị phát hiện, trồng đông trùng quy mô phòng thí nghiệm khác với sản xuất đại trà. Những mẻ nấm liên tiếp thất bại. Mỗi ngày, cơ sở sản xuất của chị chất đầy một ôtô đông trùng hạ thảo chở ra bãi rác. Mất cả tỷ đồng, những đêm đó, bà chủ trẻ gần như không ngủ. Cứ hai giờ sáng, chị dùng xe máy chở 1,5 tạ nấm ăn ở vườn nhà, mang đi bán khắp các chợ đầu mối Hà Nội để lấy tiền chi tiêu cho gia đình.
"Nếu chỉ tập trung vào nấm ăn có lẽ tôi cũng đủ sống sung túc, nhưng vì khát khao nuôi cấy thành công đông trùng, tôi mới đẩy mình vào cảnh éo le", chị nói. Loại nấm quý hiếm này nuôi trồng nhân tạo trên nền cơ chất sẵn có như gạo lứt, nước dừa, nhộng tằm... Để có tiền mua những thứ này, chị Hồng lấy lợi nhuận từ trồng nấm thông thường.
Có điều, lợi nhuận nấm ăn mang lại không đủ cho những thất bại. Hồng liều đi vay lãi ngày, khi trong nhà không còn gì để bán. Căng thẳng, có thời điểm chị ở trong nhà suốt ba tháng liền, người thân gọi không dám nghe máy vì nợ nần ngày càng chất chồng trong khi vẫn "cứng đầu" theo đuổi nghiên cứu cách sản xuất đông trùng hạ thảo quy mô lớn. Khi sinh con thứ ba, năm 2013, Hồng mang nốt thứ tài sản giá trị cuối cùng trong nhà là chiếc xe máy, đi cầm cố để lấy tiền lo viện phí. "Lúc trên bàn mổ, tôi chỉ sợ mình chết các con sẽ mồ côi và người thân phải gánh một cục nợ trên trời rơi xuống", chị kể.
Sau hàng tháng trời chỉ biết "trốn" ở phòng nghiên cứu, chị ra ngoài hít khí trời. Gặp người hàng xóm, chị Hồng hỏi bâng quơ: "Đợt này bác nuôi lợn nái hay lợn thịt?". Người này đáp: "Chỉ nuôi lợn thịt". Chị hỏi lý do, ông đáp: "Chế độ nuôi lợn thịt và lợn nái khác nhau. Lợn nái phức tạp hơn".
Đột nhiên, trong đầu chị Hồng lóe lên suy nghĩ, đông trùng mọc cây, đẻ nhánh cũng giống lợn nái đẻ. Nếu tỉ lệ cacbon/nitơ sai, đông trùng chỉ hình thành cơ quan sinh dưỡng mà không hình thành bào tử, tức là cơ quan sinh sản. Ngoài ra, ánh sáng cũng phải thay đổi tùy giai đoạn phát triển. Hồng thử thay đổi công thức, quả nhiên nấm hình thành.
Thế nhưng, chị lại tiếp tục gặp phải sự cố khác đó là tuy mọc cây nhưng nấm chỉ lên được một hai cây trong một lọ hoặc nhiều nhưng còi cọc. Sản phẩm không thể bán, chị Hồng lần thứ hai rơi vào bế tắc. Vậy là chị lại miệt mài đi tìm nguyên nhân khiến mình liên tục thất bại. Tình cờ trong một lần đi ngang qua cánh đồng gần nhà, thấy người dân đang hái ngọn bí ngô vứt đi để đẻ nhánh, chị bắt chước, về ngắt ngọn nấm đông trùng, thấy cây con đua nhau mọc. "Đi hỏi khắp nơi nhưng cuối cùng chính những nông dân ở ngay cạnh mình cho lời giải", chị khổ sở kể lại.
Chị Hồng khi đang đánh giá chất lượng lọ đông trùng chuẩn bị xuất ra thị trường, tại phòng nhân giống, chiều 10.12 (Ảnh nhân vật cung cấp, nguồn: VNEXPRESS)
Với niềm đam mê, tâm huyết, cùng quá trình đầu tư khoa học, hợp lý, sau những thất bại ban đầu thì cuối năm 2015, chị Hồng đã có thể hoàn thiện quy trình sản xuất, bắt đầu bán đông trùng hạ thảo ra thị trường. Chỉ hai năm sau, vợ chồng chị thay ngôi nhà dột nát bằng một ngôi nhà khang trang, trả hết nợ nần. Hiện tại, doanh thu từ đông trùng hạ thảo từ công ty dược liệu của chị Hồng là 40 tỷ đồng/năm, tạo việc làm cho gần 100 lao động thường xuyên. Hiện cơ sở sản xuất của chị Hồng là đối tác cung cấp nguyên liệu cho các công ty dược phẩm. Không chỉ cung cấp cho thị trường trong nước, chị Hồng còn ấp ủ dự định xuất khẩu đông trùng hạ thảo mang thương hiệu Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Thế mới nói, khởi nghiệp mà không có máu liều, không lăn xả, không sống chết vì nó thì chẳng bao giờ có được thành công. Khởi đầu, có lẽ chị không phải là người giỏi nhất, nhưng ý chí biến chị thành người giỏi nhất. Nếu không có ý chí sắt đá để theo đuổi và sự tìm tòi cực kỳ vất vả thì không bao giờ có kết quả lớn, xứng đáng là người đầu tiên mang đông trùng hạ thảo nuôi cấy nhân tạo tại Việt Nam.
Theo VNE
Tìm tới
Trang bình luận
/ 1