Dạy con dùng đến thưởng phạt dễ gây ra tác dụng phụ, con nghe lời ngay lúc đó, qua chuyện xong là lại “ngựa quen đường cũ”.

Mỗi đứa trẻ là một thể độc lập, anh em song sinh còn chẳng giống nhau 100% thì việc dùng cách dạy đứa này áp dụng đứa kia là rất khó. Nhưng thường sẽ có những quy tắc chung, từ đó bố mẹ áp dụng một cách khéo léo tùy theo hoàn cảnh từng nhà.

Ví dụ như việc thưởng phạt không còn hiệu quả khi dạy con trong những gia đình hiện đại. Khi mà lũ trẻ được tiếp cận quá nhiều thứ, việc kiểm soát con cái đã không còn đơn giản.

Không phải cứ cho con cái bánh thì con ngoan, lấy roi ra đe con sẽ nghe lời. Các chuyên gia về giáo dục cũng cho rằng việc dạy dỗ bằng hình phạt và phần thưởng sẽ rất bất lợi với sự phát triển của trẻ. Vì vậy, bố mẹ hiện đại chẳng còn quá tin tưởng vào thưởng phạt con cái.

Thưởng và phạt đã lỗi thời, gây ra nhiều tác dụng

Thưởng phạt khi dạy con rất quen trong mỗi gia đình, bố mẹ nào cũng áp dụng cả. Ví dụ như mẹ sẽ bảo “con ăn hết cơm mẹ sẽ mua kẹo cho”, “con lì mẹ sẽ phạt con úp mặt vào tường, không cho đi chơi”.

hình ảnh

Ảnh mang tính minh họa. Nguồn: brightside

Thường cách này sẽ có hiệu quả ngay tức khắc vì trẻ sẽ ngoan ngoãn nghe theo mẹ nếu muốn có phần thưởng hoặc do sợ bị phạt. Thoạt nhìn, thưởng và phạt tưởng chừng như là 2 khái niệm hoàn toàn khác nhau nhưng thực chất lại là 2 mặt của cùng một đồng tiền.

Cả hai đều chỉ là sự thúc ép bên ngoài tập trung vào hành vi của trẻ và có xu hướng gây ảnh hưởng tức thì. Hầu hết đều chỉ thấy kết quả tức thì là con nghe lời nhưng không nhận ra tác động tiêu cực lâu dài.

Theo một nghiên cứu, việc áp dụng thao túng thưởng phạt sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ. Các bậc bố mẹ hiện đại có xu hướng không sử dụng thưởng phạt để dạy dỗ con họ nữa vì đã nhìn ra vấn đề.

Tiến sĩ Angela Nakab, chuyên gia về nhi khoa và thanh thiếu niên và thành viên của Hiệp hội Nhi khoa Argentina (SAP) đã làm nghiên cứu. Tiến sĩ thấy rằng nhân cách của trẻ được hình thành thông qua mối quan hệ với bố mẹ và môi trường sống.

hình ảnh

Ảnh mang tính minh họa. Nguồn: brightside

Trừng phạt không phải là một cách giáo dục lý tưởng vì sẽ gây ra những phản ứng phụ:

- Những hành vi xấu không thay đổi.

- Đứa trẻ cảm thấy lo lắng vì không biết điều gì sai.

- Con trở nên hèn kém, nhút nhát, suy nghĩ tiêu cực.

- Tạo khoảng cách giữa bố mẹ, con cái.

Lợi ích của giáo dục mà không áp đặt thưởng phạt

Theo 5 chân lý của giáo dục tích cực, trẻ em không bị ép buộc bởi thưởng phạt sẽ nhận được những lợi ích lớn:

- Con học hỏi mọi thứ nhanh hơn với thái độ tích cực.

- Con tự tin hơn, có hứng thú để làm nhiều việc tốt hơn, chịu hợp tác cùng bố mẹ hơn.

- Các kỹ năng xã hội cơ bản được phát triển.

- Bố mẹ rất nhẹ nhàng trong việc nuôi dạy con cái.

hình ảnh

Ảnh mang tính minh họa. Nguồn: xframe

Nhưng nếu không dùng thưởng phạt khi dạy con thì phải làm sao? Giáo dục tích cực đang được khuyến khích thay cho thưởng phạt. Thay vì khen con, phạt con, bố mẹ được khuyên nên tập trung thể hiện sự quan tâm, tình thương dành cho con là vô điều kiện.

Bố mẹ phải khiến con cảm thấy tin tưởng, an toàn và vô tư bộc lộ cảm xúc của chính mình một cách lành mạnh. Thay vì những phần quà, mẹ nói rằng thấy hạnh phúc vì con đã hoàn thành xong bài tập mà không cần mẹ nhắc nhở sẽ có giá trị hơn.

Theo Tiến sĩ Angela Nakab, đây thực sự là một sự củng cố tích cực lên tinh thần của con, thay vì dùng quà hay roi để thúc ép con. Đối với bố mẹ, tốt hơn là nên thiết lập các quy tắc và cùng con thực hiện. Thay vì răn dạy tức thời bằng phần thưởng, dọa phạt, con nghe ngay nhưng dễ quên ngay.

Bố mẹ nên giảm bớt dần thói quen dùng phần thưởng hay dọa nạt khi dạy con. Thưởng phạt không còn hiệu quả, chỉ khiến con nghe lời bố mẹ một cách đối phó, lâu dần xa cách bố mẹ mà thôi.

Thông tin tham khảo từ Brightside