Khi nhìn vào thị trường chứng khoán, phần lớn nhà đầu tư thường bắt đầu bằng một câu hỏi khá đơn giản: hôm nay VN-Index tăng hay giảm bao nhiêu điểm? Nếu chỉ số tăng mạnh, tâm lý thường tích cực. Nếu chỉ số giảm sâu, nhiều người lập tức nghĩ rằng thị trường đang yếu.
Cách nhìn này không sai, nhưng chưa đủ.
Một chỉ số có thể tăng trong khi phần lớn cổ phiếu lại không tăng. Một phiên giao dịch có thể xuất hiện hàng chục mã tăng trần nhưng thanh khoản toàn thị trường lại suy yếu. Ngược lại, có những giai đoạn chỉ số gần như đi ngang, nhìn bên ngoài khá buồn tẻ nhưng bên trong lại đang diễn ra quá trình tích lũy rất đáng chú ý.
Muốn hiểu thị trường sâu hơn, nhà đầu tư cần quan sát những gì đang diễn ra phía sau chỉ số. Trong số rất nhiều dữ liệu có thể sử dụng, thanh khoản và độ rộng thị trường là hai yếu tố đặc biệt đáng chú ý.
Thanh khoản cho biết dòng tiền đang tham gia mạnh hay yếu. Độ rộng cho biết mức tăng hoặc giảm của thị trường có thực sự lan tỏa hay chỉ tập trung vào một nhóm cổ phiếu.
Hai yếu tố này kết hợp với giá có thể giúp nhà đầu tư nhận ra một xu hướng đang được củng cố, đang suy yếu hay chỉ đang tạo ra cảm giác tích cực nhất thời.
Chỉ số tăng chưa chắc thị trường khỏe
VN-Index là một chỉ báo rất hữu ích, nhưng bản chất của nó vẫn là một chỉ số tổng hợp. Điều đó có nghĩa là biến động của một số cổ phiếu vốn hóa lớn có thể ảnh hưởng đáng kể đến toàn bộ chỉ số.
Đây là điểm mà nhà đầu tư mới thường bỏ qua.
Ví dụ, giả sử VN-Index tăng khá tốt trong một phiên nhưng số lượng cổ phiếu giảm lại nhiều hơn số cổ phiếu tăng. Nếu chỉ nhìn vào chỉ số, nhà đầu tư có thể kết luận rằng thị trường đang khỏe. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, bức tranh có thể hoàn toàn khác.
Có thể dòng tiền chỉ tập trung vào một vài cổ phiếu vốn hóa lớn.
Điều này không đồng nghĩa thị trường chắc chắn sẽ giảm. Nó chỉ cho thấy mức độ lan tỏa của dòng tiền chưa thực sự tốt.
Một xu hướng tăng bền vững thường có đặc điểm là ngày càng nhiều nhóm cổ phiếu tham gia. Ban đầu có thể chỉ là một vài cổ phiếu dẫn dắt. Sau đó dòng tiền lan sang nhóm khác, rồi đến các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ.
Nếu quá trình này diễn ra tương đối đều, thị trường thường có nền tảng tốt hơn.
Ngược lại, nếu chỉ số tiếp tục tăng nhưng số lượng cổ phiếu tham gia ngày càng ít, nhà đầu tư nên bắt đầu đặt câu hỏi: liệu thị trường đang thực sự mạnh, hay chỉ có một nhóm nhỏ đang cố giữ chỉ số?
Đây chính là lúc khái niệm “độ rộng thị trường” trở nên quan trọng.
Độ rộng thị trường thực chất nói lên điều gì?
Độ rộng thị trường có thể hiểu đơn giản là mức độ tham gia của các cổ phiếu vào một đợt tăng hoặc giảm.
Nếu trong một phiên có rất nhiều cổ phiếu tăng giá, thị trường có độ rộng tích cực. Nếu số lượng cổ phiếu giảm áp đảo, độ rộng tiêu cực.
Điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở một phiên riêng lẻ mà là diễn biến của độ rộng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Một phiên thị trường giảm với độ rộng xấu chưa chắc là vấn đề. Thị trường luôn có những phiên điều chỉnh bình thường.
Nhưng nếu chỉ số vẫn cố gắng duy trì xu hướng tăng trong khi độ rộng liên tục thu hẹp, đó là dấu hiệu cần quan sát kỹ.
Chẳng hạn, ở giai đoạn đầu của một xu hướng tăng, nhà đầu tư có thể thấy nhóm ngân hàng, chứng khoán hoặc bất động sản luân phiên dẫn dắt. Sau đó dòng tiền chuyển sang thép, bán lẻ, xây dựng, công nghệ hoặc các nhóm khác.
Sự luân chuyển này khiến thị trường có sức sống.
Ngược lại, nếu sau một thời gian chỉ còn một vài cổ phiếu lớn tăng giá trong khi rất nhiều cổ phiếu khác bắt đầu suy yếu, thị trường có thể đang bước vào trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng”.
Khái niệm này khá quen thuộc với nhà đầu tư Việt Nam bởi không ít lần chỉ số vẫn giữ được màu xanh nhưng danh mục của nhiều người lại giảm.
Thanh khoản không đơn giản là càng cao càng tốt
Một sai lầm phổ biến khác là coi thanh khoản cao luôn là tín hiệu tích cực.
Thực tế không đơn giản như vậy.
Thanh khoản cao chỉ cho biết lượng giao dịch đang lớn. Nó không tự động nói rằng bên mua đang thắng hay bên bán đang thắng.
Trong một phiên tăng mạnh kèm thanh khoản cải thiện, đó thường là tín hiệu đáng chú ý vì dòng tiền đang chủ động tham gia.
Nhưng trong một phiên giảm sâu với thanh khoản đột biến, ý nghĩa lại khác. Có thể dòng tiền lớn đang bắt đáy, nhưng cũng có thể rất nhiều nhà đầu tư đang đồng loạt thoát hàng.
Do đó, thanh khoản cần được đặt cạnh diễn biến giá.
Một cổ phiếu tăng giá với thanh khoản tăng hợp lý thường có ý nghĩa khác với một cổ phiếu tăng giá nhưng thanh khoản thấp bất thường.
Tương tự, một phiên giảm nhẹ với thanh khoản thấp có thể chỉ là sự nghỉ ngơi của thị trường. Một phiên giảm mạnh đi kèm thanh khoản tăng vọt lại đáng chú ý hơn nhiều.
Nhà đầu tư không nên nhìn thanh khoản như một con số độc lập.
Hãy coi nó là “mức độ cam kết” của thị trường đối với biến động giá.
Khi giá tăng và ngày càng nhiều tiền tham gia, xu hướng tăng có cơ sở hơn. Khi giá tiếp tục tăng nhưng thanh khoản giảm dần, cần thận trọng với khả năng động lực đang yếu đi.
Thanh khoản phải được đọc theo bối cảnh
Cùng một mức thanh khoản nhưng ở những thời điểm khác nhau có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác.
Một cổ phiếu vừa thoát khỏi nền tích lũy dài và xuất hiện thanh khoản tăng mạnh có thể đang thu hút dòng tiền mới.
Trong khi đó, một cổ phiếu đã tăng rất xa rồi xuất hiện phiên thanh khoản kỷ lục cũng có thể đang bước vào giai đoạn phân phối.
Điểm khác biệt nằm ở vị trí của giá.
Đây là lý do tại sao việc học phân tích kỹ thuật không nên dừng lại ở việc nhớ các mô hình nến hoặc chỉ báo.
Một cây nến tăng mạnh nhìn riêng lẻ không nói lên quá nhiều điều. Nhưng nếu nó xuất hiện sau nhiều tháng tích lũy, vượt qua vùng kháng cự quan trọng và đi cùng thanh khoản cải thiện, câu chuyện lại khác.
Ngược lại, một cây nến tăng rất mạnh sau một thời gian cổ phiếu đã tăng hàng chục phần trăm có thể không còn hấp dẫn như vẻ ngoài của nó.
Thanh khoản cần được đọc cùng “hành trình” của cổ phiếu.
Một trong những tín hiệu đáng chú ý nhất: giá tăng nhưng độ rộng giảm
Hãy tưởng tượng VN-Index liên tục lập những mức cao mới.
Thoạt nhìn, mọi thứ rất tích cực.
Nhưng khi kiểm tra số lượng cổ phiếu nằm trên các đường trung bình, nhà đầu tư nhận thấy con số này đang giảm dần. Nhiều cổ phiếu từng dẫn dắt đã bắt đầu điều chỉnh. Các nhóm ngành cũng không còn tăng đồng đều.
Đây là một dạng phân kỳ đáng chú ý.
Chỉ số vẫn tăng nhưng nền tảng bên dưới đang thu hẹp.
Không nên hiểu ngay rằng thị trường sẽ sụp đổ. Thị trường có thể tiếp tục tăng trong một thời gian khá dài dù độ rộng suy yếu.
Điều quan trọng là nhà đầu tư hiểu rằng “biên an toàn” đang giảm.
Nếu trước đó có hàng trăm cổ phiếu cùng tham gia xu hướng tăng, chỉ số có thể hấp thụ một vài nhóm suy yếu mà vẫn giữ được đà đi lên.
Nhưng khi chỉ còn một số rất ít cổ phiếu giữ chỉ số, rủi ro sẽ tăng lên.
Chỉ cần nhóm dẫn dắt đó xuất hiện một đợt điều chỉnh, chỉ số có thể biến động mạnh hơn bình thường.
Đây là lý do nhà đầu tư chuyên nghiệp thường không chỉ hỏi “chỉ số đang ở đâu” mà còn hỏi “có bao nhiêu cổ phiếu thực sự khỏe”.
Đừng nhầm giữa dòng tiền mới và dòng tiền luân chuyển
Một thị trường tăng giá có thể tạo cảm giác rằng tiền mới đang liên tục đổ vào.
Nhưng không phải lúc nào cũng như vậy.
Dòng tiền có thể chỉ đang luân chuyển từ nhóm này sang nhóm khác.
Ví dụ, khi nhóm ngân hàng tăng mạnh, dòng tiền có thể rời khỏi một số cổ phiếu bất động sản. Sau đó bất động sản hồi phục trong khi ngân hàng đi ngang.
Nhìn từng thời điểm, nhà đầu tư đều có cảm giác tiền đang xuất hiện ở nhóm mới.
Nhưng tổng thể, đó có thể chỉ là quá trình luân chuyển.
Điều này rất quan trọng khi đánh giá thanh khoản.
Nếu tổng thanh khoản thị trường duy trì tốt và nhiều nhóm cổ phiếu lần lượt tham gia, đó thường là môi trường thuận lợi.
Nếu thanh khoản liên tục giảm trong khi các nhóm ngành thay nhau tăng rất ngắn rồi nhanh chóng suy yếu, thị trường có thể đang thiếu dòng tiền thực sự.
Đây cũng là lý do việc chỉ nhìn vào một nhóm cổ phiếu để đánh giá toàn bộ thị trường dễ dẫn đến sai lầm.
Có những lúc thanh khoản thấp lại là điều tích cực
Thanh khoản thấp thường khiến nhà đầu tư lo lắng, nhưng trong một số hoàn cảnh nó lại khá bình thường.
Ví dụ, sau một đợt tăng mạnh, thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh nhẹ. Giá không giảm sâu, thanh khoản giảm dần.
Điều này có thể cho thấy áp lực bán không quá lớn.
Người nắm giữ cổ phiếu chưa muốn bán bằng mọi giá, trong khi người mua cũng chưa muốn đẩy giá lên cao.
Thị trường tạm thời cân bằng.
Nếu sau đó giá quay trở lại xu hướng tăng với thanh khoản cải thiện, quá trình trước đó có thể được xem như một giai đoạn nghỉ ngơi.
Ngược lại, thanh khoản thấp đi kèm giá giảm liên tục lại là câu chuyện khác.
Khi đó có thể không phải là “cạn cung” mà đơn giản là lực cầu đang biến mất.
Muốn phân biệt hai trường hợp này, cần quan sát cả tốc độ giảm, vị trí giá, số lượng cổ phiếu suy yếu và phản ứng của thị trường khi xuất hiện lực mua.
Tại sao nhiều nhà đầu tư mua đúng cổ phiếu nhưng vẫn không kiếm được tiền?
Một nghịch lý khá phổ biến là nhà đầu tư có thể lựa chọn đúng doanh nghiệp nhưng kết quả đầu tư vẫn không tốt.
Nguyên nhân đôi khi không nằm ở chất lượng doanh nghiệp mà nằm ở thời điểm thị trường.
Một cổ phiếu tốt có thể tăng mạnh trong tương lai nhưng vẫn có thể giảm 15–20% trước khi bước vào chu kỳ tăng tiếp theo.
Nếu nhà đầu tư mua khi thị trường chung đang suy yếu, độ rộng xấu và dòng tiền rút khỏi nhóm ngành liên quan, áp lực tâm lý sẽ lớn hơn rất nhiều.
Ngược lại, một cổ phiếu không quá nổi bật nhưng được mua đúng lúc dòng tiền đang tập trung vào ngành của nó lại có thể đem lại hiệu quả tốt trong ngắn hạn.
Điều này không có nghĩa nên bỏ qua yếu tố doanh nghiệp.
Nó chỉ cho thấy giá cổ phiếu luôn chịu ảnh hưởng đồng thời của nhiều tầng.
Có tầng doanh nghiệp.
Có tầng ngành.
Có tầng thị trường chung.
Và có tầng dòng tiền.
Nhà đầu tư càng hiểu rõ mối quan hệ giữa các tầng này, việc ra quyết định càng bớt phụ thuộc vào cảm xúc.
Dòng tiền ngành quan trọng hơn việc săn một cổ phiếu riêng lẻ
Một trong những cách thực tế để đọc thị trường là theo dõi sức mạnh tương đối của các nhóm ngành.
Nếu một ngành liên tục xuất hiện nhiều cổ phiếu tăng giá, thanh khoản cải thiện và duy trì sức mạnh trong nhiều tuần, đó là tín hiệu đáng chú ý hơn việc một cổ phiếu đơn lẻ tăng đột biến trong một phiên.
Bởi một cổ phiếu có thể tăng do tin tức riêng.
Nhưng nếu nhiều cổ phiếu cùng ngành cùng khỏe, khả năng cao đang có câu chuyện lớn hơn phía sau.
Nhà đầu tư có thể bắt đầu bằng những câu hỏi rất đơn giản.
Ngành nào đang thu hút dòng tiền?
Ngành nào tăng nhưng thanh khoản không cải thiện?
Ngành nào từng dẫn dắt nhưng đang mất dần sức mạnh?
Cổ phiếu đầu ngành có còn khỏe hơn phần còn lại không?
Nếu nhóm dẫn dắt bắt đầu suy yếu, dòng tiền đang chuyển sang đâu?
Những câu hỏi này đôi khi hữu ích hơn việc liên tục tìm một mã “sắp tăng mạnh”.
Sự phân kỳ không phải tín hiệu bán ngay
Đây là điểm rất quan trọng.
Khi độ rộng suy yếu hoặc thanh khoản có dấu hiệu bất thường, nhà đầu tư không nên lập tức biến nó thành một lệnh bán.
Các tín hiệu thị trường thường mang tính xác suất.
Một sự phân kỳ có thể tồn tại nhiều tuần trước khi thị trường thực sự điều chỉnh.
Thậm chí có những trường hợp chỉ số vẫn tiếp tục tăng và sau đó độ rộng quay trở lại tích cực.
Do đó, phân kỳ nên được sử dụng như một công cụ cảnh báo, không phải một chiếc nút “bán tất cả”.
Nhà đầu tư có thể phản ứng bằng cách giảm mức độ chủ quan, hạn chế mua đuổi, quan sát kỹ hơn các điểm breakout và chú ý tới những cổ phiếu đang mất sức mạnh.
Cách phản ứng này hợp lý hơn việc cố đoán chính xác ngày thị trường tạo đỉnh.
Đọc thanh khoản ở cổ phiếu và ở toàn thị trường
Một cổ phiếu có thanh khoản tăng chưa chắc thị trường đang có dòng tiền mới.
Nó có thể chỉ là sự dịch chuyển tiền từ cổ phiếu khác.
Vì vậy, nên quan sát thanh khoản ở nhiều cấp độ.
Cấp đầu tiên là toàn thị trường.
Cấp thứ hai là nhóm ngành.
Cấp thứ ba là cổ phiếu cụ thể.
Nếu cả ba cấp cùng cải thiện, tín hiệu thường đáng tin cậy hơn.
Ví dụ, thị trường chung đang tích cực, nhóm chứng khoán được cải thiện về thanh khoản và một cổ phiếu chứng khoán cụ thể vừa vượt nền với giao dịch tăng đáng kể.
Khi đó câu chuyện có sự đồng thuận từ trên xuống dưới.
Ngược lại, nếu chỉ một cổ phiếu tăng mạnh trong khi cả ngành yếu và thị trường chung không thuận lợi, cần thận trọng hơn.
Không phải cổ phiếu nào đi ngược thị trường cũng là cơ hội. Một số trường hợp chỉ là biến động tạm thời.
Một cách quan sát đơn giản dành cho nhà đầu tư cá nhân
Nhà đầu tư không nhất thiết phải sử dụng hàng chục chỉ báo để đọc thị trường.
Một hệ thống đơn giản đôi khi hiệu quả hơn.
Mỗi cuối ngày, có thể quan sát bốn vấn đề.
Thứ nhất, chỉ số chính đang trong xu hướng tăng, giảm hay đi ngang?
Thứ hai, số lượng cổ phiếu tăng và giảm có ủng hộ diễn biến của chỉ số hay không?
Thứ ba, thanh khoản đang tăng hay giảm so với giai đoạn trước?
Thứ tư, nhóm ngành nào đang thực sự dẫn dắt?
Nếu bốn yếu tố cùng ủng hộ nhau, thị trường thường dễ đọc hơn.
Nếu chúng mâu thuẫn, nhà đầu tư nên giảm mức độ chắc chắn trong nhận định.
Chẳng hạn, chỉ số tăng nhưng độ rộng giảm, thanh khoản giảm và chỉ một nhóm nhỏ dẫn dắt. Đây không nhất thiết là tín hiệu thị trường sẽ giảm ngay, nhưng rõ ràng không phải môi trường lý tưởng để mua đuổi bằng mọi giá.
Khi nào thanh khoản đột biến thực sự đáng sợ?
Thanh khoản đột biến thường thu hút sự chú ý vì nó cho thấy có giao dịch lớn.
Nhưng cần xem giao dịch đó xảy ra ở đâu trong xu hướng.
Nếu cổ phiếu vừa thoát nền tích lũy, tăng giá rõ ràng và thanh khoản mở rộng, đó có thể là tín hiệu dòng tiền xác nhận xu hướng.
Nếu cổ phiếu đã tăng rất dài rồi xuất hiện một phiên tăng mạnh với thanh khoản cao kỷ lục nhưng cuối phiên bị bán ngược trở lại, câu chuyện cần được nhìn khác.
Đặc biệt, nếu những phiên sau đó giá không thể duy trì mức cao và thanh khoản tiếp tục lớn, khả năng phân phối cần được tính đến.
Không nên vì thấy “khối lượng lớn” mà tự động kết luận rằng tiền lớn đang mua.
Khối lượng lớn có nghĩa là cả mua và bán đều đang diễn ra mạnh.
Muốn hiểu bên nào đang chiếm ưu thế, phải nhìn phản ứng của giá.
Điều gì xảy ra khi độ rộng thị trường cải thiện?
Ngược lại với sự thu hẹp, một tín hiệu rất tích cực là độ rộng thị trường bắt đầu mở rộng.
Một thời gian trước chỉ có một số cổ phiếu tăng. Sau đó ngày càng nhiều cổ phiếu bắt đầu vượt nền, tạo đáy sau cao hơn đáy trước hoặc quay lại trên các vùng kỹ thuật quan trọng.
Đây thường là biểu hiện của quá trình cải thiện sức khỏe thị trường.
Đáng chú ý nhất là khi sự mở rộng không chỉ xảy ra trong một phiên mà kéo dài.
Dòng tiền bắt đầu tìm kiếm cơ hội ở nhiều nhóm ngành.
Cổ phiếu vốn hóa lớn không còn phải một mình kéo chỉ số.
Cổ phiếu vốn hóa vừa bắt đầu tham gia.
Một số cổ phiếu từng bị bỏ quên cũng bắt đầu có giao dịch.
Nếu quá trình này diễn ra đồng thời với thanh khoản cải thiện, thị trường có thể đang bước vào một giai đoạn thuận lợi hơn.
Nhà đầu tư dài hạn cũng nên quan tâm đến những tín hiệu này
Có quan điểm cho rằng thanh khoản và độ rộng chỉ phù hợp với nhà đầu tư ngắn hạn.
Thực tế, nhà đầu tư dài hạn vẫn có thể sử dụng chúng.
Không phải để dự đoán từng phiên mà để hiểu môi trường thị trường.
Một doanh nghiệp tốt vẫn là doanh nghiệp tốt khi thị trường điều chỉnh.
Nhưng nếu nhà đầu tư đang có ý định giải ngân một khoản vốn lớn, việc biết thị trường chung đang trong trạng thái thuận lợi hay bất lợi sẽ giúp lựa chọn thời điểm hợp lý hơn.
Đặc biệt với những người đầu tư theo từng phần vốn, tín hiệu về thanh khoản và độ rộng có thể hỗ trợ việc phân bổ tốc độ giải ngân.
Không nhất thiết phải mua toàn bộ ngay khi có một tín hiệu tích cực đầu tiên.
Cũng không cần phải đứng ngoài tuyệt đối chỉ vì thị trường xuất hiện một vài phiên điều chỉnh.
Điều quan trọng là xây dựng một cách quan sát có hệ thống.
Thị trường chứng khoán ngày càng liên quan đến nhiều loại tài sản
Một điểm đáng chú ý trong vài năm gần đây là nhà đầu tư không còn chỉ quan sát cổ phiếu.
Dòng tiền có thể dịch chuyển giữa cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa, ngoại tệ và các loại tài sản mới.
Trong đó, tài sản mã hóa đang trở thành một chủ đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm. Với những người muốn tìm hiểu khái niệm tài khoản tài sản mã hóa, có thể tham khảo thêm tại: Hướng dẫn mở tài khoản tài sản mã hóa
Tuy nhiên, việc một loại tài sản mới phát triển không có nghĩa nhà đầu tư nên chạy theo mọi xu hướng.
Điều quan trọng vẫn là hiểu mình đang tham gia thị trường nào, tài sản có đặc điểm rủi ro ra sao và dòng tiền đang vận động như thế nào.
Đặc biệt, khi thị trường có nhiều sản phẩm mới, việc phân biệt giữa đầu tư, đầu cơ và giao dịch ngắn hạn càng cần thiết.
Công nghệ có thể thay đổi cách nhà đầu tư tiếp cận thị trường
Ngày trước, nhà đầu tư phải đọc báo cáo, xem bảng giá và tự ghi chép khá nhiều dữ liệu.
Hiện nay, dữ liệu thị trường được cập nhật nhanh hơn rất nhiều.
Các nền tảng giao dịch ngày càng phát triển, nhà đầu tư có thể tiếp cận nhiều sản phẩm và công cụ chỉ bằng điện thoại.
Sự xuất hiện của các hệ thống thử nghiệm đối với tài sản mã hóa cũng là một ví dụ về cách thị trường tài chính đang mở rộng sang những mô hình mới. Những người quan tâm đến SCEX có thể xem thêm thông tin về chi phí mở tài khoản tại: Mở tài khoản SCEX có mất phí không
Nhưng càng có nhiều công cụ, nhà đầu tư càng phải tránh một vấn đề: sử dụng quá nhiều dữ liệu nhưng không biết dữ liệu nào thực sự quan trọng.
Một màn hình đầy chỉ báo không đồng nghĩa với một quyết định đầu tư tốt.
Đôi khi chỉ cần giá, thanh khoản, độ rộng và sức mạnh ngành là đã có thể nhìn ra rất nhiều điều.
Mã giới thiệu và câu chuyện tăng trưởng người dùng
Trong các nền tảng tài chính mới, mã giới thiệu cũng là một khái niệm mà người dùng có thể bắt gặp khi đăng ký tài khoản.
Nếu muốn tìm hiểu riêng về khái niệm mã giới thiệu SCEX, có thể tham khảo: mã giới thiệu sàn SCEX
Dù sử dụng nền tảng nào, nhà đầu tư cũng nên tách biệt việc đăng ký tài khoản với quyết định đầu tư.
Có tài khoản không đồng nghĩa với việc phải giao dịch.
Có mã giới thiệu không đồng nghĩa với việc một sản phẩm chắc chắn phù hợp.
Đây là nguyên tắc rất cơ bản nhưng dễ bị bỏ qua khi một thị trường mới xuất hiện nhiều thông tin quảng bá.
Sai lầm lớn nhất là cố biến mọi tín hiệu thành dự báo
Một nhà đầu tư càng học nhiều chỉ báo càng dễ mắc một lỗi kỳ lạ: muốn mọi thứ phải đưa ra một câu trả lời chắc chắn.
Thanh khoản tăng thì nghĩ chắc chắn tăng.
Độ rộng giảm thì nghĩ chắc chắn giảm.
Chỉ số vượt đỉnh thì nghĩ chắc chắn sẽ tiếp tục tăng.
Thực tế thị trường không vận hành đơn giản như vậy.
Mỗi dữ liệu chỉ cung cấp thêm một mảnh ghép.
Thanh khoản giúp hiểu mức độ tham gia.
Độ rộng giúp hiểu mức độ lan tỏa.
Sức mạnh ngành giúp hiểu dòng tiền đang tập trung ở đâu.
Giá giúp xác nhận thị trường đang thực sự làm gì.
Khi những mảnh ghép này đồng thuận, độ tin cậy của nhận định tăng lên.
Khi chúng mâu thuẫn, tốt nhất là chấp nhận rằng thị trường đang khó đọc.
Khả năng nói “tôi chưa biết” đôi khi quan trọng không kém khả năng dự đoán.
Một thị trường khỏe không phải lúc nào cũng tăng mạnh
Đây là một quan niệm cần thay đổi.
Một thị trường khỏe có thể có những phiên điều chỉnh.
Thậm chí một xu hướng tăng tốt thường cần các giai đoạn nghỉ để hấp thụ lượng cổ phiếu đã tăng giá.
Nếu thị trường cứ tăng thẳng đứng mà không có quá trình tích lũy, rủi ro cũng có thể tăng lên vì kỳ vọng bị đẩy quá nhanh.
Ngược lại, một giai đoạn đi ngang với thanh khoản giảm, giá không thủng nền và độ rộng dần cải thiện có thể đáng chú ý hơn một phiên tăng nóng.
Nhà đầu tư cần học cách nhìn vào cấu trúc thay vì chỉ nhìn tốc độ.
Tăng nhanh chưa chắc tốt.
Đi ngang chưa chắc xấu.
Giảm một phiên chưa chắc là đảo chiều.
Quan trọng là những gì xảy ra sau đó.
Kết hợp thanh khoản và độ rộng để tránh bị đánh lừa bởi màu xanh đỏ
Nếu chỉ dùng một chỉ báo, nhà đầu tư rất dễ bị thị trường đánh lừa.
Chỉ số xanh khiến chúng ta hưng phấn.
Chỉ số đỏ khiến chúng ta sợ hãi.
Nhưng khi kết hợp thêm độ rộng và thanh khoản, bức tranh trở nên rõ ràng hơn.
Chỉ số tăng, độ rộng tăng, thanh khoản cải thiện: xu hướng có sự xác nhận tương đối tốt.
Chỉ số tăng nhưng độ rộng giảm và thanh khoản suy yếu: cần thận trọng với sự thu hẹp của dòng tiền.
Chỉ số giảm, độ rộng rất xấu, thanh khoản tăng mạnh: áp lực bán đang đáng chú ý.
Chỉ số giảm nhưng độ rộng bắt đầu cải thiện, thanh khoản giảm: có thể thị trường đang điều chỉnh và tìm điểm cân bằng.
Không có trường hợp nào đảm bảo thị trường sẽ đi theo một kịch bản duy nhất.
Nhưng cách quan sát này giúp nhà đầu tư không còn phụ thuộc quá nhiều vào một con số duy nhất.
Điều quan trọng nhất vẫn là kỷ luật
Phân tích thị trường sâu đến đâu cũng không có nhiều ý nghĩa nếu nhà đầu tư không có kỷ luật.
Có thể nhận ra độ rộng suy yếu nhưng vẫn mua đuổi vì sợ bỏ lỡ cơ hội.
Có thể nhận ra thanh khoản bất thường nhưng vẫn giữ một cổ phiếu chỉ vì tin rằng doanh nghiệp tốt.
Có thể thấy thị trường điều chỉnh bình thường nhưng lại bán hoảng loạn.
Vấn đề cuối cùng không nằm ở việc thiếu thông tin.
Nó nằm ở cách con người phản ứng với thông tin.
Một hệ thống quan sát đơn giản, được sử dụng nhất quán, thường hữu ích hơn một hệ thống phức tạp nhưng thay đổi liên tục.
Nhà đầu tư có thể bắt đầu bằng việc ghi lại diễn biến của chỉ số, thanh khoản, độ rộng và các nhóm ngành trong vài tháng.
Sau một thời gian, những chuyển động lặp lại sẽ trở nên dễ nhận biết hơn.
Khi đó, nhà đầu tư không cần nghe quá nhiều lời dự đoán từ bên ngoài vẫn có thể tự hình thành một góc nhìn riêng.
Lời kết
Thị trường chứng khoán không chỉ được tạo nên bởi những cây nến xanh đỏ trên bảng giá.
Phía sau mỗi phiên giao dịch là sự thay đổi của dòng tiền, tâm lý, mức độ tham gia của cổ phiếu và sự luân chuyển giữa các nhóm ngành.
VN-Index có thể cho chúng ta biết thị trường đang đứng ở đâu, nhưng chưa chắc cho biết thị trường đang khỏe đến mức nào.
Thanh khoản giúp nhìn thấy cường độ giao dịch.
Độ rộng giúp nhìn thấy mức độ lan tỏa.
Sức mạnh ngành giúp nhận ra dòng tiền đang tìm đến đâu.
Khi đặt những yếu tố này cạnh nhau, nhà đầu tư sẽ có một bức tranh đầy đủ hơn rất nhiều so với việc chỉ nhìn vào điểm số của chỉ số.
Điều đáng học nhất không phải là tìm ra một tín hiệu có khả năng dự báo chính xác mọi lần thị trường tăng giảm. Điều đáng học là biết cách đọc nhiều tín hiệu cùng lúc và hiểu giới hạn của từng tín hiệu.
Một thị trường khỏe sẽ thường cho thấy sự tham gia rộng hơn, dòng tiền bền hơn và nhiều nhóm cổ phiếu cùng có khả năng vận động.
Một thị trường bắt đầu suy yếu có thể để lộ những dấu hiệu đầu tiên thông qua việc độ rộng thu hẹp, dòng tiền tập trung quá mức và ngày càng ít cổ phiếu đủ sức giữ nhịp.
Những dấu hiệu đó không phải lời tiên tri.
Chúng chỉ là những cảnh báo sớm.
Và với nhà đầu tư, đôi khi một cảnh báo sớm có giá trị hơn rất nhiều so với một lời dự đoán nghe thật chắc chắn.
Khi biết quan sát thanh khoản, độ rộng và dòng tiền một cách có hệ thống, nhà đầu tư sẽ dần chuyển từ trạng thái “thị trường hôm nay tăng hay giảm?” sang một câu hỏi sâu sắc hơn: “Điều gì đang thực sự diễn ra bên dưới chuyển động của chỉ số?”
Đó mới là bước chuyển quan trọng từ việc nhìn bảng điện sang hiểu thị trường.
tác giả: Đỗ Tùng Lâm (admin của motaikhoantcbs.com, sieuthichungkhoan.vn, chungkhoan360.vn, chungkhoanf1.vn)
