Khi nhắc đến M&A, nhiều người thường hình dung đơn giản rằng một doanh nghiệp bỏ tiền để mua lại một doanh nghiệp khác. Trên thực tế, phía sau một thương vụ có thể là rất nhiều yếu tố cần được xem xét.
Điều đầu tiên cần phân biệt là giá trị doanh nghiệp và giá giao dịch không nhất thiết giống nhau. Giá cuối cùng còn phụ thuộc vào tỷ lệ sở hữu được chuyển nhượng, cấu trúc giao dịch, quyền kiểm soát, các điều kiện đi kèm và quá trình đàm phán giữa các bên.
Bên mua cũng không chỉ nhìn vào doanh thu hay lợi nhuận. Một doanh nghiệp có thể sở hữu bất động sản, nhà xưởng, máy móc, thương hiệu, hệ thống khách hàng hoặc những nguồn lực có giá trị khác. Ngược lại, doanh nghiệp cũng có thể đang mang các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính đáng kể.
Đặc biệt, doanh thu lớn chưa chắc đồng nghĩa doanh nghiệp có giá trị cao. Hai công ty cùng đạt doanh thu 500 tỷ đồng nhưng một công ty có biên lợi nhuận tốt, dòng tiền ổn định và nợ thấp sẽ có cấu trúc tài chính rất khác với công ty đang vay nợ lớn và liên tục cần thêm vốn để duy trì hoạt động.
Một điểm khác thường bị bỏ qua là yếu tố thời gian. Giá trị được nhìn nhận ở thời điểm hôm nay có thể khác đáng kể vài năm sau nếu thị trường, hoạt động kinh doanh hoặc triển vọng của doanh nghiệp thay đổi.
Vì vậy, khi nhìn vào một thương vụ M&A, câu hỏi quan trọng không chỉ là “doanh nghiệp được mua với giá bao nhiêu?”, mà còn là “mức giá đó được hình thành từ những giá trị, kỳ vọng và điều kiện nào?”.
Hiểu được điều này sẽ giúp người đọc nhìn các thương vụ M&A đầy đủ hơn thay vì chỉ tập trung vào con số được công bố.
