Chứng khoán là một trong những kênh đầu tư ngày càng được nhiều người quan tâm. Không khó để bắt gặp những câu chuyện về một mã cổ phiếu tăng vài chục phần trăm chỉ trong một thời gian ngắn, hay những nhà đầu tư có thể tạo ra mức lợi nhuận đáng kể sau một chu kỳ tăng của thị trường. Những câu chuyện như vậy khiến người chưa từng đầu tư cũng bắt đầu đặt câu hỏi: có nên tham gia chứng khoán hay không, bắt đầu từ đâu và làm thế nào để hạn chế những sai lầm không đáng có?
Thực tế, bước đầu tiên của việc đầu tư không phải là tìm một mã cổ phiếu đang tăng mạnh. Cũng không phải mở bảng giá rồi chờ một tín hiệu mua. Điều quan trọng hơn là hiểu thị trường hoạt động như thế nào, xác định mục tiêu của bản thân, lựa chọn một tài khoản phù hợp và xây dựng phương pháp đủ đơn giản để có thể duy trì trong thời gian dài.
Một người mới có thể mất vài phút để mở tài khoản, nhưng cần nhiều tháng hoặc nhiều năm để thực sự hiểu cách quản trị tiền trên thị trường. Chính vì vậy, việc bắt đầu đúng cách có ý nghĩa rất lớn.
1. Chứng khoán không phải là trò chơi đoán giá
Khi mới tham gia, nhiều người thường nhìn thị trường theo cách rất đơn giản: mua thấp, bán cao và phần chênh lệch chính là lợi nhuận.
Cách hiểu này đúng về mặt nguyên lý nhưng bỏ qua phần quan trọng nhất. Giá cổ phiếu không tự nhiên tăng hoặc giảm. Phía sau mỗi mã chứng khoán là một doanh nghiệp với doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tài sản, nợ vay, khách hàng và chiến lược kinh doanh.
Nếu doanh nghiệp tăng trưởng tốt trong nhiều năm, khả năng giá trị doanh nghiệp tăng lên là điều có cơ sở. Nhưng nếu doanh nghiệp liên tục thua lỗ hoặc lợi thế cạnh tranh suy yếu, việc cổ phiếu tăng giá trong một vài tuần chưa thể biến một khoản đầu tư rủi ro thành khoản đầu tư tốt.
Vì vậy, thay vì hỏi “mã nào sắp tăng?”, người mới nên tập thói quen hỏi “doanh nghiệp nào đáng để mình sở hữu?”.
Đây là thay đổi nhỏ về cách suy nghĩ nhưng có thể tạo ra khác biệt rất lớn.
2. Xác định mục tiêu trước khi bỏ tiền vào thị trường
Không phải ai tham gia chứng khoán cũng có cùng mục tiêu.
Có người muốn tích lũy tài sản trong 10-20 năm. Có người muốn tạo thêm nguồn thu nhập. Có người lại thích giao dịch ngắn hạn.
Mỗi mục tiêu đòi hỏi một cách tiếp cận khác nhau.
Nếu mục tiêu là tích lũy dài hạn, nhà đầu tư có thể quan tâm nhiều hơn đến chất lượng doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận, dòng tiền và khả năng mở rộng trong tương lai.
Nếu mục tiêu là giao dịch ngắn hạn, xu hướng giá, thanh khoản, điểm mua và quản trị vị thế sẽ được chú trọng hơn.
Điều nguy hiểm là không xác định mục tiêu nhưng lại sử dụng chiến lược của người khác. Một nhà đầu tư dài hạn có thể bị cuốn vào giao dịch ngắn hạn khi thấy cổ phiếu biến động. Ngược lại, người giao dịch ngắn hạn có thể giữ một cổ phiếu đang giảm sâu chỉ vì tự thuyết phục rằng “đầu tư dài hạn rồi sẽ hồi”.
Trước khi mua cổ phiếu đầu tiên, hãy xác định số tiền có thể đầu tư, thời gian dự kiến và mức lỗ tối đa mà bản thân có thể chịu được mà không ảnh hưởng đến cuộc sống.
3. Nên mở tài khoản chứng khoán ở đâu?
Đây là câu hỏi rất thực tế đối với người mới.
Hiện nay có khá nhiều công ty chứng khoán hoạt động tại Việt Nam, từ những công ty có thị phần lớn đến những công ty tập trung vào một số nhóm khách hàng riêng.
Không có một công ty duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.
Khi lựa chọn, có thể xem xét một số tiêu chí: phí giao dịch, lãi suất margin, nền tảng giao dịch, độ ổn định của hệ thống, chất lượng hỗ trợ khách hàng, báo cáo phân tích và các dịch vụ đi kèm.
Người đầu tư dài hạn có thể ưu tiên sự ổn định và chất lượng dịch vụ. Người giao dịch thường xuyên lại có thể quan tâm nhiều hơn đến phí và tốc độ xử lý lệnh.
Nếu đang tìm hiểu câu hỏi nên mở tài khoản chứng khoán ở đâu, có thể tham khảo thêm:
nên mở tài khoản chứng khoán ở đâu
Tuy nhiên, không nên quyết định chỉ dựa vào một tiêu chí duy nhất.
4. Phí thấp có phải lúc nào cũng tốt nhất?
Nhiều nhà đầu tư mới tìm kiếm công ty có phí giao dịch thấp nhất. Đây là điều dễ hiểu, nhưng chưa chắc đã phản ánh toàn bộ chi phí thực tế.
Giả sử một người chỉ mua cổ phiếu vài lần mỗi tháng và giữ trong nhiều năm. Chênh lệch phí giao dịch giữa hai công ty có thể không đáng kể.
Ngược lại, với người giao dịch liên tục, phí sẽ tích lũy nhanh hơn.
Ngoài phí giao dịch, nếu sử dụng margin còn có lãi suất vay. Vì vậy, người có xu hướng dùng đòn bẩy cần đặc biệt chú ý đến khoản chi phí này.
Bên cạnh đó, hệ thống giao dịch cũng có giá trị. Một nền tảng dễ sử dụng, ổn định và cung cấp đầy đủ thông tin sẽ giúp nhà đầu tư giảm những lỗi thao tác không đáng có.
Do đó, thay vì hỏi “đâu là công ty rẻ nhất?”, câu hỏi tốt hơn là “đâu là công ty có tổng chi phí và dịch vụ phù hợp với cách đầu tư của tôi?”.
5. Cách mở tài khoản chứng khoán hiện nay
Việc mở tài khoản ngày càng đơn giản nhờ xác thực điện tử.
Thông thường, nhà đầu tư cần cung cấp thông tin cá nhân theo yêu cầu, thực hiện xác minh danh tính và hoàn tất các bước đăng ký trên ứng dụng hoặc website của công ty chứng khoán.
Tuy nhiên, người mới không nên chỉ quan tâm đến việc tài khoản được kích hoạt nhanh hay chậm.
Trước khi giao dịch, cần kiểm tra lại thông tin tài khoản, phương thức nộp tiền, cách đặt lệnh, phí giao dịch và các tính năng được cung cấp.
Nếu sử dụng ứng dụng điện thoại, hãy dành thời gian làm quen với bảng giá và giao diện đặt lệnh trước khi giao dịch bằng số tiền lớn.
Nhà đầu tư có thể tìm hiểu thêm về quy trình mở tài khoản tại:
Mục tiêu là sau khi tài khoản hoạt động, người dùng phải hiểu mình đang thao tác gì thay vì vừa học vừa giao dịch bằng tiền thật.
6. Không nên mua cổ phiếu ngay sau khi mở tài khoản
Một lỗi khá phổ biến là vừa mở tài khoản xong đã muốn mua ngay một mã cổ phiếu.
Cảm giác này xuất phát từ việc nhà đầu tư nghĩ rằng nếu không giao dịch thì mình đang “bỏ lỡ cơ hội”.
Thực tế, không giao dịch cũng là một quyết định.
Trong thời gian đầu, có thể dành vài ngày để quan sát bảng điện, đọc báo cáo tài chính và tìm hiểu cơ chế khớp lệnh.
Hãy thử đặt câu hỏi: tại sao cổ phiếu này tăng? Tại sao cổ phiếu kia giảm? Khối lượng giao dịch thay đổi có ý nghĩa gì? Tin tức doanh nghiệp tác động đến giá như thế nào?
Khi đã hiểu những điều cơ bản, việc thực hiện giao dịch sẽ chủ động hơn rất nhiều.
7. Học cách đọc bảng giá
Bảng giá chứng khoán ban đầu có thể khiến người mới cảm thấy khá khó hiểu.
Có rất nhiều con số thay đổi liên tục: giá tham chiếu, giá trần, giá sàn, giá mua, giá bán, khối lượng và giá khớp gần nhất.
Nhưng thực tế chỉ cần hiểu từng phần một.
Giá tham chiếu giúp xác định mức cơ sở của phiên giao dịch.
Giá trần và giá sàn thể hiện giới hạn dao động theo quy định của từng sàn.
Các mức giá mua và bán cho biết cung cầu đang hiện diện trên thị trường.
Khối lượng cho biết số lượng cổ phiếu đang được chào mua hoặc chào bán.
Sau một thời gian quan sát, bảng giá sẽ trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều.
8. Hiểu bản chất của lệnh mua và bán
Nhà đầu tư cần phân biệt giữa việc gửi lệnh và việc lệnh được khớp.
Khi bạn nhập lệnh mua 1.000 cổ phiếu ở mức 30.000 đồng, điều đó chỉ có nghĩa bạn đã gửi yêu cầu lên hệ thống.
Để giao dịch được thực hiện, phải có bên bán phù hợp.
Nếu không có người bán ở mức giá bạn chấp nhận, lệnh có thể chưa được khớp.
Đây là lý do người mới đôi khi thắc mắc tại sao mình đã đặt lệnh nhưng cổ phiếu vẫn chưa xuất hiện trong tài khoản.
Hiểu cơ chế này sẽ giúp tránh được nhiều thao tác sai.
9. Lệnh LO là một trong những loại lệnh người mới thường gặp
Lệnh LO, hay lệnh giới hạn, cho phép nhà đầu tư đặt mức giá cụ thể.
Ví dụ, cổ phiếu đang giao dịch quanh 40.000 đồng nhưng bạn chỉ muốn mua nếu giá xuống 39.500 đồng. Bạn có thể đặt lệnh mua LO tại 39.500 đồng.
Nếu thị trường có bên bán phù hợp, lệnh có thể được khớp.
Nếu cổ phiếu tăng thẳng lên 42.000 đồng mà không xuất hiện mức giá phù hợp, lệnh sẽ không được khớp.
Điều này cho thấy lệnh LO mang lại quyền kiểm soát về giá nhưng không đảm bảo khả năng khớp.
Với người mới, đây là điểm cần nhớ.
10. Không nên chạy theo giá khi lệnh chưa khớp
Giả sử bạn đặt mua ở mức 39.500 đồng nhưng giá đang tăng. Sau đó bạn sửa lên 39.800 đồng, rồi 40.000 đồng.
Nếu việc điều chỉnh được thực hiện vì phân tích mới cho thấy cổ phiếu vẫn hấp dẫn thì không có vấn đề.
Nhưng nếu chỉ vì sợ không mua được, đó là FOMO.
Một chiến lược tốt nên xác định mức giá trước khi đặt lệnh. Nếu cổ phiếu vượt khỏi mức giá hợp lý, việc không mua có thể tốt hơn việc mua bằng mọi giá.
Thị trường không thiếu cơ hội.
11. Phân tích doanh nghiệp trước khi phân tích biểu đồ
Người mới thường bị thu hút bởi biểu đồ vì nó trực quan.
Một đường giá đi lên khiến người ta cảm thấy cổ phiếu đang mạnh. Một đường giá giảm liên tục khiến người ta nghĩ cổ phiếu đang yếu.
Nhưng biểu đồ chỉ phản ánh diễn biến giá và khối lượng trong quá khứ.
Để biết một cổ phiếu có đáng đầu tư dài hạn hay không, cần nhìn vào doanh nghiệp.
Doanh thu có tăng không? Lợi nhuận có cải thiện không? Nợ có quá cao không? Dòng tiền kinh doanh thế nào? Công ty có lợi thế cạnh tranh gì?
Những câu hỏi này quan trọng hơn việc một đường MA đang nằm trên hay dưới đường giá nếu mục tiêu là đầu tư dài hạn.
12. Đọc báo cáo tài chính không quá khó nếu biết bắt đầu từ đâu
Không cần phải là chuyên gia tài chính mới có thể đọc báo cáo doanh nghiệp.
Có thể bắt đầu với ba báo cáo chính.
Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết doanh thu, chi phí và lợi nhuận.
Bảng cân đối kế toán cho biết tài sản, nợ và vốn chủ sở hữu.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho biết dòng tiền thực tế đi vào và đi ra khỏi doanh nghiệp.
Sau đó có thể đọc phần thuyết minh để hiểu rõ hơn những khoản mục đáng chú ý.
Điều quan trọng là nhìn số liệu qua nhiều kỳ.
Một doanh nghiệp có lợi nhuận tăng một quý chưa chắc đã tăng trưởng bền vững. Nhưng nếu doanh thu và lợi nhuận cải thiện liên tục trong nhiều năm, câu chuyện sẽ đáng chú ý hơn.
13. Doanh thu tăng chưa chắc là tín hiệu hoàn toàn tích cực
Giả sử một doanh nghiệp tăng doanh thu 30% nhưng lợi nhuận chỉ tăng 5%.
Nhà đầu tư cần tìm hiểu tại sao.
Có thể công ty phải giảm giá bán để cạnh tranh. Có thể chi phí nguyên liệu tăng. Có thể chi phí bán hàng tăng do mở rộng thị trường.
Không nên chỉ nhìn con số doanh thu rồi kết luận doanh nghiệp đang tăng trưởng mạnh.
Biên lợi nhuận cũng là một chỉ tiêu đáng quan tâm.
Nếu doanh thu tăng nhưng biên lợi nhuận giảm liên tục, doanh nghiệp có thể đang gặp áp lực cạnh tranh hoặc chi phí.
14. Dòng tiền là phần không nên bỏ qua
Lợi nhuận kế toán và tiền thực thu không phải lúc nào cũng giống nhau.
Một công ty có thể ghi nhận doanh thu nhưng chưa thu được tiền từ khách hàng.
Nếu khoản phải thu tăng mạnh trong thời gian dài, nhà đầu tư nên tìm hiểu nguyên nhân.
Tương tự, hàng tồn kho tăng có thể là dấu hiệu công ty chuẩn bị cho nhu cầu lớn hơn, nhưng cũng có thể phản ánh hàng hóa bán chậm.
Không có một con số nào tự nó tốt hay xấu. Cần đặt nó trong bối cảnh hoạt động của doanh nghiệp.
15. Lợi thế cạnh tranh quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn
Nếu một doanh nghiệp kiếm được lợi nhuận cao, câu hỏi tiếp theo là liệu mức lợi nhuận đó có thể duy trì hay không.
Một thương hiệu mạnh, mạng lưới phân phối rộng, công nghệ tốt hoặc chi phí thấp có thể tạo ra lợi thế.
Nhưng lợi thế cạnh tranh cũng có thể mất đi.
Đối thủ mới xuất hiện, công nghệ thay đổi hoặc hành vi khách hàng thay đổi đều có thể làm một mô hình kinh doanh từng rất thành công trở nên kém hấp dẫn.
Do đó, khi mua cổ phiếu dài hạn, hãy nghĩ xa hơn một hoặc hai quý.
16. Định giá cổ phiếu cần đi cùng kỳ vọng tăng trưởng
P/E là chỉ số phổ biến nhưng không nên được sử dụng riêng lẻ.
Một cổ phiếu P/E 10 lần chưa chắc rẻ nếu lợi nhuận đang ở đỉnh.
Một cổ phiếu P/E 25 lần cũng chưa chắc đắt nếu doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng lợi nhuận mạnh trong nhiều năm.
Nhà đầu tư nên so sánh định giá với lịch sử của doanh nghiệp, với các công ty cùng ngành và với tốc độ tăng trưởng kỳ vọng.
Mục tiêu không phải tìm cổ phiếu có chỉ số thấp nhất, mà tìm sự cân bằng giữa chất lượng, tăng trưởng và mức giá.
17. Đừng bỏ qua yếu tố chu kỳ
Một số ngành có lợi nhuận biến động theo chu kỳ kinh tế.
Khi chu kỳ thuận lợi, lợi nhuận có thể tăng mạnh. Nhưng chính lúc đó, định giá dựa trên lợi nhuận hiện tại có thể khiến cổ phiếu trông rất rẻ.
Nếu nhà đầu tư mua đúng đỉnh chu kỳ, lợi nhuận có thể giảm trong những năm tiếp theo.
Vì vậy, đối với doanh nghiệp chu kỳ, nên xem kết quả kinh doanh trong nhiều năm và cố gắng hiểu vị trí hiện tại của ngành trong chu kỳ.
18. Quản trị tỷ trọng quan trọng hơn việc tìm cổ phiếu hoàn hảo
Không có cổ phiếu nào chắc chắn 100%.
Ngay cả doanh nghiệp tốt nhất cũng có thể gặp sự kiện bất ngờ.
Do đó, không nên để một cổ phiếu chiếm tỷ trọng quá lớn chỉ vì quá tự tin.
Nếu danh mục có nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành khác nhau, tác động của một sự cố riêng lẻ có thể được hạn chế.
Tuy nhiên, đa dạng hóa quá mức cũng không cần thiết.
Một danh mục vừa phải, trong đó nhà đầu tư hiểu rõ từng doanh nghiệp, thường dễ quản lý hơn danh mục có quá nhiều mã.
19. Margin không phải tiền miễn phí
Vay margin có thể làm tăng sức mua, nhưng cũng làm tăng rủi ro.
Nếu cổ phiếu tăng, lợi nhuận trên vốn tự có có thể tăng nhanh.
Nhưng nếu cổ phiếu giảm, mức lỗ cũng được khuếch đại.
Đặc biệt nguy hiểm khi nhà đầu tư sử dụng margin để mua thêm một cổ phiếu đang giảm với mục tiêu “gỡ vốn”.
Nếu xu hướng giảm tiếp tục, tài khoản có thể chịu áp lực lớn.
Người mới nên ưu tiên hiểu thị trường và quản trị tiền mặt trước khi nghĩ đến việc sử dụng đòn bẩy.
20. Tâm lý FOMO khiến nhiều người mua sai thời điểm
FOMO xuất hiện khi nhà đầu tư thấy người khác kiếm tiền và sợ mình bỏ lỡ.
Một cổ phiếu tăng 10% trong vài phiên có thể khiến nhiều người nghĩ rằng nó sẽ tiếp tục tăng.
Nhưng không có quy luật nào đảm bảo điều đó.
Có thể cổ phiếu còn tăng. Cũng có thể thị trường đã phản ánh phần lớn kỳ vọng và giá bắt đầu điều chỉnh.
Thay vì hỏi “mọi người đang mua gì?”, hãy hỏi “nếu không ai nói về cổ phiếu này, tôi có tự mình muốn sở hữu nó không?”.
Câu hỏi đó đôi khi giúp loại bỏ khá nhiều quyết định cảm tính.
21. Học cách chấp nhận bỏ lỡ
Một kỹ năng quan trọng nhưng ít được nói đến là khả năng chấp nhận bỏ lỡ.
Nếu cổ phiếu tăng quá nhanh và vượt qua mức giá bạn cho là hợp lý, không mua cũng là một lựa chọn.
Không cần phải tham gia tất cả các con sóng.
Thị trường sẽ còn rất nhiều cơ hội trong tương lai. Một giao dịch bị bỏ lỡ không làm mất đi cơ hội của cả sự nghiệp đầu tư.
Ngược lại, một quyết định mua chỉ vì sợ bỏ lỡ có thể tạo ra khoản lỗ mà nhà đầu tư phải mất rất lâu để xử lý.
22. Xây dựng nguyên tắc mua trước khi bấm nút
Một nguyên tắc khá hữu ích là viết ra lý do mua trước khi giao dịch.
Ví dụ:
Tôi mua vì lợi nhuận dự kiến tăng.
Tôi mua vì định giá hiện tại thấp hơn mức hợp lý.
Tôi mua vì ngành đang bước vào chu kỳ thuận lợi.
Tôi chấp nhận tỷ trọng tối đa X%.
Tôi sẽ xem xét bán nếu những giả định trên không còn đúng.
Khi những điều này được viết ra, nhà đầu tư sẽ khó bị bảng điện chi phối hơn.
23. Khi nào nên bán?
Không nên bán chỉ vì cổ phiếu giảm vài phần trăm.
Nhưng cũng không nên giữ mãi một cổ phiếu đang xấu đi chỉ vì không muốn ghi nhận khoản lỗ.
Có thể cân nhắc bán khi doanh nghiệp thay đổi theo hướng tiêu cực, lợi thế cạnh tranh suy giảm, kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng trong thời gian dài hoặc định giá trở nên quá cao.
Điểm quan trọng là phải phân biệt giữa biến động giá và thay đổi về giá trị doanh nghiệp.
Giá giảm không nhất thiết đồng nghĩa giá trị giảm.
Nhưng nếu giá trị thực sự suy giảm, việc cố giữ chỉ để chờ hòa vốn có thể là một sai lầm.
24. Nhật ký đầu tư giúp nhìn lại chính mình
Sau vài chục giao dịch, nhà đầu tư có thể không còn nhớ vì sao mình mua một cổ phiếu.
Đây là lý do nên ghi lại các quyết định.
Không cần hệ thống phức tạp. Chỉ cần mã cổ phiếu, giá mua, tỷ trọng, lý do mua và điều kiện bán.
Sau mỗi quý hoặc mỗi năm, hãy nhìn lại.
Bạn thường thắng nhờ điều gì? Thường thua vì điều gì?
Nếu các khoản lỗ lớn đều đến từ việc mua theo tin đồn, đó là một vấn đề cần sửa.
Nếu các khoản lời lớn đều đến từ việc kiên nhẫn nắm giữ doanh nghiệp tốt, có thể đó là điểm mạnh cần phát huy.
25. Không cần theo dõi thị trường cả ngày
Một người đầu tư dài hạn không nhất thiết phải nhìn bảng điện từ lúc mở cửa đến khi đóng cửa.
Thậm chí, việc kiểm tra giá liên tục đôi khi phản tác dụng.
Một phiên giảm mạnh dễ tạo ra tâm lý sợ hãi. Một phiên tăng mạnh lại tạo ra lòng tham.
Nếu chiến lược không thay đổi chỉ vì cổ phiếu biến động vài phần trăm, việc nhìn bảng điện quá thường xuyên không mang lại nhiều giá trị.
Thời gian đó có thể dùng để đọc báo cáo tài chính hoặc tìm hiểu doanh nghiệp.
26. Học cách sử dụng tiền mặt
Giữ tiền mặt không có nghĩa là bỏ lỡ cơ hội.
Trong một thị trường định giá cao, tiền mặt giúp nhà đầu tư có khả năng chờ đợi.
Khi thị trường điều chỉnh mạnh, người còn tiền sẽ có nhiều lựa chọn hơn.
Ngược lại, nếu đã giải ngân toàn bộ và sử dụng thêm margin, nhà đầu tư có thể rơi vào tình trạng không còn nguồn lực để tận dụng những cơ hội tốt hơn.
Không nhất thiết phải giải ngân 100% số tiền ngay khi mở tài khoản.
27. Bắt đầu nhỏ để học với chi phí thấp
Người mới không cần bắt đầu bằng một số vốn quá lớn.
Một khoản tiền vừa phải đủ để làm quen với cách đặt lệnh, cách khớp lệnh, cách đọc bảng giá và cảm nhận tâm lý khi tài khoản tăng giảm.
Sau vài tháng, nhà đầu tư sẽ hiểu bản thân hơn.
Có người phát hiện mình không chịu được biến động lớn. Có người nhận ra mình phù hợp với đầu tư dài hạn hơn giao dịch ngắn hạn.
Những bài học này có giá trị hơn nhiều so với việc kiếm được một khoản lợi nhuận nhanh trong vài giao dịch đầu tiên.
28. Một quy trình thực tế cho người mới
Có thể đơn giản hóa toàn bộ quá trình thành một chuỗi hành động.
Đầu tiên, lựa chọn công ty chứng khoán.
Tiếp theo, mở tài khoản và làm quen với ứng dụng.
Sau đó, học cách đọc bảng giá và các loại lệnh.
Tiếp tục chọn một vài doanh nghiệp mà bản thân hiểu.
Đọc báo cáo tài chính.
Đánh giá triển vọng ngành.
Định giá cổ phiếu.
Xác định tỷ trọng.
Đặt lệnh theo kế hoạch.
Theo dõi doanh nghiệp thay vì chỉ theo dõi giá.
Cuối cùng, định kỳ đánh giá lại danh mục.
Quy trình này không phức tạp nhưng yêu cầu sự kiên trì.
29. Đừng tìm kiếm công thức làm giàu nhanh
Thị trường chứng khoán thường hấp dẫn bởi những câu chuyện lợi nhuận rất lớn.
Một cổ phiếu tăng gấp đôi khiến người ta dễ quên rằng trước đó có thể đã có rất nhiều cổ phiếu giảm 30-50%.
Những câu chuyện thành công thường được chia sẻ nhiều hơn những câu chuyện thất bại.
Vì vậy, người mới cần giữ sự tỉnh táo.
Không có chiến lược nào đảm bảo lợi nhuận cao mà không đi kèm rủi ro tương ứng.
Nếu ai đó quảng cáo một phương pháp “chắc chắn thắng”, nhà đầu tư nên đặc biệt thận trọng.
30. Điều quan trọng nhất là tồn tại đủ lâu
Thị trường chứng khoán có thể mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng có những giai đoạn rất khó khăn.
Người có thể đầu tư trong 10-20 năm sẽ trải qua nhiều chu kỳ khác nhau.
Trong quá trình đó, điều quyết định không phải là thắng tất cả các giao dịch mà là tránh những sai lầm có thể phá hỏng tài khoản.
Không sử dụng đòn bẩy quá mức. Không đặt toàn bộ tài sản vào một cổ phiếu. Không mua chỉ vì FOMO. Không bán tháo chỉ vì một phiên giảm mạnh.
Những nguyên tắc tưởng như đơn giản này lại có thể bảo vệ nhà đầu tư trong những thời điểm khó khăn nhất.
Kết luận
Đầu tư chứng khoán nên bắt đầu từ nền tảng chứ không phải từ việc tìm kiếm một mã cổ phiếu “hot”.
Hãy xác định mục tiêu, lựa chọn nơi mở tài khoản phù hợp, hiểu phí giao dịch và các dịch vụ đi kèm. Sau đó học cách sử dụng bảng giá, hiểu lệnh và thực hành với số vốn vừa phải.
Quan trọng hơn, hãy học cách phân tích doanh nghiệp. Một cổ phiếu tốt không chỉ được quyết định bởi biểu đồ tăng hay giảm mà còn bởi khả năng tạo doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai.
Khi đã hiểu doanh nghiệp, hãy quan tâm đến định giá và tỷ trọng. Đừng để một cổ phiếu duy nhất quyết định kết quả của toàn bộ tài khoản. Cũng đừng sử dụng margin chỉ vì muốn kiếm tiền nhanh hơn.
Đối với người mới, “chơi chứng khoán” thực chất nên được hiểu là quá trình học cách quản lý vốn thông qua thị trường tài chính. Càng hiểu rõ bản chất của thị trường, nhà đầu tư càng ít bị cuốn theo những biến động ngắn hạn. Tham khảo thêm bài viết hướng dẫn về cách chơi chứng khoán tại đây
Cuối cùng, không cần phải mua được đúng đáy hay bán đúng đỉnh. Một phương pháp đơn giản, được thực hiện kỷ luật trong nhiều năm, thường có giá trị hơn rất nhiều so với việc liên tục thay đổi chiến lược để chạy theo thị trường.
Tác giả: Đỗ Tùng Lâm
