Thị trường chứng khoán có một điểm khá thú vị: người mới thường nghĩ rằng khó nhất là kiếm được tiền, nhưng thực tế khó hơn lại là không để mất tiền một cách không cần thiết. Chỉ vài thao tác trên điện thoại, một người chưa từng giao dịch cũng có thể mua hoặc bán cổ phiếu. Chính sự đơn giản về mặt kỹ thuật đôi khi khiến chúng ta đánh giá thấp mức độ phức tạp của việc đầu tư.
Một nhà đầu tư có thể mở tài khoản trong thời gian rất ngắn, nhìn thấy hàng trăm mã cổ phiếu trên bảng điện và ngay lập tức đặt lệnh. Nhưng trước khi làm điều đó, có một loạt câu hỏi cần được trả lời: nên mở tài khoản ở đâu, chọn công ty chứng khoán dựa trên tiêu chí nào, lệnh mua bán hoạt động ra sao, giá nào là giá hợp lý để mua, nên đầu tư dài hạn hay giao dịch ngắn hạn và làm thế nào để kiểm soát rủi ro?
Đặc biệt, với người mới, việc hiểu các loại lệnh trên thị trường là điều không nên bỏ qua. Chỉ một thao tác đặt sai loại lệnh cũng có thể khiến giá khớp khác với dự kiến. Trong số các loại lệnh phổ biến, lệnh LO là khái niệm gần như chắc chắn nhà đầu tư sẽ gặp ngay từ những giao dịch đầu tiên.
Bài viết này sẽ đi từ những kiến thức nền tảng nhất, giúp người mới hình dung rõ hơn về cách tiếp cận thị trường chứng khoán, cách lựa chọn tài khoản giao dịch và cách sử dụng lệnh LO một cách chủ động.
1. Thị trường chứng khoán không chỉ là chuyện mua thấp bán cao
Nếu hỏi một người chưa từng đầu tư chứng khoán rằng kiếm tiền trên thị trường bằng cách nào, phần lớn sẽ trả lời khá đơn giản: mua giá thấp rồi bán giá cao.
Câu trả lời không sai, nhưng chưa đủ.
Trong thực tế, nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận từ nhiều nguồn khác nhau. Giá cổ phiếu tăng là một nguồn lợi nhuận quan trọng, nhưng còn có cổ tức bằng tiền, cổ tức bằng cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu trong một số trường hợp.
Quan trọng hơn, phía sau mỗi mã cổ phiếu là một doanh nghiệp cụ thể. Khi mua cổ phiếu, nhà đầu tư đang mua quyền sở hữu một phần doanh nghiệp đó. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào bảng giá mà không quan tâm đến hoạt động kinh doanh, nhà đầu tư rất dễ biến việc đầu tư thành một trò dự đoán giá.
Giá cổ phiếu trong một ngày có thể tăng hoặc giảm vì rất nhiều lý do. Nhưng trong thời gian dài hơn, kết quả kinh doanh, khả năng tạo lợi nhuận và dòng tiền của doanh nghiệp thường trở thành những yếu tố quan trọng hơn.
Đây cũng là lý do người mới không nên quá nóng vội. Việc học cách đọc thị trường và hiểu doanh nghiệp có thể chậm hơn một vài lần bấm nút mua bán, nhưng lại có giá trị lâu dài hơn rất nhiều.
2. Bước đầu tiên là chọn một công ty chứng khoán phù hợp
Muốn giao dịch cổ phiếu, nhà đầu tư cần mở tài khoản tại một công ty chứng khoán. Đây là bước khá đơn giản về mặt thủ tục, đặc biệt khi phần lớn các công ty hiện nay đều hỗ trợ đăng ký trực tuyến.
Tuy nhiên, “mở được tài khoản” và “chọn được tài khoản phù hợp” là hai chuyện khác nhau.
Trước khi đăng ký, nên tìm hiểu một số yếu tố cơ bản như phí giao dịch, lãi suất margin, nền tảng giao dịch, độ ổn định của ứng dụng, chất lượng báo cáo phân tích, dịch vụ hỗ trợ khách hàng và các sản phẩm tài chính được cung cấp.
Người đầu tư dài hạn có thể ít quan tâm đến việc chênh lệch vài phần nghìn phí giao dịch. Trong khi đó, người giao dịch với tần suất cao sẽ phải tính toán kỹ hơn vì tổng chi phí sau hàng trăm giao dịch có thể trở thành con số đáng kể.
Nếu đang tìm hiểu tổng quan về các lựa chọn trên thị trường chứng khoán Việt Nam, có thể tham khảo thêm:
Điều quan trọng là đừng chọn công ty chứng khoán chỉ vì một chương trình miễn phí hoặc một lời quảng cáo hấp dẫn. Hãy nhìn vào nhu cầu thực tế của mình và sử dụng các tiêu chí có thể kiểm chứng.
3. “Mở tài khoản chứng khoán ở đâu phí rẻ nhất” có phải tiêu chí quan trọng nhất?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người mới quan tâm. Tuy nhiên, nếu chỉ tìm công ty có phí thấp nhất rồi đăng ký ngay thì chưa chắc đã là lựa chọn tối ưu.
Phí giao dịch tất nhiên quan trọng. Nhưng chi phí thực tế của một nhà đầu tư còn có thể bao gồm nhiều yếu tố khác.
Chẳng hạn, nếu một người giao dịch rất ít, mức chênh lệch phí giữa hai công ty có thể không đáng kể. Nhưng nếu một người giao dịch thường xuyên với giá trị lớn, phí lại trở thành yếu tố cần tính toán nghiêm túc.
Ngoài phí, cần xem cả lãi suất vay margin nếu có nhu cầu sử dụng đòn bẩy. Một tài khoản có phí giao dịch thấp nhưng lãi suất margin cao có thể không còn hấp dẫn đối với người thường xuyên sử dụng vốn vay.
Chất lượng hệ thống cũng rất quan trọng. Trong những phiên thị trường biến động mạnh, việc ứng dụng hoạt động ổn định, đặt lệnh nhanh và hiển thị thông tin chính xác có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm giao dịch.
Những người đang tìm hiểu câu hỏi mở tài khoản ở đâu với chi phí hợp lý có thể tham khảo thêm:
mở tài khoản chứng khoán ở đâu phí rẻ
Nhưng cũng nên nhớ rằng “rẻ nhất” không đồng nghĩa với “phù hợp nhất”.
4. Hiểu lệnh trước khi giao dịch
Sau khi mở tài khoản, phần tiếp theo người mới thường gặp là bảng điện và các loại lệnh.
Nhìn lần đầu, bảng giá chứng khoán có thể khá rối. Có giá mua, giá bán, khối lượng, giá tham chiếu, giá trần, giá sàn và nhiều loại lệnh khác nhau.
Nếu không hiểu nguyên tắc khớp lệnh, nhà đầu tư rất dễ đặt lệnh theo cảm tính.
Ví dụ, bạn muốn mua một cổ phiếu với giá 50.000 đồng. Bạn nhập giá 50.000 và khối lượng 1.000 cổ phiếu rồi gửi lệnh. Nhưng lệnh có được khớp ngay hay không còn phụ thuộc vào bên bán có sẵn sàng bán ở mức giá đó hay không.
Đây chính là lúc việc hiểu lệnh LO trở nên quan trọng.
5. Lệnh LO là gì?
LO là viết tắt của Limit Order, thường được gọi là lệnh giới hạn.
Hiểu đơn giản, khi đặt lệnh LO, nhà đầu tư đưa ra mức giá cụ thể mà mình muốn mua hoặc bán.
Nếu đặt lệnh mua LO ở mức 50.000 đồng, nhà đầu tư không muốn mua cao hơn mức giá đó.
Nếu đặt lệnh bán LO ở mức 55.000 đồng, nhà đầu tư không muốn bán thấp hơn mức giá đó.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa lệnh chắc chắn được khớp. Để giao dịch thành công, trên thị trường phải có đối ứng phù hợp về giá và khối lượng.
Đây là điểm khác biệt rất quan trọng giữa việc “đặt lệnh” và “khớp lệnh”.
Nhà đầu tư có thể gửi một lệnh mua nhưng không được khớp nếu không có người bán phù hợp. Lệnh có thể chờ trên hệ thống cho đến khi hết thời gian hiệu lực hoặc được nhà đầu tư hủy.
6. Ví dụ đơn giản về lệnh LO
Giả sử cổ phiếu ABC đang được giao dịch quanh mức 50.000 đồng.
Bạn muốn mua nhưng không muốn trả quá 49.500 đồng. Bạn đặt lệnh mua LO 49.500 đồng với khối lượng 500 cổ phiếu.
Nếu thị trường xuất hiện người bán chấp nhận bán ở mức 49.500 đồng hoặc mức giá phù hợp theo cơ chế khớp lệnh, giao dịch có thể được thực hiện.
Nếu cổ phiếu liên tục tăng lên 51.000 đồng mà không có bên bán ở mức giá bạn đặt, lệnh sẽ không được khớp.
Ngược lại, nếu cổ phiếu giảm xuống và xuất hiện bên bán ở mức phù hợp, lệnh có thể được khớp.
Điều này giúp nhà đầu tư chủ động kiểm soát mức giá mình chấp nhận.
Đối với người mới, đây thường là một trong những ưu điểm lớn của lệnh LO.
7. Lệnh LO có đảm bảo mua được cổ phiếu không?
Không.
Đây là điều cần ghi nhớ.
Khi đặt lệnh LO, nhà đầu tư đang đặt ra điều kiện về giá. Nếu thị trường không đi đến mức giá đó hoặc không có đủ khối lượng đối ứng, lệnh có thể không được thực hiện.
Ví dụ bạn muốn mua cổ phiếu ở 40.000 đồng nhưng cổ phiếu nhanh chóng tăng lên 42.000 đồng. Nếu không có người bán ở 40.000 đồng, bạn sẽ không mua được.
Một số nhà đầu tư mới sau đó cảm thấy “lệnh bị lỗi”. Thực tế không phải lỗi. Lệnh đang thực hiện đúng điều kiện mà nhà đầu tư đã đặt.
Đây cũng là lý do cần cân nhắc giữa việc ưu tiên giá và ưu tiên khả năng khớp lệnh.
8. Lệnh LO phù hợp với những tình huống nào?
Lệnh LO phù hợp khi nhà đầu tư có mức giá cụ thể mà mình muốn mua hoặc bán.
Ví dụ, sau khi phân tích doanh nghiệp, bạn cho rằng vùng giá 45.000-46.000 đồng là hấp dẫn. Thay vì mua ngay ở giá thị trường, bạn có thể đặt lệnh LO tại mức giá phù hợp với kế hoạch.
Tương tự, khi muốn bán một cổ phiếu ở mức giá nhất định, lệnh LO giúp nhà đầu tư xác định rõ mức giá tối thiểu chấp nhận.
Tuy nhiên, lệnh LO không phải lúc nào cũng là lựa chọn duy nhất. Tùy từng thị trường, thời điểm và loại lệnh được công ty chứng khoán hỗ trợ, nhà đầu tư có thể gặp những loại lệnh khác. tìm hiểu chi tiết hơn về Lệnh LO là gì ở đây
Điều cần thiết là hiểu rõ cơ chế của từng loại trước khi sử dụng.
9. Không nên đặt lệnh chỉ vì thấy bảng điện thay đổi liên tục
Một lỗi khá phổ biến của người mới là liên tục điều chỉnh giá đặt lệnh theo bảng điện.
Ví dụ ban đầu muốn mua ở 50.000 đồng. Sau vài giây không khớp, người mua sửa lên 50.200 đồng. Tiếp tục không khớp, lại nâng lên 50.500 đồng.
Cuối cùng, cổ phiếu được mua ở mức giá cao hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.
Nếu doanh nghiệp thực sự đáng mua ở 50.500 đồng thì không có vấn đề gì. Nhưng nếu việc tăng giá chỉ xuất phát từ tâm lý sợ bỏ lỡ, nhà đầu tư đang để bảng điện điều khiển quyết định.
Trước khi đặt lệnh, nên xác định rõ mức giá tối đa mình chấp nhận.
10. Giá tham chiếu, giá trần và giá sàn
Người mới cũng cần làm quen với ba khái niệm thường xuyên xuất hiện trên bảng giá.
Giá tham chiếu là mức giá được sử dụng làm cơ sở để xác định biên độ dao động giá trong phiên theo quy định của từng sàn.
Giá trần là mức giá cao nhất mà cổ phiếu có thể giao dịch trong phiên.
Giá sàn là mức giá thấp nhất mà cổ phiếu có thể giao dịch trong phiên.
Các mức giá này có ý nghĩa trực tiếp khi đặt lệnh.
Nếu nhà đầu tư không hiểu biên độ giá, việc đặt lệnh mua hoặc bán có thể gây nhầm lẫn, đặc biệt trong những phiên cổ phiếu tăng trần hoặc giảm sàn.
11. Khối lượng cũng quan trọng như giá
Một lệnh mua 10.000 cổ phiếu không giống một lệnh mua 100 cổ phiếu.
Nếu cổ phiếu có thanh khoản cao, khối lượng lớn có thể được giao dịch tương đối thuận lợi. Nhưng với cổ phiếu thanh khoản thấp, một lệnh lớn có thể ảnh hưởng đến giá khớp.
Nhà đầu tư nên quan sát thanh khoản trung bình của cổ phiếu trước khi giao dịch với số tiền lớn.
Đặc biệt, không nên chỉ nhìn vào giá cổ phiếu mà bỏ qua giá trị giao dịch.
Một cổ phiếu giá 20.000 đồng không nhất thiết thanh khoản tốt hơn cổ phiếu giá 100.000 đồng. Điều quan trọng là lượng cổ phiếu thực sự được mua bán và độ sâu của cung cầu.
12. Đừng nhầm thanh khoản cao với cổ phiếu tốt
Thanh khoản là một yếu tố quan trọng nhưng không phải thước đo duy nhất về chất lượng doanh nghiệp.
Một cổ phiếu có thể được giao dịch hàng trăm tỷ đồng mỗi ngày nhưng doanh nghiệp vẫn có thể hoạt động kém hiệu quả.
Ngược lại, một doanh nghiệp tốt nhưng quy mô nhỏ có thể có thanh khoản thấp.
Do đó, thanh khoản nên được xem xét dưới góc độ khả năng mua bán, còn chất lượng doanh nghiệp phải được đánh giá bằng kết quả kinh doanh, tài chính và triển vọng.
13. Phân tích doanh nghiệp trước khi quan tâm đến điểm mua
Có một trình tự khá hợp lý cho người mới.
Trước tiên hãy tìm doanh nghiệp đáng quan tâm. Sau đó mới nghiên cứu mức giá.
Nếu làm ngược lại, nhà đầu tư dễ bị cuốn vào việc tìm “điểm mua đẹp” cho một doanh nghiệp mà mình chưa hiểu.
Một doanh nghiệp có thể đang nằm đúng vùng hỗ trợ kỹ thuật, nhưng nếu lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng thì mức hỗ trợ đó vẫn có thể bị xuyên thủng.
Ngược lại, một doanh nghiệp tốt có thể có đồ thị không đẹp trong ngắn hạn nhưng lại tạo ra giá trị đáng kể trong nhiều năm.
Do đó, phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật nên được đặt đúng vị trí.
14. Doanh thu và lợi nhuận cần được nhìn trong nhiều năm
Khi đọc báo cáo tài chính, đừng chỉ nhìn quý gần nhất.
Một quý tăng trưởng 50% có thể rất ấn tượng, nhưng cần xem đó là kết quả bền vững hay do nền so sánh thấp.
Hãy thử nhìn doanh thu và lợi nhuận trong 3-5 năm. Nếu xu hướng tăng trưởng tương đối ổn định, doanh nghiệp có thể đáng nghiên cứu sâu hơn.
Nếu lợi nhuận lên xuống thất thường, cần tìm nguyên nhân.
Một số ngành vốn có tính chu kỳ, nên lợi nhuận biến động không nhất thiết là dấu hiệu xấu. Nhưng nhà đầu tư phải hiểu được chu kỳ đó trước khi đưa ra quyết định.
15. Dòng tiền và nợ vay cần được quan tâm
Doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhưng nợ vay quá lớn vẫn có thể gặp khó khăn khi lãi suất tăng.
Ngược lại, một doanh nghiệp có lượng tiền mặt lớn, nợ thấp và dòng tiền kinh doanh tốt thường có sức chống chịu tốt hơn trong giai đoạn thị trường khó khăn.
Không có một mức nợ “tốt” chung cho tất cả các ngành. Ngân hàng, bất động sản, sản xuất và bán lẻ có cấu trúc tài chính rất khác nhau.
Vì vậy, nên so sánh doanh nghiệp với các đối thủ cùng ngành thay vì áp dụng một tiêu chuẩn duy nhất.
16. Định giá không phải công thức tuyệt đối
Nhiều người mới thường hỏi: “P/E bao nhiêu là rẻ?”
Không có câu trả lời cố định.
P/E 8 lần có thể rẻ đối với một doanh nghiệp tăng trưởng ổn định, nhưng cũng có thể không rẻ nếu lợi nhuận đang ở đỉnh chu kỳ và dự kiến giảm mạnh.
P/E 20 lần có thể cao với doanh nghiệp tăng trưởng thấp, nhưng chưa chắc quá cao đối với doanh nghiệp có khả năng tăng lợi nhuận nhanh trong nhiều năm.
Do đó, định giá cần đặt trong mối quan hệ với tăng trưởng và chất lượng doanh nghiệp.
17. Đừng sử dụng margin quá sớm
Người mới thường bị hấp dẫn bởi khả năng mua cổ phiếu với số vốn lớn hơn tiền thực có.
Nhưng margin không tạo ra lợi nhuận miễn phí. Đó là khoản vay có chi phí và có rủi ro.
Khi cổ phiếu tăng, lợi nhuận trên vốn tự có có thể tăng nhanh. Nhưng khi cổ phiếu giảm, tài khoản cũng chịu áp lực tương ứng.
Đặc biệt trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh, việc sử dụng margin cao có thể khiến nhà đầu tư không còn quyền chờ đợi.
Một nhà đầu tư dài hạn thường cần khả năng chịu được những đợt điều chỉnh mà không bị buộc phải bán chỉ vì áp lực tài chính.
18. Quản trị rủi ro trước khi nghĩ đến lợi nhuận
Không ai có thể tránh hoàn toàn những khoản đầu tư sai.
Ngay cả khi nghiên cứu kỹ, doanh nghiệp vẫn có thể gặp biến cố ngoài dự đoán.
Vì vậy, điều quan trọng là giới hạn mức thiệt hại khi nhận định sai.
Không nên đặt phần lớn tài sản vào một cổ phiếu chỉ vì quá tin tưởng vào câu chuyện của doanh nghiệp.
Cũng không nên dùng tiền cần cho sinh hoạt hoặc những kế hoạch quan trọng trong ngắn hạn để đầu tư cổ phiếu.
Một danh mục tốt không chỉ là danh mục có khả năng sinh lời, mà còn phải đủ an toàn để nhà đầu tư có thể tiếp tục duy trì chiến lược khi thị trường đi xuống.
19. FOMO có thể khiến một lệnh LO trở thành cuộc đua giá
Quay trở lại với lệnh LO, điểm mạnh của nó là giúp nhà đầu tư kiểm soát giá.
Nhưng nếu người đặt lệnh liên tục sửa giá chỉ vì sợ không mua được thì lợi thế đó gần như mất đi.
Ví dụ, cổ phiếu đang giao dịch 30.000 đồng. Bạn đặt LO mua 29.500 đồng. Sau đó giá tăng lên 30.500 đồng.
Nếu luận điểm của bạn cho rằng cổ phiếu chỉ đáng mua dưới 29.500 đồng, hãy chấp nhận việc không mua được.
Không phải giao dịch nào bỏ lỡ cũng là một giao dịch thất bại.
Đôi khi, không mua một cổ phiếu ở mức giá quá cao chính là một quyết định đầu tư tốt.
20. Khi nào nên bán cổ phiếu?
Một trong những câu hỏi khó nhất là khi nào nên thoát khỏi vị thế.
Không nên bán chỉ vì cổ phiếu giảm một vài phần trăm. Nhưng cũng không nên giữ mãi chỉ vì “đã mua rồi”.
Có thể cân nhắc bán khi luận điểm đầu tư ban đầu không còn đúng, tình hình tài chính của doanh nghiệp xấu đi rõ rệt, triển vọng ngành thay đổi hoặc định giá trở nên quá cao.
Một trường hợp khác là khi xuất hiện cơ hội tốt hơn và việc chuyển vốn giúp tối ưu danh mục.
Điều quan trọng là quyết định bán cần dựa trên lý do cụ thể, không chỉ dựa vào cảm xúc.
21. Nhà đầu tư nên có nhật ký giao dịch
Một cuốn sổ hoặc file Excel đơn giản có thể giúp cải thiện phương pháp rất nhiều.
Mỗi lần mua, hãy ghi lại:
Mã cổ phiếu.
Giá mua.
Tỷ trọng.
Lý do mua.
Kỳ vọng.
Điều kiện khiến mình bán.
Sau một thời gian, nhìn lại các giao dịch đã thực hiện sẽ giúp nhận ra những sai lầm lặp lại.
Có thể bạn thường mua quá cao. Có thể bạn thường bán khi hoảng loạn. Cũng có thể bạn liên tục bình quân giá xuống đối với những doanh nghiệp mà luận điểm đã thay đổi.
Nếu không ghi lại, rất khó nhận ra những thói quen đó.
22. Không cần theo dõi bảng điện cả ngày
Một quan niệm khá phổ biến là nhà đầu tư giỏi phải nhìn bảng điện liên tục.
Thực tế không phải vậy.
Nếu chiến lược là đầu tư dài hạn, việc doanh nghiệp có tăng trưởng tốt hay không quan trọng hơn việc cổ phiếu tăng 1% hay giảm 2% trong một phiên.
Theo dõi bảng điện quá nhiều còn dễ tạo ra cảm xúc.
Một phiên giảm mạnh có thể khiến nhà đầu tư lo lắng. Một phiên tăng mạnh lại khiến họ muốn mua thêm. Nếu không có quy tắc, quyết định đầu tư sẽ thay đổi theo từng cây nến.
Đối với nhà đầu tư dài hạn, việc dành thời gian đọc báo cáo, cập nhật ngành và theo dõi hoạt động kinh doanh thường hữu ích hơn.
23. Xây dựng danh mục vừa đủ để có thể quản lý
Không nhất thiết phải sở hữu hàng chục mã cổ phiếu.
Nếu chỉ có 100 triệu đồng, việc chia thành quá nhiều vị thế khiến mỗi khoản đầu tư trở nên rất nhỏ.
Quan trọng hơn, nhà đầu tư có thể không đủ thời gian để nghiên cứu từng doanh nghiệp.
Một danh mục vừa phải giúp theo dõi dễ hơn và hiểu rõ mình đang sở hữu gì.
Tất nhiên, số lượng cổ phiếu phù hợp còn phụ thuộc vào quy mô vốn, khả năng phân tích và mức độ chấp nhận rủi ro của từng người.
24. Kiên nhẫn là một lợi thế rất lớn
Thị trường chứng khoán có thể khiến người ta mất kiên nhẫn.
Một cổ phiếu tốt có thể đi ngang nhiều tháng trước khi thị trường nhận ra giá trị của doanh nghiệp. Trong khoảng thời gian đó, những mã khác có thể tăng mạnh.
Nhà đầu tư dễ cảm thấy mình đã chọn sai.
Nhưng nếu doanh nghiệp vẫn đang tăng trưởng và luận điểm đầu tư chưa thay đổi, việc giá chưa tăng ngay không có nghĩa quyết định ban đầu sai.
Ngược lại, kiên nhẫn không có nghĩa là cố chấp. Nếu dữ liệu mới cho thấy doanh nghiệp đã thay đổi theo hướng xấu, cần sẵn sàng điều chỉnh quan điểm.
Kiên nhẫn với doanh nghiệp và linh hoạt với dữ liệu là hai điều có thể cùng tồn tại.
25. Học cách chấp nhận những giao dịch không khớp
Đây là một bài học nhỏ nhưng khá quan trọng đối với người sử dụng lệnh LO.
Bạn có thể đặt mua một cổ phiếu ở mức giá rất hợp lý nhưng cuối cùng không khớp. Thay vì lập tức nâng giá, hãy xem lại lý do ban đầu.
Nếu giá trị doanh nghiệp không thay đổi, tại sao phải trả giá cao hơn chỉ vì vài phút?
Đôi khi thị trường sẽ quay lại vùng giá bạn mong muốn. Nếu không, vẫn sẽ có những cơ hội khác.
Không nên để một giao dịch không khớp biến thành quyết định mua vội.
26. Cách tiếp cận phù hợp cho người mới
Nếu mới tham gia thị trường, có thể bắt đầu với số vốn vừa phải.
Mục tiêu ban đầu không nhất thiết phải là kiếm thật nhiều tiền. Mục tiêu quan trọng hơn là học cách vận hành tài khoản, hiểu bảng giá, thực hành đặt lệnh, theo dõi biến động và xây dựng thói quen ghi chép.
Sau khi có kinh nghiệm, có thể tăng dần quy mô vốn.
Cách này giúp những sai lầm đầu tiên có chi phí thấp hơn.
Không ai có thể học đầu tư mà không mắc sai lầm. Nhưng hoàn toàn có thể học cách để những sai lầm đó không gây hậu quả quá lớn.
27. Một quy trình đơn giản trước mỗi lần mua
Trước khi nhấn nút đặt lệnh, hãy thử dừng lại vài phút và tự hỏi:
Tôi đang mua doanh nghiệp nào?
Doanh nghiệp kiếm tiền từ đâu?
Tại sao tôi nghĩ doanh nghiệp còn tăng trưởng?
Mức giá hiện tại có hợp lý không?
Nếu cổ phiếu giảm 15-20%, tôi sẽ làm gì?
Tỷ trọng vị thế này có quá lớn không?
Tôi đang mua vì phân tích của mình hay vì thấy người khác đang mua?
Nếu không trả lời được những câu hỏi cơ bản này, có lẽ chưa cần phải vội.
Thị trường vẫn mở vào ngày mai.
28. Đầu tư hiệu quả là một quá trình dài
Không có công thức nào đảm bảo mọi giao dịch đều có lãi.
Thị trường luôn tồn tại yếu tố bất định. Chính vì vậy, nhà đầu tư cần xây dựng một phương pháp có thể hoạt động ngay cả khi dự báo không chính xác hoàn toàn.
Hiểu doanh nghiệp, mua ở mức giá hợp lý, phân bổ vốn vừa phải, sử dụng lệnh phù hợp và kiểm soát rủi ro là những nền tảng quan trọng.
Lệnh LO chỉ là một công cụ nhỏ trong toàn bộ quá trình đó. Một lệnh được đặt chính xác không thể biến một cổ phiếu kém thành khoản đầu tư tốt. Ngược lại, một doanh nghiệp tốt mua ở mức giá quá cao cũng có thể khiến nhà đầu tư phải chờ rất lâu để đạt hiệu quả.
Kết luận
Đầu tư chứng khoán không khó ở thao tác mở tài khoản hay đặt một lệnh mua. Phần khó nhất là xây dựng được cách tiếp cận có kỷ luật và đủ kiên nhẫn để thực hiện nó trong thời gian dài.
Người mới nên bắt đầu từ những điều cơ bản: hiểu công ty chứng khoán mình sử dụng, nắm được các loại lệnh, biết lệnh LO hoạt động như thế nào, hiểu giá và khối lượng trên bảng điện, sau đó mới đi sâu vào phân tích doanh nghiệp và định giá.
Khi đặt lệnh LO, hãy nhớ rằng kiểm soát giá cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận khả năng không được khớp. Đừng vì sợ bỏ lỡ mà liên tục nâng giá mua. Một cơ hội không thực hiện được vẫn tốt hơn một quyết định mua vội khiến tỷ lệ rủi ro trở nên bất lợi.
Về lâu dài, nhà đầu tư không cần phải thắng trong mọi giao dịch. Điều quan trọng hơn là tránh những sai lầm lớn, bảo vệ vốn và liên tục cải thiện phương pháp.
Thị trường sẽ còn rất nhiều phiên tăng giảm, rất nhiều câu chuyện mới và rất nhiều cổ phiếu được chú ý. Người có thể đi xa không nhất thiết là người phản ứng nhanh nhất với từng biến động của bảng điện, mà thường là người biết mình đang làm gì, tại sao mình làm điều đó và sẵn sàng thay đổi khi dữ liệu thực tế không còn giống với kỳ vọng ban đầu.
Đầu tư chứng khoán vì thế nên được nhìn như một hành trình tích lũy kiến thức và tài sản, thay vì một cuộc đua phải kiếm tiền thật nhanh. Khi nền tảng đủ vững, những công cụ như lệnh LO, phân tích kỹ thuật hay định giá doanh nghiệp mới thực sự phát huy giá trị.
Tác giả: Đỗ Tùng Lâm
