Phẫu thuật cắt thực quản (thường trong điều trị ung thư) là một kỹ thuật lớn và phức tạp. Dù y học hiện đại đã áp dụng nhiều phương pháp ít xâm lấn giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn, các vấn đề rối loạn tiêu hóa và hấp thu sau mổ vẫn là thử thách lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng sống của bệnh nhân.
Xem thêm tại: https://www.acare.abbott.vn/roi-loan-tieu-hoa-sau-phau-thuat-thuc-quan/
1. Các rối loạn tiêu hóa thường gặp sau cắt thực quản
Thực quản là ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Khi cắt bỏ thực quản, bác sĩ thường dùng một phần dạ dày kéo lên ngực hoặc cổ để tái tạo ống tiêu hóa. Sự thay đổi giải phẫu này gây ra "hội chứng sau cắt thực quản" với nhiều biểu hiện:
Trào ngược: Xảy ra ở 60–90% bệnh nhân do mất đi cơ vòng thực quản dưới.
Khó nuốt: Do hẹp vị trí nối hoặc rối loạn nhu động.
Hội chứng Dumping: Thức ăn di chuyển xuống ruột quá nhanh khiến người bệnh hoa mắt, chóng mặt, mệt rã rời ngay sau khi ăn.
Chậm làm rỗng dạ dày: Đây là vấn đề rất nan giải, xảy ra do các dây thần kinh điều khiển hoạt động dạ dày - ruột bị cắt đứt trong quá trình phẫu thuật. Bệnh nhân thường cảm thấy tức nặng ngực, nghe tiếng "sôi" vùng ngực, thậm chí nôn ra thức ăn cũ sau vài ngày. Tình trạng này khiến người bệnh sợ ăn và dễ dẫn đến suy dinh dưỡng nghiêm trọng.
2. Tình trạng thiếu men tụy ngoại tiết
PGS.TS.BS. Phạm Anh Vũ (Bệnh viện Đại học Y Dược Huế) chỉ ra rằng, thiếu men tụy ngoại tiết là một rối loạn phổ biến khác sau mổ thực quản, có thể xuất hiện từ vài tuần đến vài năm. Việc tuyến tụy không tiết đủ men tiêu hóa dẫn đến các triệu chứng kéo dài như đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy và sụt cân không kiểm soát.
3. Giải pháp khắc phục và cải thiện chất lượng sống
Để kiểm soát các biến chứng tiêu hóa và nâng cao thể trạng sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc:
Điều chỉnh chế độ ăn: Chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày, ăn chậm nuốt kỹ, hạn chế thực phẩm nhiều xơ cứng và uống đủ nước sau khi ăn.
Sử dụng thuốc hỗ trợ: Bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc giúp tăng cường nhu động, hỗ trợ dạ dày tống thức ăn xuống ruột nhanh hơn.
Bổ sung men tụy ngoại tiết: Việc uống bổ sung men tụy hằng ngày ngay sau phẫu thuật giúp cải thiện rõ rệt tình trạng tiêu chảy, giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất và tăng cân trở lại. Liều khuyến cáo thông thường là $50.000\text{ đơn vị Lipase}$ cho bữa ăn chính và $25.000\text{ đơn vị Lipase}$ cho bữa ăn phụ (liều lượng có thể điều chỉnh tùy theo thành phần bữa ăn và chỉ định y khoa).
Chủ động nhận biết các dấu hiệu rối loạn tiêu hóa và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ sẽ giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi thể trạng và nâng cao chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật.
