Thú chơi cá cảnh ngày càng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, từ những dòng cá quen thuộc như cá vàng, cá chọi cho đến những dòng cá cao cấp mang ý nghĩa phong thủy, giá trị kinh tế cao như cá Koi, cá Rồng. Nhằm đáp ứng nhu cầu khổng lồ của thị trường, hoạt động nhập khẩu cá cảnh từ các quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan đang diễn ra vô cùng sôi động. Tuy nhiên, cá cảnh là động vật sống, đòi hỏi quy trình vận chuyển khắt khe và chịu sự quản lý chặt chẽ của nhiều cơ quan nhà nước. Trong bài viết này vận tải Thái Hà hướng dẫn quy trình làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh, xác định mã hs và lưu ý khi nhập khẩu mặt hàng này.

Chính sách nhập khẩu cá cảnh

Bước đầu tiên để thực hiện trơn tru thủ tục nhập khẩu cá cảnh là doanh nghiệp phải nắm rõ hành lang pháp lý hiện hành. Theo quy định, cá cảnh không thuộc danh mục hàng hóa bị cấm nhập khẩu vào Việt Nam. Tuy nhiên, vì là động vật sống, mặt hàng này chịu sự quản lý chuyên ngành rất nghiêm ngặt dựa trên các văn bản pháp luật sau:

  • Thông tư số 103/2015/TT-BTC và thông tư số 14/2015/TT-BTC.
  • Thông tư 24/2017/TT-BNNPTNT và thông tư số 25/2016/TT-BNNPTNT của Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn.
  • Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi thông tư 39/2018/TT-BTC) và nghị định số 69/2018/NĐ-CP.

Khi tiến hành thủ tục nhập khẩu cá cảnh, doanh nghiệp bắt buộc phải lưu ý những điều kiện tiên quyết sau:

  • Phải thực hiện thủ tục đăng ký kiểm dịch động vật trước khi nhập khẩu.
  • Đối với các loại cá quý hiếm nằm trong sách đỏ (như cá Rồng), doanh nghiệp bắt buộc phải xin được giấy chứng nhận CITES (Công ước về thương mại quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp).
  • Đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định dán nhãn hàng hóa theo nghị định 43/2017/NĐ-CP.

Dán nhãn hàng nhập khẩu

Dán nhãn mác (Shipping mark) lên kiện hàng là một khâu không thể thiếu trong thủ tục nhập khẩu cá cảnh, được giám sát chặt chẽ từ sau khi nghị định 128/2020/NĐ-CP ra đời. Việc này giúp cơ quan hải quan dễ dàng kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ và xác định đơn vị chịu trách nhiệm pháp lý cho lô hàng.

Nội dung nhãn mác: Theo quy định tại nghị định 43/2017/NĐ-CP, một nhãn mác chuẩn chỉnh cho cá cảnh nhập khẩu phải chứa đầy đủ các thông tin bằng tiếng Anh hoặc ngôn ngữ có kèm bản dịch tiếng Việt, bao gồm:

  • Thông tin (tên, địa chỉ) của tổ chức/cá nhân xuất khẩu và nhập khẩu.
  • Tên chi tiết và thông tin của hàng hóa.
  • Nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa.
  • Đối với hàng bán lẻ, cần bổ sung thêm nhà sản xuất, số lượng, ngày tuổi, chiều dài con giống và các cảnh báo an toàn.

Vị trí dán nhãn: Nhãn mác phải được dán ở những vị trí dễ dàng quan sát nhất trên các kiện hàng, thùng carton, kiện gỗ hoặc bao bì chứa cá. Việc này giúp rút ngắn đáng kể thời gian kiểm hóa tại cảng.

Rủi ro nếu vi phạm: Nếu bỏ qua bước dán nhãn khi làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh, doanh nghiệp sẽ đối mặt với nguy cơ bị phạt hành chính theo điều 22 nghị định 128/2020/NĐ-CP, bị bác bỏ chứng nhận xuất xứ (mất quyền hưởng thuế ưu đãi), và rủi ro cá chết do đơn vị vận chuyển không nhận diện được cảnh báo hàng sống.

Xác định mã hs cá cảnh

Tra cứu mã HS (Harmonized System) là công đoạn quyết định tính chính xác của toàn bộ thủ tục nhập khẩu cá cảnh. Mã HS là dãy số tiêu chuẩn toàn cầu, giúp xác định mức thuế suất và chính sách quản lý đi kèm.

Mặt hàng cá cảnh được phân loại vào chương 3: Cá và động vật giáp xác, động vật thân mềm và động vật thủy sinh không xương sống khác. Cụ thể, các mã HS phổ biến thường gặp bao gồm:

  • 03011110: Cá bột (nước ngọt).
  • 03011191: Cá chép Koi (Cyprinus carpio).
  • 03011192: Cá vàng (Carassius auratus).
  • 03011193: Cá chọi Thái Lan (Beta splendens).
  • 03011195: Cá rồng (Scleropages formosus).
  • 03011199: Loại cá nước ngọt cảnh khác.

Hậu quả khi áp sai mã HS: Nếu doanh nghiệp khai sai mã số này, tiến độ thông quan sẽ bị trì hoãn do cơ quan chức năng phải xác minh lại. Đặc biệt, nếu việc sai lệch dẫn đến thiếu hụt tiền thuế, doanh nghiệp sẽ bị phạt tối thiểu 2.000.000 VNĐ và mức phạt tối đa có thể lên tới gấp 3 lần số thuế khai thiếu theo nghị định 128/2020/NĐ-CP.

Xác định thuế nhập khẩu cá cảnh

Hoàn thành nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước là điều kiện bắt buộc để lô hàng cá cảnh được lưu thông hợp pháp. Khi làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh, doanh nghiệp cần quan tâm đến hai loại thuế chính: thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT).

Thuế nhập khẩu: Mức thuế suất nhập khẩu thông thường cho cá cảnh khá cao, dao động từ 22,5% - 30%, và thuế nhập khẩu ưu đãi là 15% - 20%. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp nhập khẩu từ các quốc gia, khu vực có ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt nam như ASEAN, Trung quốc, Nhật bản, Hàn quốc và cung cấp được giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hợp lệ, mức thuế này sẽ được giảm xuống mức ưu đãi đặc biệt là 0%.

Công thức: Thuế nhập khẩu = Trị giá CIF x % thuế suất nhập khẩu.

Thuế GTGT nhập khẩu: Đối với mặt hàng cá cảnh nhập khẩu, thuế GTGT được quy định ở mức 5% (hoặc 8% tùy vào mã HS và chính sách từng thời điểm).

Công thức: Thuế GTGT = (Trị giá CIF + Thuế nhập khẩu) x % Thuế GTGT.

Bộ hồ sơ làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh

Để kiện hàng hạ cánh an toàn và được thông quan thần tốc, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt giấy tờ là vô cùng quan trọng. Căn cứ theo thông tư 38/2015/TT-BTC và thông tư 39/2018/TT-BTC, bộ hồ sơ tiêu chuẩn để làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh bao gồm:

  1. Tờ khai hải quan nhập khẩu.
  2. Hợp đồng thương mại (Sale contract).
  3. Hóa đơn thương mại (Commercial invoice).
  4. Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing list).
  5. Vận tải đơn (Bill of lading / Airway bill).
  6. Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để hưởng ưu đãi thuế.
  7. Giấy chứng nhận y tế (Health certificate): Do cơ quan thú y nước xuất khẩu cấp, xác nhận cá khỏe mạnh, không mang mầm bệnh. Đây là chứng từ đặc biệt quan trọng để làm đăng ký kiểm dịch.
  8. Giấy phép nhập khẩu cá cảnh từ cục thú y (nếu có) và giấy chứng nhận CITES đối với các loài cá thuộc danh mục quản lý.
  9. Hồ sơ đăng ký kiểm dịch động vật.

Quy trình làm thủ tục nhập khẩu cá

Quy trình làm thủ tục nhập khẩu cá cảnh mang tính đặc thù cao, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa hải quan và cục thú y. Dưới đây là 5 bước chuẩn mực để mang lô hàng về kho an toàn:

Bước 1: Xin giấy phép nhập khẩu từ cục thú y

Trước khi hàng về, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ xin giấy phép nhập khẩu tại Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) thông qua hệ thống một cửa quốc gia hoặc nộp bản giấy. Việc này nhằm xác định xem loài cá đó có được phép nhập vào Việt Nam và nhà xuất khẩu có nằm trong danh sách được phép xuất hàng sang Việt Nam hay không. Thời gian xử lý thường từ 5 - 7 ngày làm việc.

Bước 2: Khai báo tờ khai hải quan điện tử

Khi đã có đủ bộ chứng từ và giấy phép, nhân viên nghiệp vụ sẽ tiến hành khai báo các thông tin của lô cá lên phần mềm hải quan điện tử. Doanh nghiệp có thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày cá về cảng/sân bay để khai báo, nếu quá hạn sẽ bị phạt. Việc khai báo đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về mã HS và nguồn gốc để tránh rắc rối pháp lý.

Bước 3: Đăng ký kiểm dịch và mở tờ khai hải quan

Sau khi có tờ khai, doanh nghiệp tiến hành đăng ký kiểm dịch động vật trên cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc đăng ký trực tiếp tại chi cục thú y vùng. Khi hồ sơ đăng ký kiểm dịch được xác nhận, doanh nghiệp mang hồ sơ giấy xuống chi cục hải quan để mở tờ khai. Lúc này, cơ quan thú y sẽ tiến hành lấy mẫu kiểm dịch cá thực tế ngay tại cửa khẩu.

Bước 4: Thông quan hàng hóa

Nếu hồ sơ hợp lệ và kết quả kiểm dịch cho thấy cá khỏe mạnh, hải quan sẽ chấp nhận thông quan tờ khai. Doanh nghiệp cần hoàn thành ngay việc nộp thuế nhập khẩu và thuế GTGT vào kho bạc nhà nước, bởi tờ khai chỉ chính thức được thông quan khi nghĩa vụ thuế đã hoàn tất.

Bước 5: Đưa hàng về bảo quản và thanh lý tờ khai

Sau khi đổi lệnh và đóng các phí liên quan, doanh nghiệp điều động phương tiện chuyên dụng chở cá về cơ sở nuôi dưỡng. Trong một số trường hợp, cơ quan kiểm dịch sẽ tiếp tục xuống cơ sở kiểm tra tình trạng cá trong 2 - 3 ngày tiếp theo. Nếu cá phát triển bình thường, chứng nhận kiểm dịch cuối cùng sẽ được cấp để doanh nghiệp nộp lại cho hải quan đóng hồ sơ, chính thức hoàn tất thủ tục nhập khẩu cá cảnh.

Những lưu ý khi nhập khẩu cá cảnh

Bởi cá cảnh là động vật sống, nhạy cảm với môi trường và thời gian, việc thực hiện thủ tục nhập khẩu cá cảnh cần sự tốc độ và chuyên nghiệp. Dưới đây là những lưu ý mà doanh nghiệp cần ghi nhớ:

  • Chuẩn bị chứng từ gốc từ sớm: Vì cá cần được thông quan giải phóng nhanh nhất có thể, doanh nghiệp phải yêu cầu đối tác chuẩn bị và gửi trước các chứng từ gốc (đặc biệt là Health Certificate) trước khi hàng về đến Việt Nam.
  • Tuân thủ tuyệt đối quy định CITES: Đừng cố tình nhập lậu cá thuộc danh mục sách đỏ. Hãy chắc chắn xin cấp chứng nhận CITES đầy đủ từ cơ quan quản lý để tránh bị tịch thu lô hàng.
  • Chú ý khâu đóng gói và vận chuyển: Cá cảnh phải được đóng gói theo tiêu chuẩn quốc tế, trang bị hệ thống lọc nước và kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt để duy trì sự sống trong suốt chuyến đi và thời gian chờ thông quan.
  • Nộp thuế đúng hạn: Xin nhắc lại, quy tắc bất di bất dịch của hải quan là hàng hóa chỉ được thông quan giải phóng sau khi doanh nghiệp đã hoàn thành 100% nghĩa vụ nộp thuế với nhà nước.

Thủ tục nhập khẩu cá cảnh là một chuỗi quy trình phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu luật pháp, từ việc xin giấy phép, khai báo mã HS chính xác, đóng thuế cho đến các nghiệp vụ kiểm dịch thú y khắt khe. Một sơ suất nhỏ về giấy tờ hay sự chậm trễ ở cảng cũng có thể khiến lô cá đắt tiền bị suy yếu hoặc chết, gây thiệt hại tài chính nặng nề.

Trên đây là toàn bộ thủ tục xin giấy phép nhập khẩu cá cảnh mà vận tải Thái Hà muốn gửi đến quý khách. Nếu quý doanh nghiệp còn bất kỳ câu hỏi nào liên quan đến mã HS, thuế nhập khẩu cá cảnh, xin liên hệ với chúng tôi để được tư vấn nhanh chóng.