Không ít trẻ sơ sinh thiếu may mắn ngay từ khi lọt lòng bởi phải mang trong mình những bệnh lý nguy hiểm. Nhận biết dấu hiệu trẻ phát triển chậm dưới đây sẽ giúp mẹ sớm có giải pháp can thiệp chữa trị kịp thời.





Các bác sĩ Nhi đánh giá một đứa trẻ phát triển chậm là trẻ có mức phát triển chậm hoặc thấp hơn so với mức phát triển của một đứa trẻ bình thường trong cùng độ tuổi.



Trẻ em phát triển chậm có thể biểu hiện ở một hoặc nhiều khía cạnh khác nhau, chẳng hạn:


Kém vận động, cơ bắp quá nhỏ hoặc quá lớn (quan sát từ việc đi lại hoặc khả năng viết của trẻ);


Giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ (khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ), các hoạt động liên quan đến lời nói;


Tự thân phục vụ (tự vệ sinh, mặc quần áo)


Các khía cạnh xã hội khác (khả năng tiếp xúc, chơi đùa với người khác).


Trẻ em chậm phát triển có thể do các yếu tố từ bên trong hoặc tác động từ bên ngoài, bao gồm:



- Di truyền từ cha hoặc mẹ;



- Sức khỏe của người mẹ trong thời gian mang thai;



- Trẻ sinh non;



- Sức khỏe của trẻ sau sinh, gặp phải các biến chứng sau sinh.



- Cách chăm sóc và dinh dưỡng cho bé không hợp lý.



Những bất thường ở trẻ là dấu hiệu cho thấy nguy cơ chậm phát triển. Các dấu hiệu này có thể là một hoặc nhiều yếu tố. Một đứa trẻ chậm phát triển có ảnh hưởng đến hành vi của trẻ về sau. Dưới đây là 8 dấu hiệu bất thường ở trẻ mà cha, mẹ có thể quan sát nhận thấy.



1. Đầu





Nếu một đứa trẻ có cái đầu to hoặc nhỏ bất thường thì đây là dấu hiệu cho thấy não của con không phát triển bình thường. Thông thường, một đứa trẻ bình thường sẽ có chu vi của đầu theo các mốc giai đoạn quan trọng sau:



- 3 tháng tuổi: 35cm



- 4 tháng: 40 cm



- 1 năm: 45 cm



- 2 năm: 47 cm.



Nếu trẻ không đạt được mức này, quá chuẩn hoặc quá nhỏ cần phải cho trẻ đi khám lập tức.



2. Tai



Đầu tiên, khi đứa trẻ chào đời, cha mẹ nên chú ý xem tai của con có bị quá thấp hoặc quá cao hay không, vành tai, sụn tai có ở vị trí bình thường hay không.



Sau đó, khi con được 6 tháng tuổi, mẹ hãy quan sát khả năng nghe và nhận biết âm thanh của con. Mẹ xem thử con có con thể nghe được tiếng người khác nói hay không, bao gồm khả năng mà con phản ứng lại. Mẹ nên thử âm thanh ở các mức độ khác nhau, nếu con có biểu hiện không nghe được âm thanh xung quanh chẳng hạn như không có phản ứng lại hoặc không bị giật mình vì tiếng ồn, đây có thể là dấu hiệu bất thường.



3. Mắt





Một đứa trẻ chậm phát triển, đôi mắt của bé thường cách xa nhau hoặc quá gần nhau. Khi ánh sáng phản chiếu vào mắt con, nếu quan sát thấy điểm trắng xuất hiện, mẹ cần đưa bé đi khám chuyên khoa mắt vì đây là dấu hiệu bất thường cho thấy có khối u hoặc vỏ võng mạc.



Hoặc mẹ có thể nhận biết khi trẻ không có biểu hiện chớp mắt khi nhìn thấy vật gì đó đang di chuyển lại gần phía mình hoặc ánh áng rọi vào mắt mình. Thông thường, trẻ sơ sinh có xu hướng dõi theo quan sát những nơi có ánh sáng hoặc món đồ chuyện động nhưng nếu bé không có những biểu hiện này, mẹ cũng nên lưu ý.



4. Mũi





Thông thường, trẻ em có thể ngửi khi được 3 ngày tuổi. Trẻ nhận biết được mùi của mẹ bé. Nếu đứa trẻ không có biểu hiện nhận ra mùi của người mẹ hoặc mùi sữa mẹ hay không bị hắt hơi, nhăn mũi khi ngửi thấy mùi hăng, có thể đây là một dấu hiệu bất thường.



5. Miệng



Rất dễ dàng để quan sát biết bé có bị hở hàm ếch hay không. Biểu hiện đứa trẻ nói không rõ ràng, nói lắp, âm thanh bất thường, con không thể nói. Cho đến khi con được 2 tuổi nhưng vẫn không thể bắt chước được những gì mà con thường xuyên được nghe, đây có thể dấu hiệu trẻ chậm phát triển ngôn ngữ.



Để giúp con cải thiện khả năng nói, cha, mẹ nên thường xuyên trò chuyện cùng bé, tương tác với con nhiều hơn để con bắt chước học cách phát âm từ đơn giản đến phức tạp.



6. Lưỡi





Chiếc lưỡi lớn cũng là một trong những biểu hiện bất thường của trẻ phát triển chậm. Chiếc lưỡi dài hoặc ngắn cũng gây cản trở trong việc nói của bé. Biểu hiện là lưỡi dài, chảy nước dãi, bé thường xuyên mở miệng không nuốt thức ăn hoặc không nhai thức ăn, nhai cơm lâu, thường xuyên bị ho hoặc nghẹn thức ăn.



Để giúp con vận động lưỡi, mẹ có thể massage cho bé. Mẹ dùng một tay chấm và lau xung quanh khoang dưới của miệng. Mẹ nhẹ nhàng đẩy lưỡi của bé lên xuống trong khoảng 5 - 10 phút.



7. Cánh tay và chân





Trẻ chậm phát triển sẽ có những biểu hiện sau:



- 2 chân không bằng nhau;



- Bàn tay không đủ 5 ngón;



- Bắp tay, cánh tay và chân quá cứng khiến cho việc vận động trở nên khó khăn, khó di chuyển, khó cầm, nắm, bám víu,...



- Xương chậu có biểu hiện bất thường



- Nhu động ruột có vấn đề: táo bón, tiêu hóa không tốt, hấp thụ kém,...



Ngoài ra, tay hoặc chân của con mềm nhũn, các cơ mềm, bé không có lực di chuyển, các mẹ cũng cần chú ý. Các bà mẹ bế con sai cách, không kiểm soát được lực nâng của mình cũng có thể gây tổn thương nội tạng của bé.



Những dấu hiệu cho thấy trẻ có sự phát triển bất thường:



- 3 tháng, cổ chưa cứng cáp;



- 9 tháng, con chưa biết lộn;



- 1 năm vẫn chưa biết đi.



8. Da





Màu da bất thường cũng là dấu hiệu trẻ chậm phát triển. Mẹ có thể quan sát và chú ý những điểm bất thường sau đây:



- Có một vết sọc trắng hoặc đen lớn trên da;



- Có hơn 6 vết chàm trên da;



- Vết chàm hình cây trên da, da mềm;



- Da rất khô, bị trầy xước, sưng tấy.



Mỗi đứa trẻ sẽ có những biểu hiện khác nhau, trên đây không phải là tất cả các dấu hiệu cho thấy trẻ chậm phát triển. Đó chỉ là 8 dấu hiệu mà mẹ có thể dễ dàng quan sát thấy. Ngoài ra, khi cảm thấy trẻ có dấu hiệu bất thường hoặc cha, mẹ cảm thấy nghi ngờ thì nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán chính xác và điều trị sớm nhất.