Vanessa Paradis: Ta say theo Mambo điệu nhạc ngất ngây

TTO - Mang họ Paradis (tiếng Pháp: thiên đường) và được mệnh danh là cánh chim địa đàng, Vanessa Paradis là nữ ca sĩ, diễn viên và người mẫu thành công với ca khúc Joe le taxi (Joe, tài xế taxi).

Vanessa Paradis thành danh từ rất sớm với ca khúc Joe le taxi (Joe, tài xế taxi).

Nổi tiếng và bị ganh ghét từ 15 tuổi

Vanessa Paradis có tên đầy đủ là Vanessa Chantal Paradis, sinh năm 1972 tại Val-de-Marne (Pháp). Dù tính tình nhút nhát, cô học dương cầm và múa từ nhỏ. Hồ sơ học sinh cho thấy cô có học lực trung bình và mơ ước thành diễn viên kịch.

Năm 1981, cô xuất hiện lần đầu trong chương trình truyền hình L’école des fans với bài hát La chanson d’Émilie et du grand oiseau (Bài hát của Émilie và chú chim lớn).

Tháng 4-1987, Vanessa Paradis ra mắt đĩa 45 vòng Joe le taxi (Joe, tài xế taxi). Bài hát được xếp hạng nhất ở Pháp trong 11 tuần với 1,3 triệu đĩa tiêu thụ trong nước.

Bài hát cũng được xếp hạng 1 ở Bỉ, Thụy Sĩ, Canada và Israel, hạng 2 ở Ireland, hạng 3 ở vương quốc Anh, hạng 5 ở Na Uy, hạng 7 ở Thụy Điển, hạng 8 ở Đức và hạng 10 ở Ý với 3,2 triệu đĩa tiêu thụ trên thế giới - một kỷ lục mà chưa ca sĩ Pháp nào đạt được từ sau năm 1969.

Trước đó, chỉ Serge Gainsbourg (1928-1991) lập được kỳ tích này khi song ca với Jane Birkin bài Je t’aime... moi non plus (được gắn nhãn cấm người dưới 21 tuổi nghe).

Vanessa Paradis thời trẻ

Sự thành công nhanh chóng mang lại cho cô gái 15 tuổi danh tiếng lẫn áp lực. Bên cạnh những người yêu thích, nhiều thanh thiếu niên trạc tuổi ganh ghét và xem cô ca sĩ trẻ như "một loại Lolita". Đặc biệt, cái tên Vanessa Paradis trong giai đoạn này được phe chống đối dùng như một từ lóng mang nghĩa mỉa mai.

Tháng 9-1987, Vanessa Paradis vào trường trung học phổ thông Marcelin-Berthelot trong sự đố kỵ thường trực của một số bạn bè và cả giáo viên. Tháng 3-1989, được sự chấp thuận của cha mẹ, Vanessa Paradis thôi học.

Vanessa Paradis thành công ngay từ tuổi thiếu niên

Bài hát Joe le taxi nhanh chóng lan tỏa khắp thế giới khi Vanessa Paradis chưa trưởng thành.

Joe le taxi là ai?

Bất chấp tất cả, bài hát Joe le taxi nhanh chóng lan tỏa khắp thế giới với lời Đức, Ý, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Anh, Nhật... Riêng ở Pháp, nhiều nghệ sĩ nổi tiếng chọn bài hát này để biểu diễn trên sân khấu, trên truyền hình hoặc thu âm. Marc Lavoine - tác giả của Bonjour Vietnam - từng thể hiện Joe le taxi vào năm 1997 trên kênh truyền hình M6.

Cuối thập niên 1980, nhạc sĩ Nhật Ngân (1942-2012) viết lời Việt cho Joe le taxi nhưng vẫn giữ lại tựa Pháp. Lúc ấy, ca sĩ Ngọc Lan (1956-2001) là người thể hiện bài hát thành công nhất.

Khi liệt kê lời ca khúc Joe le taxi bằng các thứ tiếng khác nhau trên thế giới, một số trang web tiếng Pháp xác nhận có lời Pháp-Việt và ghi rõ tên người biểu diễn là Ngọc Lan.

Đối với clip Joe le taxi do Ngọc Lan thể hiện được đăng trên YouTube ngày 10-4-2010, một khán giả đã bình luận bằng tiếng Pháp: “Biết nói gì nhỉ? Chỉ biết cám ơn Ngọc Lan! Cám ơn đã thể hiện tuyệt như thế bằng tiếng Việt những bài hát tiếng Pháp này. Sẽ không ai quên bạn. Xin chào”.

Vanessa Paradis trong 1 lần ghi hình clip Joe le taxi

Joe le taxi viết về một chàng tài xế Paris có chiếc taxi màu vàng. Chàng thuộc lòng mọi ngóc ngách của kinh đô ánh sáng, mê điệu rumba và mambo rock cổ điển, thích uống rượu rhum.

Chàng tài xế taxi này là nhân vật hư cấu hay có một nguyên mẫu thực? Nếu có, nguyên mẫu ấy là ai? Tại sao chiếc taxi của Joe lại màu vàng giống như ở New York? Étienne Roda-Gil - tác giả phần lời ca khúc - đã qua đời năm 2004 nên không thể trả lời những câu hỏi này.

Có người dựa vào tính cách của nhân vật trong bài hát ý để đoán rằng Joe là một người bạn của ca sĩ Jacques Dutronc. Tuy nhiên, vợ của Jacques Dutronc phủ nhận suy đoán này. Vì thế, những câu hỏi trên vẫn chưa có lời giải.

Cũng cần lưu ý rằng thời điểm ra đời bài hát (1987) nằm trong nhiệm kỳ bảy năm đầu tiên (1981-1988) của tổng thống François Mitterrand (1916-1996). Vào thời ấy, việc kiểm tra nồng độ cồn đối với tài xế không khắt khe như ngày nay. Vì thế mới có chuyện Joe “uống rhum theo điệu mambo” những lúc kẹt xe.

Vanessa Paradis trình diễn trên sân khấu

Vanessa Paradis còn là một người mẫu thường xuyên chụp ảnh thời trang cho các tạp chí lớn.

Vanessa Paradis: cánh chim địa đàng không mỏi

Từ 1988 đến 1990, Vanessa Paradis là người mẫu cho nhà thiết kế tóc Jean-Marc Maniatis. Năm 1989, bộ phim Noce blanche (Lễ cưới trắng) do Vanessa Paradis đóng vai nữ chính chiếm ngôi á quân về lượng người xe trong năm đối với hạng mục phim Pháp.

Năm 1990, cô nhận giải César dành cho nữ diễn viên triển vọng và giải Victoire de la musique đầu tiên trong sự nghiệp.

Cô tiếp tục thành công với sự nghiệp ca sĩ, diễn viên và người mẫu thời trang. Đến nay, Vanessa Paradis đã ghi âm 14 album (6 album chính), 5 lần lưu diễn, đóng 16 phim, 6 lần nhận giải Victoire de la musique, đã nhận huận chương Văn học và nghệ thuật hạng ba (2007), Bắc đẩu bội tinh hạng năm (2016).

Diễn xuất của Vanessa Paradis hoàn thiện theo năm tháng nhưng vẫn giữ nét hồn nhiên, trong sáng. Với gần 44 tuổi đời nhưng có đến 29 tuổi nghề, cánh chim địa đàng Vanessa Paradis vẫn chưa mỏi với thời gian.

Vanessa Paradis những năm tháng gần đây.

* Lời Pháp bài Joe le taxi

Joe le taxi, Y va pas partout Y marche pas au soda Son saxo jaune Connaît toutes les rues par coeur

Tous les petits bars Tous les coins noirs Et la Seine Et ses ponts qui brillent

Dans sa caisse La musique à Joe, C'est la rumba Le vieux rock au mambo

Joe, le taxi C'est sa vie Le rhum au mambo Embouteillage,

Il est comme ca Rhum et mambo Joe, Joe, Joe

Dans sa caisse, La musique à Joe résonne.

C'est la rumba, Le vieux rock au mambo bidon.

Vas-y Joe, Vas-y Joe, Vas-y fonce,

Dans la nuit, vers l'Amazone,

Joe le taxi, Et Xavier Cugat, Joe le taxi,

Et Yma Sumac, Joe-Joe-Joe

Joe, le taxi, C'est sa vie, Le rhum au mambo, Embouteillage,

Joe le taxi, Et les Mariachis,

Joe le taxi, Et le cha-cha-chi,

Joe le taxi, Et le cha-cha-chi,

Vas-y Joe, Vas-y fonce, Dans la nuit, vers l'Amazone.

Dịch nghĩa lời Pháp

Joe, tài xế taxi Không đi khắp mọi nơi Không uống sô đa Chiếc xe vàng của anh

Thuộc lòng mọi con phố Mọi quán bar nhỏ Mọi ngõ tối

Và sông Seine Và những chiếc cầu rực sáng

Trong xe anh Có nhạc mà anh thích Đó là điệu rumba Điệu mambo rock cổ điển

Joe, tài xế taxi

Đó là cuộc sống của anh Uống rhum theo điệu mambo

Những lúc kẹt xe Anh là như thế Rhum và mambo

Joe, Joe, Joe Trong xe anh, Nhạc của Joe âm vang.

Đó là điệu rumba, Điệu mambo rock cổ điển

Đi nào Joe, Đi nào Joe, Lao đi nào Trong đêm, hướng về Amazone

Joe, tài xế taxi Và nhạc sĩ Xavier Cugat

Joe, tài xế taxi Và ca sĩ Yma Sumac

Joe-Joe-Joe Joe, tài xế taxi

Đó là cuộc sống của anh Uống rhum theo điệu mambo Những lúc kẹt xe

Joe, tài xế taxi Và điệu Mariachis

Joe, tài xế taxi Và điệu chachacha

Joe, tài xế taxi Và điệu chachacha

Đi nào Joe Lao đi nào

Trong đêm, hướng về Amazone

Lời Việt của Nhật Ngân

Này anh yêu ơi ta cùng đi nhé

Phố đông người xôn xao Vui tìm môi ấm

Ngại chi khi tình ta ấm nồng

Muôn vàn yêu thương Hãy vui đêm nay

Ta dìu nhau Trong âm vang tiếng đàn

Ta cùng vui Ôi mê say ngất trời Theo điệu Rumba

Thấy lâng lâng theo Mambo Xin ngừng anh hỡi Xin chớ đi

Ta say theo Mambo Điệu nhạc ngất ngây Theo đôi chân bước Say sưa Mambo

Joe le taxi

* Clip Vanessa Paradis hát Joe le taxi: