Hiệu “tương ớt con gà trống”, loại gia vị cay nồng này được sản xuất ở vùng Nam California. Cứ gọi là sir-ra-cha và bày bán sẵn ở quầy thực phẩm dành cho người Á Châu, từ amazon.com, hay ở Walmart để nếm thử nó cay thế nào.



Tương ớt dạng xốt ngày nay quá phổ biến. Bếp trưởng Daniel Patterson kể câu chuyện “phất” lên của một người Mỹ và chia sẻ công thức làm ra loại tương ớt xịt vào nhiều loại thức ăn, do mọi người đem đến “mỗi món”, tập trung lại và cùng ăn.


Đầu bếp không phải là những người cầu kỳ. Hàng loạt các bài báo, cuốn sách, và các chương trình truyền hình cố gắng khai thác bí quyết của chúng tôi, trông cứ như là dùng môn vật lý học lượng tử giúp hiểu về công nghệ lỗi thời, radio xài bóng đèn bán dẫn. Chúng tôi thích thức ăn, những quầy bar, loại nhạc ồn ào, ầm ĩ ... và thích scriracha. Chúng tôi xịt tương ớt lên mọi thứ thức ăn, từ món trứng chiên đến cơm, món chưng, món hấp, súp, và món xào. Tôi đã nghe chuyện kể về bánh mì ngọt và bánh Marys màu đỏ ăn với scriracha. Vài năm trước, một đầu bếp của tôi thử làm nước chanh cay scriracha, thật tình cũng hơi ngán. Nhưng điều đó thể hiện chúng tôi luôn đi tìm ý tưởng mới cho loại tương ớt này.


Người đầu tiên làm ra loại tương ớt ngon này được ghi lại trong sách như là câu chuyện điển hình cho thành công của người di dân gốc Việt Nam, David Tran hiện đang định cư ở bang Los Angeles, Hoa Kỳ từ năm 1980. Do không tìm thấy loại tương ớt ưa thích, anh quyết định làm riêng, và thường bày bán sau xe tải của mình. Nhạy bén cơ hội kinh doanh mới, anh chuyển cơ sở chế biến đến Rosemead, ngoại ô bang Los Angeles, và bắt đầu làm thêm những loại xốt khác-scriracha, được đặt tên theo loại tương ớt Á Châu truyền thống từ thị trấn ven biển Si Racha, Thái Lan, đem lại thành công ngoài mong đợi. Hãng thực phẩm Tran's Huy Fong hiện bán ra hơn 10 triệu chai mỗi năm.


Ghé thăm hãng Huy Fong, tôi đã ngập ngừng ngoài cửa chính, cảm nhận sức nóng vùng Nam California ngay từ vỉa hè, như bước chân kẻ thích mạo hiểm lúc bước vào ngôi đền ma quái. Bên trong kho hàng sạch sẽ, thoáng mát là hàng dãy thùng 55 ga-lông (1 ga-lông tương đương 4, 54 lít ở Anh, 3, 78 lít ở Mỹ) chuyên dùng chứa ớt, nguyên liệu chính làm ra xốt. Giống ớt Jalapeños được trồng theo hợp đồng ở những nông trại gần đó, khi ớt chín được vận chuyển đến nhà máy, được ướp muối, giấm và chất bảo quản. Màu đỏ của tương ớt khác biệt tùy theo mùa ớt chín là thông tin đáng chú ý trong quy trình chế biến. Máy xay ớt chuyển ớt trái thành dạng sền sệt thường được sản xuất theo yêu cầu chủ nhân. William Tran, con trai của David (hiện là Chủ tịch hội đồng quản trị hãng Huy Fong), mô tả cha mình như một thợ gò, hàn.“ “Nếu không làm tương ớt, ông sẽ đang thiết kế trang thiết bị nào đó,” William nói. Hãng thậm chí đã tự làm ra loại chai riêng, cùng với những sáng chế độc quyền khác đã góp phần giảm giá thành sản xuất. Do vậy, hãng thường xuyên giảm giá hơn là chú trọng nhiều đến tăng lợi nhuận. ‘Chúng tôi muốn loại tương ớt nhà giàu này bán giá phải chăng, người nghèo chấp nhận được”, anh giải thích.


Không ai nói tương ớt này ngon đến mức nào, mà quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ. ““Tương ớt scriracha không theo vị truyền thống,” William khẳng định. “Cha tôi làm ra theo khẩu vị riêng ông”. Pim Techamuanvivit, tác giả cuốn sổ tay người sành ăn (The Foodie Handbook và trang blog chezpim.com), không tán thành, cô nói “Nó giống tương ớt Thái tôi đã từng ăn.” “Tương tự như đem nước xốt cà chua nấm đến Trung Quốc và nói rằng bạn tự tìm ra và chỉ là trùng hợp cách đặt tên-xốt cà chua nấm.” Nhưng loại tương ớt sản xuất nội địa, của gia đình họ Trần, không phải do nhập khẩu, mang phong vị và hình ảnh của nước Mỹ.


Gác lại chuyện nguồn gốc, tôi chia tay gia đình ông Trần với ấn tượng đặc biệt. Và như là chủ một nhà hàng nhỏ, tôi thích kiểu làm ăn của họ. Họ đã không bán thương hiệu cho một tập đoàn đa quốc gia. Họ cũng không mở rộng kinh doanh nhanh quá. Họ làm ăn cần cù và coi trọng chất lượng tương ớt.


Qua chuyến thăm, tôi có thêm vài bạn làm “đầu bếp” tham gia tiệc đứng “buffet”. Mỗi người làm một món có xịt tương ớt, chúng tôi ăn uống, thưởng thức những “thành quả” từ niềm đam mê nấu nướng-niềm vui giản đơn quanh bàn ăn.


Daniel Patterson là bếp trưởng và cũng là chủ Nhà hàng Coi ở San Francisco.


Tác giả Daniel Patterson


http://www.oratrip.com/Tourism-News-Detail/1002-779-1/Sriacha--B%E1%BB%91n-C%C3%B4ng-Th%E1%BB%A9c-L%C3%A0m-Ra-Chai-T%C6%B0%C6%A1ng-%E1%BB%9At-G%C3%ADa-5-%C4%90%C3%B4-La.htm