Thấy gì từ vụ việc “Treo bò- bán ngựa”

Khắp nơi “treo bò- bán ngựa”

Các cơ quan chức năng an toàn thực phẩm của Đan Mạch hôm thứ năm đã kêu gọi kiểm tra khẩn cấp tất cả các loại thịt đang được bày bán ở tất cả các siêu thị trên toàn quốc khi vụ scandal thịt ngựa đã lan rộng khắp châu Âu.

Tại Síp, hơn 16 tấn thịt làm nhân bánh mỳ kẹp thịt đã bị tiêu huỷ trong ngày 14-2 do lo ngại có trà trộn thịt ngựa.

Vụ việc chấn động này bị phát giác vào giữa tháng 1 khi các thanh tra thực phẩm Ai-len phát hiện lượng thịt ngựa trong số hàng thịt bò xay đông lạnh để làm nhân bánh kẹp thịt của các công ty ở Ireland và Anh đã được bán ra ở chuỗi siêu thị Tesco – nhà bán lẻ lớn nhất của Anh. Thay vì chứa 100% thịt bò, số sản phẩm thịt đã qua chế biến này chứa tới 60% thịt ngựa.

Vụ việc sẽ không trở nên ầm ĩ gây hoang mang cho người tiêu dùng nếu số thịt ngựa này không chứa các chất độc gây hại sức khoẻ của con người mà cụ thể là chất thuốc khớp thú y chuyên dùng cho loài ngựa.

Cho đến nay, các công ty và các lò mổ ở một số nước châu Âu đã bị phát hiện có dính líu tới vụ việc này. Theo giới truyền thông châu Âu, các nước có liên quan bao gồm Pháp, Hà Lan, Thuỵ, Sĩ, Đức, Luxembourg và Bulgaria.

Mức độ của cuộc khủng hoảng lòng tin người tiêu dùng càng mạnh hơn khi hôm thứ năm tại Pháp, các nhà chức trách tuyên bố rằng việc bán thịt ngựa dán mác thịt bò đã được thực hiện trong sáu tháng qua và có khoảng 750 tấn thịt đã được bán ra ngoài thị trường.

Cho đến nay, hàng triệu sản phẩm thịt chế biến đã được rút xuống các quầy hàng trên khắp EU.

Vụ việc “treo thịt bò bán thịt ngựa” đã lan rộng ảnh hưởng tới 12 quốc gia trong châu Âu và đặt ra câu hỏi về tính phức tạp trong chuỗi cung cấp công nghiệp thực phẩm khắp châu Âu cũng như việc không có biên giới kiểm soát trong quy trình xuất nhập khẩu khi châu Âu đã trở thành một thực thể đồng nhất.

Không chỉ lây lan khắp châu Âu, vụ scandal thịt ngựa này đã dấy lên nhiều lo ngại bên ngoài châu Âu khi chính phủ Nam Phi đang ban bố thông báo rằng “có thể các nhà nhập khẩu Nam Phi đã nhập khẩu vô thức các sản phẩm động vật có chứa thịt ngựa” từ châu Âu.

Thêm một lần nữa, sau vụ việc thịt bò điên ở Anh, lòng tin của người tiêu dùng vào thực phẩm lại bị giáng đòn mạnh mẽ.

Luẩn quẩn tìm đầu mối gian lận

Những nghi vấn đầu tiên về nguồn gốc của việc phạm tội có tổ chức “treo bò-bán ngựa” này là từ hai lò mổ ở Romania, nơi sự đói nghèo đưa lại do khủng hoảng đã buộc một số nông dân phải bán ngựa cho các lò mổ, dù giá thịt ngựa chỉ rẻ bằng một nửa thịt bò. Phải chăng chính bối cảnh khủng hoảng nghiêm trọng hiện nay đã khiến các nhà buôn châu Âu sẵn sàng gian dối, chà đạp lên lòng tin của người tiêu dùng để tăng lợi nhuận cho hầu bao của mình?

Tuy nhiên, Thủ tướng Romani Victor Ponta và Bộ trưởng Nông nghiệp nước này Daniel Constantin đã tổ chức một cuộc họp báo chung hôm thứ hai đầu tuần để làm rõ rằng không thấy có dấu hiệu nghi ngờ nào ở cả hai cơ sở giết mổ gia súc bị nghi vấn.

Trong năm 2012, Romani đã bán hơn sáu nghìn tấn thịt ngựa, la và lừa cho các quốc gia châu Âu.

Vị bộ trưởng nông nghiệp của quốc gia này giải thích chi tiết rằng “một trong hai cơ sở giết mổ gia súc này chỉ xuất khẩu thịt ngựa, điều này có nghĩa là trên thực tế không thể xảy ra việc dán mác sai. Cơ sở thứ hai xuất khẩu cả thịt ngựa và thịt bò, và đã có bảy năm kinh nghiệm…và việc kiểm soát của chúng tôi không xác nhận có bất kỳ việc dán mác sản phẩm sai nào ở cơ sở hai này.”

Những điều tra mới hơn còn cho thấy nguồn gốc của số thịt bò có trộn thịt ngựa ở Anh là từ công ty Comigel của Pháp.

Tương tự, hôm thứ tư, các nhà chức trách của Đức và Thuỵ Sĩ cũng xác nhận số sản phẩm thịt bò trộn thịt ngựa đang được các siêu thị bày bán cũng có xuất xứ từ công ty Comigel của Pháp.

Những công bố này càng khẳng định công ty này chính là tâm điểm lây lan vụ ầm ĩ an toàn thực phẩm này.

Lên án “hành động không thể chấp nhận được”, Tổng thống Pháp Francois Hollande đã yêu cầu trừng phạt thích đáng những kẻ cố ý trà trộn thịt ngựa vào thịt bò khi vụ điều tra đang được tiến hành khẩn cấp và toàn diện.

Hôm qua, chính phủ Pháp đã ngừng việc cấp giấy phép cho công ty chế biến Spanghero do công ty này đã cố ý bán thịt ngựa giả thịt bò.

Spanghero nhập khẩu thịt từ Romani và bán lại cho công ty Comigel. Công ty này đã cấp đông số thịt tại nhà máy ở Luxembourg, sau đó phân phối đi các nơi.

Tại Anh, Thủ tướng Anh David Cameron hôm qua đã phải thốt lên rằng vụ scandal thịt ngựa này là “vụ gian dối ngoạn mục”.

Tại Anh, ba người đã bị bắt giữ do bị nghi vấn gian dối trong vụ việc này.

Cũng trong ngày hôm qua, Cơ quan tiêu chuẩn thực phẩm Anh (FSA) cho biết họ đã kiểm tra tám con ngựa được giết mổ tại Anh. Kết quả là số ngựa này đều dương tính với chất thuốc khớp, trong đó có sáu con ngựa đang chuẩn bị được đưa vào chuỗi cung ứng thực phẩm ở Pháp.

Tuy nhiên, các cán bộ dược phẩm Anh cho biết mức độ thuốc khớp nhiều nhất vừa được phát hiện chỉ “gây nguy cơ tối thiếu tới sức khoẻ của con người”.

Không thể dựa vào lòng tin

Kể từ vụ việc thịt bò điên gây chấn động ngành tiêu dùng thực phẩm quốc tế những năm 1990, các hệ thống kiểm soát thực phẩm ở châu Âu đã tiến hành theo dõi nguồn gốc chính xác của mỗi kilo thịt tại thị trường này. Tuy nhiên, chỉ một mình hệ thống này hoạt động dường như chưa đủ năng lực để ngăn chặn các vụ gian lận hàng hoá. Trong thông cáo phát đi hôm thứ tư, Uỷ ban châu Âu nói rằng: “Thị trường các sản phẩm tiêu dùng ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp. Cần nỗ lực tăng cường sức mạnh của các luật định an toàn sản phẩm của châu Âu để giải quyết các mối đe doạ mới và đang nổi”, đồng thời đưa ra bảy đề xuất đối với EU nhằm “cập nhật thường xuyên cách tiếp cận mới để bảo vệ người tiêu dùng trước các sản phẩm mất an toàn”.

Các đề xuất này bao gồm loại bỏ các sản phẩm độc hại khỏi thị trường EU, thanh lọc các quy định an toàn tiêu dùng và các thủ tục giám sát thị trường, làm rõ trách nhiệm của các nhà sản xuất, các nhà nhập khẩu và phân phối, đồng thời xây dựng một phương pháp phối hợp chặt chẽ hơn giữa các nhà lập pháp EU.

Uỷ ban châu Âu cũng thúc giục các nước thành viên tiến hành các kiểm tra DNA trong các sản phẩm thịt.

Các chuyên gia về an toàn thực phẩm khắp châu Âu đặt kế hoạch sẽ gặp nhau tại Brussels để gải quyết vụ việc này.

Trước mắt, các chuyên gia từ 27 nước châu Âu sẽ cố gắng tiến hành các cuộc kiểm tra ngẫu nhiên để quyết định mức độ của vụ việc “dán mác sai” này.

Chính phủ Anh tin rằng có quá nhiều thị trường nội địa châu Âu dựa vào lòng tin. Thứ trưởng môi trường Anh Paterson hiện đang kêu gọi quy trình kiểm tra bất ngờ thường xuyên hơn trong thời gian tới thay vì dựa vào các thông tin trên nhãn mác.

Chính phủ Anh cũng hối thúc cơ quan điều tra châu Âu Europol hợp tác với cơ quan điều tra Continent-wide bắt tay vào việc thanh tra vụ việc thông đồng xuyên quốc gia “phù phép” thịt ngựa thành thịt bò này.

Còn trong nước, cho đến nay, các chính trị gia, các chuyên gia ở Anh đang đưa ra lời khuyên đơn giản cho người tiêu dùng nước này: “Người Anh dùng hàng Anh” dù giá cả có thể đắt hơn hàng hoá bên ngoài như một biện pháp ngăn chặn nguy cơ khẩn cấp.