Chương trình “Hành trình văn hóa” của ĐTHVN phát lúc 20h ngày 4- 8, khi bước vào giai đoạn hai, nhà đài giúp các “thí sinh” tìm hiểu một số di tích và lễ hội nổi tiếng ở nước ta. Người chơi ở tốp đầu chọn hình số 3, người dẫn chương trình nêu câu hỏi: “Năm chữ Thiên hạ đệ nhất động ở chùa Hương do ai viết và viết vào năm nào?”. Các chữ này liền sau đó còn được hiện lên màn hình. Sau mấy giây suy nghĩ, đội thứ nhất bảo các chữ ấy do Lý Thái Tổ đi tu ở chùa và viết vào đời Lý; đội thứ hai bảo do vua Gia Long viết vào đời Nguyễn, và đội thứ ba trả lời là của Nguyễn Văn Siêu.


Nghe và nhìn hai chữ “Thiên hạ” tôi thấy ngờ ngợ. Hán - Việt tự điển của Đào Duy Anh giải thích hai chữ “thiên hạ” có nghĩa dưới trời, tức chỉ toàn thế giới. Theo nghĩa này, ta hiểu “Thiên hạ đệ nhất động” là động đẹp nhất trên thế giới này. Chắc chắn không phải thế! Các cụ ta xưa rất khiêm tốn, chỉ dám khẳng định Hương Tích là động đẹp nhất trời Nam thôi. Trước nay đã có tới mấy chục cuốn sách viết về chùa Hương, cuốn nào cũng nói tới 5 chữ quen thuộc này. Sách “Việt Nam di tích và thắng cảnh” do GS Đặng Đức Siêu chủ biên, NXB Đà Nẵng in năm 1991, ở trang 47 có viết về Hương Tích: “Cửa động trông tựa hàm rồng, phía trên có năm chữ Hán cực lớn tạc vào đá: “Nam thiên đệ nhất động” (Động đẹp nhất trời Nam) - tương truyền là bút tích của Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm ở ngôi chúa từ năm 1767 đến năm 1782”


“Hành trình văn hóa” để lọt sạn, gây sự hiểu lầm cho người xem. Chưa hết, để minh họa, đáng lẽ ống kính phải quay 5 chữ ở cửa động thì lại ghép cảnh du khách đi thuyền trên suối Yến, trên vách đá có khắc 4 chữ Hán “Sơn thủy hữu tình”


“Hành trình văn hóa” là con đường mà ĐTHVN hướng người xem tìm hiểu cái hay cái đẹp của văn hóa Việt Nam và thế giới, có tác dụng phổ biến kiến thức. Nhưng nếu cứ để xảy chuyện như vừa nêu thì tác dụng của cuộc chơi sẽ giảm đi rất nhiều. Thiết nghĩ, các chương trình tương tự của ĐTHVN cần được biên tập và được người có chuyên môn trong Hội đồng tư vấn duyệt kỹ trước khi phát sóng.


HNMc