Đàn bà xây nhà, đàn bà xây tổ ấm

Khi người phụ nữ đã làm tốt cả hai trách nhiệm xây nhà và xây tổ ấm, chúng ta nhìn nhận lại ý nghĩa từ "đàn bà".

Người phụ nữ ngày nay được mong đợi không chỉ đảm việc nhà mà còn giỏi việc nước. Có lẽ trách nhiệm “xây nhà” chính thức được đặt lên vai người phụ nữ từ ngày chúng ta phát động phong trào phụ nữ ba đảm đang.

Trong một chiều mùa đông giá lạnh của Hà Nội, ba chúng tôi (một nam nghiên cứu sinh tiến sĩ trong độ tuổi 30, một chị nguyên giám đốc đại lý ôtô mới bước vào tuổi 50 và tôi – một phụ nữ 40 tuổi rất đam mê nghiên cứu về hành vi con người và hành vi tổ chức) cùng ăn tối và chúc mừng thành công của một dự án đào tạo mà cả ba chúng tôi tham gia giảng dạy. Nhưng chủ đề chúng tôi nói nhiều nhất lại xoay xung quanh ý nghĩa của câu thành ngữ “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”.

Dù có ba hoàn cảnh gia đình khác nhau thuộc cả hai giới nam và nữ, ba chúng tôi đều nhất trí là thời nay phần lớn phụ nữ thực hiện cả hai chức năng “xây nhà” và “xây tổ ấm”. “Xây nhà” ở đây có thể hiểu là phép ẩn dụ nói đến trách nhiệm đóng góp tài chính đảm bảo sự ổn định của kinh tế gia đình.

Khác với thời xưa, người phụ nữ ngày nay được mong đợi không chỉ đảm việc nhà mà còn giỏi việc nước. Có lẽ trách nhiệm “xây nhà” chính thức được đặt lên vai người phụ nữ từ ngày chúng ta phát động phong trào phụ nữ ba đảm đang.

Và để làm tròn cả hai chức năng “xây nhà và xây tổ ấm”, người phụ nữ ngày nay cần có trọn hai bộ năng lực làm việc và năng lực cảm xúc.

Không muốn sa đà bàn về công lao cũng như những đóng góp của người phụ nữ trong công cuộc “xây nhà” hay tham gia “đóng thuế cho Nhà nước”, tôi muốn quay trở lại câu chuyện của ba chúng tôi về vế thứ hai của câu thành ngữ: “đàn bà xây tổ ấm”.

Chúng tôi đùa với nhau là cần có cả một bản mô tả công việc chi tiết cho chức năng “xây tổ ấm” bao gồm nuôi và dạy con, thực hiện các nghi lễ đối với gia đình chồng, là hình mẫu để con trai chọn vợ và con gái theo gương v.v và v.v chứ không chỉ là việc duy trì hoà khí gia đình và xoá nhoà mọi mâu thuẫn nội bộ bởi khả năng thực thi vô điều kiện “một điều nhịn, chín điều lành” hay “xấu chàng hổ ai”. Để thực hiện bản mô tả công việc “xây tổ ấm”, người phụ nữ ngoài kỹ năng nữ công gia chánh cần có thêm năng lực cảm xúc nữa.

Trong bài viết của mình đăng trên tạp chí uy tín Harvard Business Review, tác giả của cuốn sách Năng lực cảm xúc – Emotional Intelligence Daniel Goleman có đưa ra bộ tham chiếu về năng lực cảm xúc bao gồm những kiến thức và kỹ năng để biết mình, biết người, nhìn xa trông rộng, tiết chế hành vi. Nếu thực hiện tốt bộ kỹ năng cảm xúc này thì người phụ nữ hiện đại hoàn toàn có thể trị quốc và bình thiên hạ chứ không chỉ tu thân và tề gia. Nhưng tôi chỉ dừng lại năng lực cảm xúc để ở mức tu thân và tề gia trong khuôn khổ bài viết này.

Quan hệ mẹ chồng nàng dâu luôn gây ra nhiều chuyện đau đầu cho nhiều đức ông chồng. Nhiều khi mối quan hệ này đã dẫn đến sự đổ vỡ hôn nhân không cần thiết, vì người đàn ông phải quyết định lựa chọn giữa “bên tình, bên nghĩa”, vì không thể hàn gắn mối quan hệ giữa mẹ và vợ.

Nhưng tôi lại biết nhiều cô con dâu dù rất thành công trong sự nghiệp, hiện đại trong lối sống, nhưng họ lại là sự an ủi tuổi già của cha mẹ chồng.

T. là một phụ nữ như vậy. Dù học cao, thành công trong sự nghiệp, nhưng chị rất quan tâm đúng mức tới những mong muốn của bố mẹ chồng, những người thuộc độ tuổi xưa nay hiếm. Từ những nhu cầu nhỏ như được ăn các món ăn truyền thống đến nhu cầu được con dâu đưa đi khám bệnh khi ốm của cha mẹ chồng đều được T. đáp ứng. Cũng dễ hiểu khi T. được cha mẹ chồng yêu quý, nên đến cả tôi và những bạn của chị cũng được đón tiếp chu đáo khi đến thăm nhà chị.

Bộ năng lực cảm xúc: rất tương đồng với tứ đức (Công, Dung, Ngôn, Hạnh) và ngũ thường (Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín)

Tự nhận thức về bản thân: Trí

Quản lý bản thân: Dung, Hạnh, Tín, Nghĩa

Nhận thức xã hội: Nhân

Kỹ năng xã hội: Công, Ngôn, Lễ

Trong buổi nói chuyện của chúng tôi, vị nghiên cứu sinh tiến sĩ hết lòng ca ngợi vợ của mình vì sự chỉn chu trong việc thực hiệc các nghi lễ với gia đình nhà chồng trong các dịp giỗ chạp, lễ tết.

Cả hai người con dâu trong các ví dụ trên đều có kiến thức và kỹ năng thuộc phạm trù “biết người, biết ta”. Các cụ nhà ta có câu “sang vì vợ”, quả là đúng.

Không chỉ là có kiến thức và kỹ năng trong quan hệ với gia đình nhà chồng, phụ nữ ngày nay còn tham gia tích cực trong việc nuôi dạy và định hướng cho con cái, là chỗ dựa tinh thần cho con.

Y. – trưởng phòng nhân sự của một nhà cung cấp rượu vang có tiếng ở Việt Nam dành phần lớn thời gian cuối tuần để tham gia lớp học đàn cùng con.

L. – cô giáo mẫu giáo, là em gái của bạn tôi thì cố gắng tìm hiểu tâm lý vị thành niên để có thể đưa ra những lời khuyên cho con mình đang thuộc lứa tuổi “có lớn nhưng chưa có khôn”.

Hay như chị nguyên giám đốc đại lý ôtô nhất định không thuê người giúp việc mà tự mình làm việc nhà và giáo dục con mình ý nghĩa của nền nếp gia phong của gia đình. Với cách dạy dỗ con kiên trì như vậy, nên dù suốt những năm tháng phổ thông là học sinh cá biệt, khi trở thành bác sĩ nội trú, con trai chị lại luôn được các bệnh nhân nhiều tuổi yêu quý vì với cách đối nhân xử thế. Suy cho cùng thì ai cũng nể vì những người hành xử “có tông”.

Thực tế khi mà người phụ nữ đã làm tốt cả hai trách nhiệm xây nhà và xây tổ ấm, nên chăng đã đến lúc chúng ta nhìn nhận lại ý nghĩa danh từ và tính từ “đàn bà” một cách đúng mức, hạn chế những lời nhận xét kiểu như: “đàn bà cần gì phải giỏi”, “tính thằng cha đấy đàn bà lắm” v.v và v.v.

Theo Hà Thị Bun

SGTT

http://giadinh.net.vn/20110415092754209p0c1001/dan-ba-xay-nha-dan-ba-xay-to-am.htm