Báo chí thời... Tán gẫu

Thông tin tán gẫu, hay còn gọi thông tin “lá cải”, từ nguyên gốc trong tiếng Anh là “gossip”. Một số tờ báo, tạp chí ở nước ta đã dùng nguyên từ tiếng Anh này chạy thành chuyên mục. Có tạp chí dành đến 5, 6 trang gossip. Ngoài những trang mạng tràn ngập hay “chuyên trị” thông tin gossip, những tờ báo, tạp chí lạm dụng nội dung “lá cải” ngày càng xuất hiện nhiều trên sạp báo vì chúng ngày càng “giật” được độc giả từ những tờ báo chính thống.

Báo chí “lá cải” thường được trình bày bắt mắt. Hình ảnh sống động và tươi tắn. Có tạp chí chỉ chụp ảnh riêng cho báo chứ không xài ảnh do nhân vật cung cấp, để đảm bảo luôn mới và được độc quyền về hình ảnh đó. Bài vở ngắn gọn nhưng hình ảnh phóng to. Nhưng dễ nhận ra hơn cả là báo chí “lá cải” không thể tách rời với chuyện hậu trường của người nổi tiếng.

Có những tạp chí mà từ đầu đến cuối, trang nào cũng có hình ảnh hay thông tin về người nổi tiếng. Chuyện ăn uống cũng là món ăn quen thuộc của người nổi tiếng hay do họ chế biến. Nhà cửa cho đến đồ dùng sinh hoạt được giới thiệu tỉ mỉ đều của người nổi tiếng. Chuyện được các báo này “săn” nhiều nhất là chuyện tình cảm của người nổi tiếng: Yêu nhau, kết hôn, bỏ nhau, có con... Mỗi sự kiện, tùy theo mức độ nổi tiếng hay tần suất xuất hiện của nhân vật mà khai thác đậm nhạt khác nhau...

Trong khi báo chí gossip nước ngoài hình thành một số nguyên tắc được sử dụng như luật bất thành văn thì “lá cải” ở mình dường như chẳng một đề tài nào mà không “nhào dzô”.

Gần đây, dư luận công phẫn đến cực điểm khi hàng loạt trang mạng đưa bài và hình ảnh bình luận về con gái của diễn viên... lộ quần “chip” mà ai cũng hiểu là với chiếc váy ngắn, mà đứa trẻ ngồi trên ghế thế, phóng viên ảnh có thể dễ chụp giật được hình ảnh để phục vụ cho mục đích “giật gân” như vậy. Nhưng ở đây lại không phải lỗi (cố ý) của người chụp ảnh và của nơi phát đi thông tin đầu tiên mà của những trang mạng lấy lại bài viết cùng hình ảnh từ trang gốc và giật tít đẩy câu chuyện đến mức “khủng” như thế.

Để thấy rằng, “lá cải” ở xứ mình còn “phong phú” hơn ở xứ người khi có đội ngũ biên tập viên ở các trang điện tử nhặt nhạnh bài vở ở các trang khác rồi “biên tập” tên bài, tít và ảnh sao cho “sốc” nhất. Cứ nhăm nhăm câu nào “loảng xoảng” nhất để đẩy thành tít, thành tên bài, chẳng cần biết nó có gắn với toàn bộ nội dung bài viết hay chỉ là một tiểu tiết...

Tai hại hơn, cách giật tít và biên tập theo kiểu đẩy những thông tin “giật gân” lên cao nhất và tước bỏ những thông tin khác khiến đồng nghiệp báo viết không ít phen “khốn đốn” với nhân vật phỏng vấn khi nhìn lại các bài viết “được” báo điện tử “tái sử dụng”.

Đã có đề xuất xử phạt nghiêm những tờ báo, nhà báo “lá cải” vi phạm các quy định về nghề nghiệp. Nhưng với những tin bài “lá cải” hay những báo xài “lá cải” thì không phải trường hợp nào cũng có thể quy kết mắc lỗi nghề nghiệp nếu như không nói phần nhiều là lỗi về... tư cách, đạo đức làm nghề.

Vả lại có những người viết giải trí thì “chuyên trị” sản xuất “món cải”. Dĩ nhiên, mỗi người có lý do để hành nghề theo cách mà họ nghĩ là không sai và mỗi độc giả có quyền chọn cho mình những tờ báo hay những dạng thông tin phù hợp. Nhưng các tổ chức nghề nghiệp của nhà báo ở đâu để không cùng các nhà báo đưa ra những nguyên tắc hành nghề nhất định, tránh cho “lá cải” đến mức gây phẫn nộ trong dư luận hay có thể giúp độc giả tìm được cho mình những trang “báo sạch” phù hợp với nhu cầu của họ?

Nhiều người tin rằng báo chí gossip là một hình thức dân chủ trong thông tin, khi gần như không ai có quyền ngăn chặn thông tin và khi công chúng lại cần thứ thông tin như vậy.

Gần đây, cùng với những vụ scadal liên tiếp trong làng giải trí, báo chí “lá cải” hay nói đúng hơn là những bài viết phản ánh và bình luận các vụ việc này thường đứng ở vị trí có nhiều độc giả truy cập nhất khi được đăng tải trên các trang tin điện tử. Những thông tin vặt vãnh, bên lề và hậu trường nhưng lại là món khoái khẩu của độc giả hiện nay.

Ở một số nước, báo chí gossip không bị đẩy khỏi dòng báo chí truyền thống. Có điều, như đã nói ở trên, gossip cũng phải có những nguyên tắc và luật lệ nhất định. Vì báo chí khác với tin tức vỉa hè ở chỗ, những thông tin đó phải được kiểm soát và xuất bản theo những quy định ràng buộc quyền và trách nhiệm của người đưa thông tin và cơ quan chịu trách nhiệm về thông tin đó.

Sơn Hoàng

http://www.thegioiphunu-pnvn.com.vn/Tin.aspx?varbaoid=1768&vartinid=10269&varnhomid=4